Β΄ΜΕΡΟΣ

13. Προτού περάσουμε σε ερωτήματα που αφορούν τη ζωή πάνω στο πλοίο, θα είχε ενδιαφέρον να μας παρουσίαζες συνοπτικά την ιστορική εξέλιξη της οργάνωσης...

Συνοπτικά, η ιστορία της Greenpeace θα μπορούσε να διακριθεί σε τέσσερις περιόδους.
Η πρώτη περίοδος είναι αυτή της θεμελίωσης της από μία ομάδα Καναδών και Αμερικανών οικολόγων ακτιβιστών, δραστήριων ειρηνιστών και μαχητικών δημοσιογράφων. Αναλυτικότερα, αφετηρία της ιστορίας της οργάνωσης αποτελεί το 1969, οπότε εμφανίστηκε στο Βανκούβερ του Καναδά μία τοπική αντιπυρηνική οργάνωση με την ονομασία "Don't Make a Wave Committee (Επιτροπή Μην Ταράζετε Τα Νερά)". Στόχος των θεμελιωτών της Don't Make a Wave Committee ήταν η παύση των υπόγειων πυρηνικών δοκιμών που διενεργούσε ο Αμερικανικός στρατός στον κόλπο της Amchitka, ο οποίος βρίσκεται στο σύμπλεγμα των Αλεούτιων Νήσων στην Αλάσκα. Η ονομασία της τοπικής αυτής οργάνωσης αποτελούσε το κυρίαρχο σύνθημα ενός αντιπυρηνικού κινήματος που άνθησε στις Η.Π.Α. και τον Καναδά, κατά τη δεκαετία του 1960 και αφορούσε τον κίνδυνο πρόκλησης τεράστιων παλιρροιακών κυμάτων από τις πυρηνικές δοκιμές στη συγκεκριμένη περιοχή, καθώς η Amchitka βρίσκεται στο επίκεντρο μίας έντονα σεισμογενούς περιοχής. Σε μία από τις συγκεντρώσεις της Don't Make a Wave Committee, το 1970, αποφασίστηκε ως στρατηγική - ως λογική και τακτική δράσης - αυτό που ονομάζουμε "Bearing Witness". Στα ελληνικά το "Bearing Witness" θα μπορούσε να αποδοθεί ως «επιτόπια διαμαρτυρία». Συγκεκριμένα, η απόφαση αφορούσε την αποστολή ενός πλοίου στο πεδίο των πυρηνικών δοκιμών, μία πράξη η οποία αποσκοπούσε ταυτόχρονα τόσο στην ανάδειξη του προβλήματος μέσω μίας καλά σχεδιασμένης επικοινωνιακής στρατηγικής, όσο και στον άμεσο τερματισμό του προγράμματος πυρηνικών δοκιμών. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης γύρω από το σχέδιο αυτό, ένα από τα μέλη της Don't Make a Wave Committee πρότεινε να δοθεί η ονομασία "Greenpeace" στο πλοίο που θα μετέφερε τους ακτιβιστές στο πεδίο των πυρηνικών δοκιμών. Η πρόταση έγινε αμέσως δεκτή καθώς εξέφραζε με τον καλύτερο τρόπο τα δύο βασικά αιτήματα της Don't Make a Wave Committee, την περιβαλλοντική προστασία (Green) και την παγκόσμια ειρήνη (Peace). Κατ' αυτόν τον τρόπο γεννήθηκε λοιπόν η Greenpeace.
Ένας από τους θεμελιωτές της οργάνωσης και εμπνευστής της επικοινωνιακής στρατηγικής της, ο Robert Hunter, έγραψε κάποτε για το συγκεκριμένο εγχείρημα: «Όταν ξεκίνησε το ταξίδι προς την Amchitka εκτοξεύτηκε η πρώτη παγκόσμια 'ιδεο-βόμβα' (mind-bomb). Μία πανίσχυρη εικόνα περιβαλλοντικού ακτιβισμού που παραδόθηκε στο 'παγκόσμιο χωριό' (global-village) μέσω των διεθνών μέσων μαζικής ενημέρωσης, με στόχο να αλλάξει τη συλλογική αντίληψη των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Το πλοίο Greenpeace αποτέλεσε την εικόνα, το σύμβολο αυτής της πρώτης ενέργειας».
Αμέσως μετά την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδίου και την επιτυχή έκβαση της εκστρατείας για απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών στην Amchitka to 1971, αρχίζει ουσιαστικά η δεύτερη περίοδος της ιστορίας της οργάνωσης. Κατά την περίοδο αυτή, η Don't Make a Wave Committee μετονομάζεται σε Greenpeace Foundation, ξεφεύγει από τα στενά σύνορα της Βορείου Αμερικής, εμπλουτίζει το ρεπερτόριο της δράσης της και προωθεί μία σειρά από εκστρατείες σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο, όπως η παύση των γαλλικών ατμοσφαιρικών πυρηνικών δοκιμών στην Ατόλη Mururoa στο Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό, η διεθνής απαγόρευση της εμπορικής φαλαινοθηρίας, το τέλος του κυνηγιού φώκιας στη Γροιλανδία και η απαγόρευση της καταπόντισης επικίνδυνων, ραδιενεργών και τοξικών, αποβλήτων στη θάλασσα.
Η τρίτη περίοδος της ιστορικής εξέλιξης της οργάνωσης σηματοδοτείται από την ίδρυση της διεθνούς οργάνωσης - 'ομπρέλας', της Greenpeace International, το 1979. Κατά την περίοδο αυτή, η Greenpeace ισχυροποιείται οργανωτικά και εμπλουτίζει το θεματολόγιο των εκστρατειών της. Τα νέα ζητήματα με τα οποία καταπιάνεται είναι η προστασία απειλούμενων ειδών (κυρίως των καγκουρό, των θαλάσσιων χελωνών και των δελφινιών), η αποδέσμευση του ενεργειακού τομέα από την υποτιθέμενη 'ειρηνική' χρήση της πυρηνικής ενέργειας, η εναντίωση στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς και η προώθηση του παγκόσμιου αφοπλισμού, η απαγόρευση των επικινδυνότερων τοξικών ουσιών και η στροφή προς την καθαρή βιομηχανική παραγωγή, η προστασία του στρώματος του όζοντος, η καταπολέμηση της υπεραλίευσης και η απαγόρευση των καταστροφικών αλιευτικών εργαλείων (κυρίως των παρασυρόμενων αφρόδιχτων, γνωστών ως "driftnets"), η ανακήρυξη της Ανταρκτικής σε ανεξάρτητη ήπειρο και η προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων (κυρίως των μεγάλων λιμνών της Βορείου Αμερικής και των κλειστών θαλασσών και μεγάλων ποταμών της Δυτικής Ευρώπης).
Στο σημείο αυτό επιτρέψτε μου να κάνω μία μικρή παρένθεση σ' αυτήν την ιστορική περιοδολόγηση και να αναφέρω ότι κατά την περίοδο αυτή έλαβε χώρα ένα από τα σημαντικότερα περιστατικά στην ιστορία της οργάνωσης. Προφανώς, αναφέρομαι στο γνωστό περιστατικό της βύθισης του πλοίου "Rainbow Warrior" από τις Γαλλικές μυστικές υπηρεσίες το 1985, στο λιμάνι του Auckland της Νέας Ζηλανδίας. Κατά την προσωπική μου άποψη, το περιστατικό αυτό καταδεικνύει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την ηθική και πολιτική ανωτερότητα της μη βίαιης άμεσης δράσης που χρησιμοποιεί η Greenpeace, καθώς αμέσως μετά την αποκάλυψη αυτού του σκανδάλου 'κρατικής τρομοκρατίας', η διεθνής κοινωνία άρχισε να αντιλαμβάνεται την παραφροσύνη του μιλιταρισμού και των πυρηνικών υπερδυνάμεων με ένα πιο ουσιαστικό τρόπο.
Κλείνοντας αυτήν την παρένθεση και επανερχόμενος στο ερώτημα που μου απευθύνατε, συνεχίζω με την τέταρτη και τελευταία περίοδο της ιστορίας της Greenpeace. Η μετάβαση προς αυτήν την περίοδο συντελείται μεταξύ 1990-1992. Παρότι δεν υφίσταται κάποια σημαντική οργανωτική μεταβολή στο εσωτερικό της, η Greenpeace καλείται να αντιμετωπίσει δύο νέες προκλήσεις: το νέο διεθνές περιβάλλον μετά το τέλος του 'Ψυχρού Πολέμου' και την εμφάνιση μίας νέας γενιάς παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων. Σ' αυτό το πλαίσιο, η Greenpeace άρχισε να αναπτύσσεται στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, πέρα από τη Βόρειο Αμερική, τη Δυτική Ευρώπη και την Ωκεανία. Παράλληλα, υιοθέτησε νέες θεματικές ενότητες στη δράση της όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η προώθηση 'πράσινων τεχνολογιών', η προστασία των αρχέγονων δασών, η απαγόρευση του εμπορίου τοξικών αποβλήτων, η απαγόρευση της καταπόντισης εξεδρών πετρελαίου στη θάλασσα, η αποτροπή της απελευθέρωσης γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στο φυσικό περιβάλλον.
Συνοψίζοντας, οι στόχοι των εκστρατειών της Greenpeace σήμερα είναι:

• Αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, με άξονες την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την εξοικονόμηση ενέργειας.
• Εξάλειψη της πυρηνικής απειλής, στρατιωτικής ή βιομηχανικής, και προώθηση του αφοπλισμού και της παγκόσμιας ειρήνης.
• Απαγόρευση των επικίνδυνων τοξικών ουσιών και στροφή προς την καθαρή παραγωγή.
• Αποτροπή της απελευθέρωσης γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στο φυσικό περιβάλλον και προώθηση της βιολογικής γεωργίας.
• Προστασία των αρχέγονων δασών.
• Προστασία των ωκεανών και απαγόρευση της 'επιστημονικής' φαλαινοθηρίας.

Μερικές από τις σημαντικότερες επιτυχίες της δράσης της Greenpeace είναι η παύση των πυρηνικών δοκιμών στην Amchitka και την Mururoa, η οριστική απαγόρευση των ατμοσφαιρικών πυρηνικών δοκιμών, η κήρυξη του διεθνούς μορατόριουμ για την εμπορική φαλαινοθηρία, ο τερματισμός του κυνηγιού φώκιας στη Γροιλανδία, η οριστική απαγόρευση της καταπόντισης τοξικών και ραδιενεργών αποβλήτων στη θάλασσα, η απαγόρευση της καύσης αποβλήτων στη θάλασσα, η ανακήρυξη της Ανταρκτικής σε ανεξάρτητη ήπειρο και η απαγόρευση της βιομηχανικής εκμετάλλευσής της για 50 χρόνια, η παγκόσμια παρουσίαση του ψυγείου τεχνολογίας GreenFreeze με ψυκτικά υγρά που δεν καταστρέφουν το όζον, η παγκόσμια παρουσίαση του οικονομικού αυτοκινήτου Smile που καταναλώνει 50% λιγότερα καύσιμα από ένα συμβατικό αυτοκίνητο, η απαγόρευση των παρασυρόμενων αφρόδιχτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο τερματισμός του εμπορίου τοξικών αποβλήτων από τις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης στις χώρες του Τρίτου Κόσμου, η απαγόρευση της βύθισης εξεδρών πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα και τον Ατλαντικό Ωκεανό, η υπογραφή της Σύμβασης της Στοκχόλμης για την κατάργηση των 12 πιο τοξικών χημικών ενώσεων, και το ευρωπαϊκό μορατόριουμ ενάντια στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.
Σχετικά με την παγκόσμια δράση της Greenpeace, μπορείτε να επισκεφθείτε την επίσημη ηλεκτρονική ιστοσελίδα της Greenpeace International (www.greenpeace.org). Επίσης μπορείτε να παρακολουθήσετε τα εξής video clips:

http://www.youtube.com/watch?v=RXPu_7bISII&NR=1

http://www.youtube.com/watch?v=Un-s2afYINk

http://www.youtube.com/watch?v=JniWdP0MO7s

14. Και το Ελληνικό Γραφείο;

Όσον αφορά το Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace, ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1991. Σήμερα αριθμεί περίπου 20.000 ενεργούς οικονομικούς υποστηρικτές και οι εκστρατείες του σήμερα καταπιάνονται με τις θεματικές των κλιματικών αλλαγών και της ενέργειας, της θαλάσσιας οικολογίας και των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Κατά το παρελθόν έχει συμμετάσχει και σε άλλες διεθνείς εκστρατείες όπως η ανακήρυξη της Ανταρκτικής σε ανεξάρτητη ήπειρο, η απαγόρευση των επικίνδυνων τοξικών ουσιών, η προστασία των αρχέγονων δασών, η προώθηση του παγκόσμιου αφοπλισμού και η παύση των ατμοσφαιρικών πυρηνικών δοκιμών. Οι σημαντικότερες επιτυχίες της δράσης του ελληνικού γραφείου είναι η ματαίωση κατασκευής εργοστασίου καύσης οικιακών και τοξικών αποβλήτων στο Σχηματάρι Βοιωτίας και την Κομοτηνή το 1991, η ακύρωση των σχεδίων απόρριψης 2.000.000 τόνων βιομηχανικών αποβλήτων των Χημικών Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος στον υγρότοπο του Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης το 1992, η ματαίωση των σχεδίων επέκτασης των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της ΠΕΤΡΟΛΑ στην Ελευσίνα το 1993, η απαγόρευση της χρήσης παρασυρόμενων αφρόδιχτων το 1993, η απαγόρευση της διέλευσης πετρελαϊκών τάνκερ διαμέσου του θαλάσσιου πάρκου των Σποράδων το 1993, η μείωση κατά 30% της παραγωγής ουσιών που καταστρέφουν το όζον από τις Χημικές Βιομηχανίες Βορείου Ελλάδος (ΣΙΝΓΚ) το 1994, η καθιέρωση στην αγορά των ψυγείων τεχνολογίας GreenFreeze το 1995, η εξαγγελία προγραμμάτων προώθησης λαμπτήρων εξοικονόμησης ενέργειας στην Κρήτη, το Αιγαίο και τη Θράκη το 1996, η καθιέρωση στην αγορά του οικονομικού αυτοκινήτου Smile το 1997, η κατάργηση των αεροψεκασμών για δακοκτονία το 1997, η απαγόρευση πώλησης παιδικών παιγνιδιών από PVC το 1999, το «πάγωμα» των πειραματικών καλλιεργειών γενετικά τροποποιημένων οργανισμών το 2000, η απομάκρυνση από τη βάση του Αράξου στην Κρήτη 11 «ξεχασμένων» πυρηνικών βομβών των Η.Π.Α. και της Μεγάλης Βρετανίας το 2001, η έναρξη του προγράμματος εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων σε 50 σχολεία της χώρας το 2001, η δέσμευση της ΛΑΡΚΟ για οριστική παύση της απόρριψης τοξικής σκουριάς στον Ευβοϊκό κόλπο το 2002, η δέσμευση της Shellman να σταματήσει τις εισαγωγές ξυλείας από τα αρχέγονα δάση της Λιβερίας το 2002, η απομάκρυνση των επικίνδυνων χημικών φυτοφαρμάκων από τις εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις της ΔΙΑΝΑ στη Θεσσαλονίκη το 2003, η ψήφιση νόμου για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2006, η πιστοποίηση ότι το 70% του ελληνικού συσκευασμένου γάλακτος προέρχεται από ζώα που έχουν τραφεί με μη μεταλλαγμένες ζωοτροφές το 2006, και η είσοδος της Ελλάδας στη Διεθνή Επιτροπή Φαλαινοθηρίας με στόχο την απαγόρευση της 'επιστημονικής' φαλαινοθηρίας το 2008.

15. Για όλα αυτά τα θέματα και τις ανάγκες κάλυψής τους, υπάρχουν τοπικές επιτροπές σε κάθε εθνικό γραφείο;

Καταρχήν, κάθε εθνικό γραφείο της Greenpeace έχει τη νομική μορφή μίας «αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας» και διοικείται από ένα πενταμελές διοικητικό συμβούλιο, το οποίο εκλέγεται από ένα ειδικό σώμα που αποτελείται από μερικές δεκάδες εκλεκτόρων. Οι εκλέκτορες είναι είτε άτομα που προέρχονται από το εσωτερικό της οργάνωσης, είτε άτομα που έχουν συνεργαστεί μαζί της και γνωρίζουν το πνεύμα και την ιστορία της. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου προκύπτουν από έναν κατάλογο υποψηφίων και ενδέχεται να είναι άτομα που προέρχονται είτε από τους κόλπους της οργάνωσης, είτε από το ευρύτερο περιβάλλον της, δηλαδή άτομα που έχουν διακριθεί για την περιβαλλοντική και κοινωνική τους δράση. Οι υποστηρικτές είναι άτομα που δέχονται τους σκοπούς και το έργο της οργάνωσης, την στηρίζουν οικονομικά, ενημερώνονται με συστηματικό τρόπο για την δράση της, και αν το επιθυμούν συμμετέχουν τόσο σε εκδηλώσεις στην βάση της εθελοντικής προσφοράς όσο και σε δυναμικές ενέργειες. Επίσης, τα εθνικά γραφεία έχουν ένα γενικό διευθυντή που ορίζεται από το διοικητικό συμβούλιο και είναι υπεύθυνος για το σύνολο των δραστηριοτήτων του γραφείου. Ο γενικός διευθυντής είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή του προγράμματος και την επίτευξη των στόχων. Την ευθύνη για τη χάραξη της στρατηγικής των εκστρατειών την έχει ο διευθυντής του τμήματος εκστρατειών και την ευθύνη για την προώθηση της κάθε εκστρατείας ο υπεύθυνος εκστρατείας. Τόσο ο διευθυντής του τμήματος εκστρατειών, όσο και οι υπεύθυνοι εκστρατειών πέρα από το εθνικό επίπεδο στο οποίο δραστηριοποιούνται, συμμετέχουν στο συντονισμό της εκστρατείας και σε διεθνές επίπεδο. Έτσι εξασφαλίζεται η οργανική σύνδεση, σε ό,τι αφορά στην περιβαλλοντική δράση, μεταξύ εθνικού γραφείου και των δομών της διεθνούς οργάνωσης. Το υπόλοιπο προσωπικό του γραφείου καλύπτει οργανωτικές και διοικητικές ανάγκες και παρέχει την απαραίτητη γραμματειακή υποστήριξη. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι θέσεις του οικονομικού υπεύθυνου, του υπεύθυνου του τμήματος επικοινωνίας και εξεύρεσης πόρων, των υπεύθυνων στα θέματα επικοινωνίας, του υπεύθυνου εθελοντών και ακτιβιστών, του υπεύθυνου του δικτύου δράσης καταναλωτών. Τέλος, στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας δραστηριοποιούνται ομάδες άμεσου διαλόγου με στόχο την εξεύρεση νέων οικονομικών υποστηρικτών και δύο ομάδες προώθησης μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Συνολικά, το επαγγελματικό προσωπικό του Ελληνικού Γραφείου φτάνει περίπου τα 50 άτομα.
Όπως προανέφερα, στα πλαίσια της ενεργούς συμμετοχής στις εκστρατείες κάποιος μπορεί επίσης είτε να προσφέρει εθελοντική εργασία είτε να συμμετάσχει σε ακτιβιστικές ενέργειες. Αυτός ακριβώς είναι ο δικός μου ρόλος στο καράβι, καθώς συμμετέχω σε διάφορες ομαδικές εργασίες στο πλοίο και παρέχω τεχνική βοήθεια στην ερευνητική-καταδυτική ομάδα.
Ουσιαστικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Greenpeace έχει τη «δομή μίας ισχυρής συγκεντρωτικής οργάνωσης σε εθνικό επίπεδο και ενός θεματικά αποκεντρωμένου δικτύου σε διεθνές επίπεδο». Κάποιος θα μπορούσε να αναφερθεί σε μία καινούρια οργανωτική μορφή που συνδυάζει τον επαγγελματικό πραγματισμό με τον κοινωνικό ακτιβισμό, και η οποία αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματική.

16. Για αυτό που είπες πριν, για τους τομείς δράσης της Greenpeace. Φαίνεται ότι είναι πολύ τρέξιμο όλα αυτά. Πώς τα καταφέρνετε;

Θα έλεγα ότι τα καταφέρνουμε γιατί ακριβώς συνδυάζουμε την επαγγελματική με την εθελοντική οργάνωση, τη συμβατική μορφή της πολιτικής πίεσης με την αντισυμβατική δράση της κοινωνικής αντιπαράθεσης, το λόμπι και τον ακτιβισμό. Και αυτά σε συνδυασμό πάντα με την κατάλληλη επιστημονική έρευνα και επικοινωνιακή στρατηγική. Η Greenpeace βρίσκεται στο σταυροδρόμι της επιστημονικής έρευνας και γνώσης, της παγκόσμιας εξάπλωσης και δικτύωσης, της επικοινωνιακής τεχνολογίας και πρωτοπορίας και της μη βίαιης άμεσης δράσης. Κατά την προσωπική μου άποψη, αυτός είναι ο λόγος που η Greenpeace συνεχίζει να είναι μία από τις πιο δυναμικές οργανώσεις του σύγχρονου περιβαλλοντισμού για σχεδόν 4 δεκαετίες.

17. Σχετικά με την καμπάνια τώρα και την καθημερινότητα του καραβιού. Σε ποιες χώρες γίνονται τα ταξίδια;

Είμαστε ήδη στον 2ο μήνα από τους συνολικά 4 μήνες της περιοδείας του Arctic Sunrise στα πλαίσια της εκστρατείας 'Save Our Mediterranean - Marine Reserves Now!' Το ταξίδι ξεκίνησε με κατασχέσεις ιταλικών παρασυρόμενων αφρόδιχτων στην Αδριατική Θάλασσα και συνεχίστηκε με βίαιες επιθέσεις τουρκικών αλιευτικών τόνου εναντίον του πλοίου στο Κανάλι της Κύπρου. Μετά τις Κυκλάδες και τη χαρτογράφηση της Ποσειδωνίας στην Άνδρο, το "Arctic Sunrise" θα μεταβεί στη Λιβύη, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στη Μάλτα και την Πορτογαλία.
Σχετικά με τη μέχρι τώρα δράση του "Arctic Sunrise" στη Μεσόγειο Θάλασσα, μπορείτε να επισκεφθείτε την επίσημη ηλεκτρονική ιστοσελίδα του Μεσογειακού τμήματος (www.greenpeace.org/mediterranean/). Επίσης, μπορείτε να παρακολουθήσετε τα εξής δύο video, τα οποία αφορούν:
Την κατάσχεση παρασυρόμενων αφρόδιχτων που χρησιμοποιούσαν παράνομα Ιταλικά αλιευτικά σκάφη στην Αδριατική Θάλασσα (http://youtube.com/watch?v=ar2WI5pXeg4)

Και την επίθεση που δέχθηκε το "Arctic Sunrise" από Τουρκικά αλιευτικά τόνου στο Κανάλι της Κύπρου (http://youtube.com/watch?v=ivr3xnDsFn4)

18. Πώς είναι η ζωή σε ένα πλοίο της Greenpeace; Ποιες είναι οι δραστηριότητες του πληρώματος;

Καταρχήν, ο στόλος της Greenpeace αποτελείται από 3 πλοία: το "Rainbow Warrior", την "Esperanza" και το "Arctic Sunrise". Ειδικά όσον αφορά το "Arctic Sunrise", πρόκειται για ένα μηχανοκίνητο παγοθραυστικό που κατασκευάστηκε το 1975 και ανήκει στην Greenpeace από το 1995. Έχει μήκος 50 μέτρων και πλάτος 12 μέτρων. Το "Arctic Sunrise" μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα 13 κόμβων και έχει τη δυνατότητα μεταφοράς 5 φουσκωτών σκαφών και ενός ελικοπτέρου. Το ελικόπτερο χρησιμεύει σε αναγνωριστικές πτήσεις στην ανοικτή θάλασσα, κυρίως για τον εντοπισμό φαλαινοθηρικών πλοίων ή παράνομων αλιευτικών σκαφών, και αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη δημοσιογραφική κάλυψη και τεκμηρίωση της δράσης μας. Πριν αγοραστεί από την Greenpeace, το "Arctic Sunrise"είχε λάβει μέρος στο κυνήγι της φώκιας, ενώ κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1980, ακτιβιστές της Greenpeace αναχαίτισαν το πλοίο κατά τη διάρκεια μεταφοράς εξοπλισμού για τη κατασκευή γαλλικής αεροπορικής βάσης στην Ανταρκτική. Από το 1995 μέχρι σήμερα, το "Arctic Sunrise" έχει χρησιμοποιηθεί σε διεθνείς εκστρατείες για την απαγόρευση της 'επιστημονικής' φαλαινοθηρίας στο Νότιο Ωκεανό και την Ανταρκτική, για την προστασία του αρχέγονου τροπικού δάσους του Αμαζονίου, για τη ματαίωση του βρετανικού προγράμματος εξόρυξης πετρελαίου 'Northstar' και την υλοποίηση του επιστημονικού προγράμματος 'Thin Ice' στην Αρκτική, για την καταπολέμηση της υπεραλίευσης στην Παταγονία και τον Άγιο Μαυρίκιο, για τη ματαίωση των δοκιμών του αντιπυραυλικού συστήματος 'Star Wars' των Η.Π.Α. στον Ατλαντικό Ωκεανό. Στην Ελλάδα βρίσκεται για τρίτη φορά. Οι πρώτες δύο επισκέψεις του "Arctic Sunrise" στην Ελλάδα ήταν το 1996 και αφορούσαν την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κρήτη και την προστασία του Κορινθιακού Κόλπου από την πετρελαϊκή ρύπανση.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 25 συνολικά μέλη ως πλήρωμα του πλοίου, με 5 εθελοντές και 20 επαγγελματικά στελέχη. Οι εθελοντές έχουν καθήκοντα μούτσου ή βοηθού μάγειρα στο καράβι, ενώ τα επαγγελματικά στελέχη είναι έμπειροι ναυτικοί με ειδικότητες όπως αξιωματικοί, μηχανικοί, ηλεκτρολόγοι, ασυρματιστές, λοστρόμοι, γιατροί, μάγειρες, οδηγοί και μηχανικοί ελικοπτέρου, φωτογράφοι και κινηματογραφιστές. Το πλήρωμα του πλοίου προέρχεται από διάφορες χώρες, όπως Καναδά, ΗΠΑ, Νέα Ζηλανδία, Μεγάλη Βρετανία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Αργεντινή, Βραζιλία, Παναμά, Ινδία, Βουλγαρία, Λίβανο, Τουρκία, Κύπρο και Ελλάδα.
Ο χρόνος μέσα στο καράβι θα έλεγα ότι συνήθως κυλά ομαλά.Το συνηθισμένο ημερήσιο πρόγραμμα έχει ως εξής:
07:00 | Εγερτήριο
07:00-08:00 | Προσωπικές εργασίες και πρόγευμα
08:00-09:00 | Ομαδικές εργασίες (κυρίως καθαριότητα του πλοίου)
09:00-10:30 | Ατομικές εργασίες (π.χ. οι μηχανικοί στο μηχανοστάσιο, ασυρματιστής στον ασύρματο, λοστρόμοι και μούτσοι στο κατάστρωμα, μάγειρας στην κουζίνα)
10:30-11:00 | Διάλειμμα
11:00-12:00 | Ατομικές εργασίες
12:00-13:00 | Μεσημεριανό γεύμα
13:00-15:00 | Ατομικές εργασίες
15:00-15:30 | Διάλειμμα
15:30-17:00 | Ατομικές εργασίες
17:00-18:00 | Δείπνο
18:00-23:00 | Ελεύθερος χρόνος
Το Σάββατο όλες οι εργασίες τελειώνουν στις 14:00 και η Κυριακή είναι μέρα ξεκούρασης.

19.Όταν μιλάμε για εκστρατείες το πρόγραμμα ενδέχεται να υποστεί αλλαγές, έτσι;

Προφανώς. Για παράδειγμα αν έχεις να κάνεις μία χαρτογράφηση, όπως αυτή των λιβαδιών της Ποσειδωνίας, το ωράριο θα αλλάξει. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της χαρτογράφησης το πρόγραμμα ήταν συνήθως διαφορετικό γιατί υπήρχαν τρεις διαφορετικές ερευνητικές αποστολές κάθε μέρα. Η πρώτη ήταν μεταξύ 9:00-12:00, η δεύτερη μεταξύ 15:00-17:00 και η τρίτη 17:30-19:00. Κι αυτό σημαίνει ότι πέρα από την επιστημονική ομάδα κατάδυσης συμμετείχαν οι οδηγοί και το πλήρωμα των φουσκωτών, οι αξιωματικοί, οι ασυρματιστές, ο λοστρόμος και οι μούτσοι. Ουσιαστικά, εργάζονταν τα περισσότερα μέλη του πληρώματος, ακόμη και το Σαββατοκύριακο. Τα ωράρια ενδέχεται να είναι πολύ πιο εξαντλητικά, για παράδειγμα σε περιπτώσεις που αφορούν εντοπισμό ψαράδικων που χρησιμοποιούν παράνομες αλιευτικές μεθόδους.Σε κάποιες περιπτώσεις, το πλήρωμα του πλοίου ενδέχεται ακόμη και να συλληφθεί. Όπως θα προσέξατε κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, στο εσωτερικό του αμπαριού του πλοίου υπάρχει κρεμασμένο ένα πανό που γράφει 'You Can't Lock A Sunrise', το οποίο αναφέρεται στην απελευθέρωση 11 ακτιβιστών της Greenpeace και μελών του πληρώματος του "Arctic Sunrise" που συνελήφθησαν στην προσπάθεια τους να σταματήσουν μία από τις δοκιμές του εξοπλιστικού προγράμματος 'Star Wars' στον Ατλαντικό Ωκεανό, το 2001.

20.Ποια είναι η αίσθηση που έχεις από την επαφή σου με άτομα από τόσες διαφορετικές χώρες στο πλοίο και ποια η εικόνα του διεθνούς χαρακτήρα της οργάνωσης που έχεις αποκομίσει;

Προσωπικά, δεν έχω γνωρίσει κάτι πιο όμορφο από μία ομάδα πολιτών όλου του κόσμου, η οποία εργάζεται στα πλαίσια ενός κοινού σκοπού, της προστασίας του παγκόσμιου περιβάλλοντος. Όσον αφορά το πλήρωμα του πλοίου, αν και μπορεί να ακουστεί κάπως γραφικό, θα το χαρακτήριζα ως «Διεθνιστές Οίκο-Μαχητές» (Internationalist Eco-Warriors), ή «Πολεμιστές του Ουράνιου Τόξου» (Warriors of the Rainbow) καλύτερα. Φτάνει να αναλογιστεί κανείς τον παλιό ινδιάνικο μύθο της φυλής των Cree, ο οποίος ενέπνευσε τους θεμελιωτές της Greenpeace στο πρώτο τους ταξίδι προς την Amchitka. Μεταξύ άλλων αναφέρει: «Θα ερχόταν μια μέρα, έλεγε μια γριά της φυλής Cree, με το όνομα Μάτια της Φωτιάς, που οι πηγές της γης θα στέρευαν, η θάλασσα θα μαύριζε, τα ρυάκια θα δηλητηριάζονταν και τα ελάφια θα έπεφταν νεκρά. Όμως, λίγο πριν να είναι πολύ αργά, οι Ινδιάνοι θα ξανάβρισκαν το χαμένο πνεύμα τους, θα δίδασκαν στους λευκούς το σεβασμό προς τη Γη και θα ενώνονταν μαζί τους, ανεξαρτήτως έθνους, χρώματος και θρησκείας, για να αγωνιστούν για τη σωτηρία του πλανήτη και να γίνουν οι Πολεμιστές του Ουράνιου Τόξου». Ακόμη και αν κάποιος όμως εκλάβει αυτό το οποίο μόλις ανέφερα ως γραφικό, θα πρέπει να έχει στο μυαλό του το ηθικό δίδαγμα του μύθου: «Το Ουράνιο Τόξο είναι το σύμβολο της ένωσης όλων των ανθρώπων σε μια οικογένεια. Μόνο ως Πολεμιστές του Ουράνιου Τόξου, μπορούμε να σκορπίσουμε αγάπη και χαρά στους άλλους, μπορεί το μίσος σε αυτό τον κόσμο να γίνει κατανόηση και ευγένεια, και να σταματήσουν οι πόλεμοι και οι καταστροφές! Μεγάλα είναι τα έργα που πρόκειται να έρθουν, τρομακτικά είναι τα βουνά της άγνοιας, του μίσους και των προκαταλήψεων, όμως οι Πολεμιστές του Ουράνιου Τόξου θα καταφέρουν να υπερβούν κάθε δυσκολία. Θα έχουν τη χαρά να διαπιστώσουν πως υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη τη Γη, έτοιμοι να σηκωθούν για να τους συναντήσουν στην υπέρβαση όλων των εμποδίων, στο δρόμο προς ένα καινούριο και ένδοξο αύριο».

21.Ποια τα σχέδιά σας για το μέλλον;

Η υλοποίηση των στόχων των εκστρατειών μας και το να καταφέρουμε μια μέρα να αποβούμε «αχρείαστοι».

22.Πώς είναι γενικά η ζωή όταν προσφέρεις κάτι σε τέτοιο βαθμό σε μια οργάνωση σαν την Greenpeace, πως είναι δηλαδή να περνάς ένα μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα πλοίο;

Προσωπικά θεωρώ ότι «η αισιοδοξία της δράσης είναι προτιμότερη από την απαισιοδοξία της σκέψης». Υπό διαφορετική διατύπωση, και σύμφωνα με τη βασική στρατηγική των εκστρατειών της Greenpeace: «ο ακτιβισμός είναι προτιμότερος από τον πεσιμισμό». Γι' αυτό ακριβώς επιλέγω την ιδιότητα του ενεργού πολίτη και συμμετέχω στη δράση της Greenpeace. Πιστεύω ότι η δράση της Greenpeace αποτελεί τον καταλύτη για την αλλαγή, την κινητήρια δύναμη για την προώθηση λύσεων σε μερικά από τα πιο καυτά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ανθρωπότητα.

23. Αυτό που λέτε έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ειδικά σε μία εποχή, όπου παρατηρείται γενικά μια τάση απαξίωσης των συλλογικών αγαθών και μια αδυναμία των πολιτικών θεσμών...

Πράγματι, ζούμε σε μία εποχή απαξίωσης της συλλογικής δράσης και αποδυνάμωσης των πολιτικών θεσμών. Ωστόσο, οφείλουμε να μην ξεχνάμε πως οι μεγάλες αλλαγές και οι ιστορικοί μετασχηματισμοί δεν είναι παρά το αποτέλεσμα συλλογικών δράσεων. Ας αναλογιστούμε το εργατικό κίνημα και τα κοινωνικά δικαιώματα, το κίνημα για τη κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων και τα πολιτικά δικαιώματα, το φεμινιστικό κίνημα και τα δικαιώματα των φύλων. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα περιβαλλοντικά και ειρηνιστικά κινήματα δίνουν φωνή σε ολόκληρο τον πλανήτη και την ανθρωπότητα, διεκδικώντας αντίστοιχα τα δικαιώματα σε ένα καθαρό περιβάλλον και ένα ειρηνικό μέλλον. Θα τολμούσα μάλιστα να υποστηρίξω ότι τα κινήματα αυτά υπερβαίνουν τόσο το γεωγραφικό χώρο όσο και το γενεαλογικό χρόνο, δεν ενεργούν στο όνομα εθνικών συνόρων, αλλά του πλανήτη μας και όλων των κατοίκων του, όπως επίσης δεν ενεργούν στο όνομα της δικής μας μόνο γενιάς, αλλά και αυτών που θα μας ακολουθήσουν.
Όπως αναφέρει η πρώιμη διακήρυξη της βασικής αποστολής της οργάνωσης την οποία εκπροσωπώ: «Ονομάσαμε την οργάνωσή μας Greenpeace, γιατί θεωρούμε ότι αυτό είναι το καλύτερο όνομα που μπορούμε να σκεφτούμε για να συνενώσει και να υποδηλώσει τα δύο σπουδαιότερα θέματα της εποχής μας: την περιβαλλοντική προστασία και την παγκόσμια ειρήνη. Ο στόχος μας είναι πολύ απλός, ξεκάθαρος και άμεσος: να φέρουμε σε αντιπαράθεση τη δύναμη του θανάτου και τη δύναμη της ζωής. Δεν θεωρούμε τους εαυτούς μας ακραίους ριζοσπάστες, απεναντίας τους θεωρούμε περισσότερο συντηρητικούς, οι οποίοι επιμένουν και προσπαθούν να διατηρήσουν ένα περιβάλλον για τα παιδιά τους και για τις μελλοντικές γενιές. Μάλιστα, αν υπάρχουν κάποιοι ακραίοι αναμεμιγμένοι σε όλη αυτή την ιστορία, αυτοί είναι οι φανατικοί τεχνοκράτες, οι οποίοι θεωρούν ότι έχουν τη δύναμη να παίξουν με αυτό τον κόσμο σα να ήταν ένα δικό τους απόλυτα διασκεδαστικό παιχνίδι. Το μήνυμα της Greenpeace είναι απλό: ο πλανήτης είναι ο τόπος μας. και επιμένουμε στο βασικό ανθρώπινο δικαίωμά μας να τον καταλάβουμε χωρίς κίνδυνο από καμία ομάδα εξουσίας. Αυτή δεν είναι μία ρητορική δήλωση εκ μέρους μας. Είναι μια επίγνωση και μια ιδέα που μοιραζόμαστε με κάθε απλό πολίτη του κόσμου».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Η συνέντευξη αυτή δόθηκε για δημοσίευση στο δικτυακό τόπο της δραστηριότητας My.Aegean.gr (φοιτητική Δραστηριότητα-Πρωτοβουλία 'myAegean' Πανεπιστημίου Αιγαίου). http://my.aegean.gr/web/article2718.html
Για την υλοποίηση της συνέντευξης, συνεργάστηκαν τα εξής μέλη της δικτυακής κοινότητας του myAegean:
Αβραξίδη Έλλη (elli)
(εκπόνηση συνέντευξης, απομαγνητοφωνήσεις, σύνταξη-προσαρμογές)
Αποστολόπουλος Ιωάννης (inertia)
(ερωτήματα, εκπόνηση συνέντευξης, απομαγνητοφωνήσεις, σύνταξη-προσαρμογές)
Δουλιάκας Διονύσιος (ForzaInter)
(ερωτήματα, εκπόνηση συνέντευξης, απομαγνητοφωνήσεις, σύνταξη-προσαρμογές)
Νάνου Αλεξάνδρα (xaderfi)
(υποστήριξη, σύνταξη-προσαρμογές)
Παπαματθαιάκης Απόστολος (Unicorn)
(ερωτήματα, απομαγνητοφωνήσεις, σύνταξη-προσαρμογές)
Χαραλάμπους Αντώνης(Dali_Doc)
(ερωτήματα, απομαγνητοφωνήσεις, σύνταξη-προσαρμογές)
Δραστηριότητα-Πρωτοβουλία myAegean Πανεπιστημίου Αιγαίου
Για περισσότερες πληροφορίες και συμμετοχές επικοινωνήστε με την ομάδα
_______________________
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ - UNIVERSITY OF THE AEGEAN
ομάδα ανάπτυξης MYaegean Δικτυακής Κοινότητας - MYaegean Web Community team
http://my.aegean.gr | myaegean@aegean.gr