επιμέλεια Χριστίνα Αγριαντώνη, Δημήτρης Δημητρόπουλος.
Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Ε.Ι.Ε.).
Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, 2008.
 274 σελ.

Περιέχονται τα κείμενα:

Α. Ο χώρος και οι άνθρωποι
- Γιώργος Τόλιας, "Γύρω από έναν στίχο του Βιργίλου. Η Σύρος στα Νησολόγια, 15ος-17ος αιώνας".
- Ιόλη Βιγγοπούλου, "Η Σύρος στους περιηγητές; Οι περιηγητές για τη Σύρο; Εξαιρέσεις και μικροϊστορίες".
- Δημήτρης Δημητρόπουλος, "Ένα συριανό κτηματολόγιο του 19ου αιώνα"
- Αγγελική Φενερλή, "Νέα στοιχεία για την πρώτη εγκατάσταση των προσφύγων στην Ερμούπολη"
- Θωμάς Δρίκος, "Πολιτικές έριδες στην Ερμούπολη της Σύρου επί δημαρχίας Δημητρίου Βαφιαδάκη"
- Χρήστος Λούκος, "Μερικές επισημάνσεις για τους κατοίκους της Ερμούπολης τον 19ο αιώνα: γεωγραφική προέλευση, εγκατάσταση στο χώρο, επαγγέλματα, κοινωνικές σχέσεις"

Β. Οικονομικές λειτουργίες
- Κατερίνα Παπακωνσταντίνου, "Επικοινωνία και ταχυδρομεία στη Σύρο τον 19ο αιώνα"
- Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου, ""Σύρος, το Λίβερπουλ της Ελλάδος". Συγκρότηση και ανάπτυξη δύο εμπορικών λιμανιών του 19ου αιώνα".
- Χριστίνα Αγριαντώνη, "Προσαρμογές του επιχειρηματικού κόσμου της Ερμούπολης στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα"
- Λήδα Παπαστεφανάκη, "Το "πατρικό ενδιαφέρον" των βιομηχάνων και η διαχείριση της εργασίας στην κλωστοϋφαντουργία Καρέλλα (Ερμούπολη, πρώτο μισό του 20ού αιώνα"
- Μαρία Μαυροειδή, "Εισαγόμενη και εγχώρια τεχνολογία στη βιομηχανία της Ερμούπολης την περίοδο του Μεσοπολέμου"

Γ. Λογοτέχνες του τόπου - Ο τόπος στη λογοτεχνία
- Αλέξης Πολίτης, "Ποίηση στην Ερμούπολη, 1830 - 1880. Από την ισχνή έξαρση στη σταδιακή εξαφάνιση".
- Νάσια Γιακωβάκη, "Δημήτριος Βικέλας. Ένας Ερμουπολίτης; Σκέψεις για την πρώτη γενιά Ελλήνων πολιτών".
- Ράνια Πολυκανδριώτη, "Όψεις της Ερμούπολης στην πεζογραφία. Ελληνικότητα ή κοσμοπολιτισμός;"

Πρόλογος: Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, διευθυντής ΙΝΕ/ΕΙΕ