Η ιστορία της πλαστικής σακούλας ξεκινά το 1977. Ήταν η χρονιά που οι πλαστικές σακούλες που έχουν σαν πρώτη ύλη τους το πετρέλαιο εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις αγορές και υπεραγορές τροφίμων και στη συνέχεια σε όλα σχεδόν τα εμπορικά καταστήματα.
Σήμερα οι πλαστικές σακούλες ενέχονται σε σημαντικό βαθμό στην καταστροφή του περιβάλλοντος καθώς εκτιμάται ότι για να αποσυντεθούν απαιτούνται από 400 έως 1.000 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι καμία πλαστική σακούλα μέχρι σήμερα δεν έχει αποσυντεθεί. Το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος γίνεται περισσότερο αντιληπτό εάν αναλογισθούμε τα εξής : Στην Αμερική μια τετραμελής οικογένεια χρησιμοποιεί 1.460 πλαστικές σακούλες κάθε χρόνο. Για να κατασκευασθούν οι πλαστικές σακούλες που χρησιμοποιούν κάθε χρόνο οι Αμερικανοί απαιτούνται 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Υπολογίζεται ότι περίπου 500 δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες πωλούνται στους εμπόρους λιανικής πώλησης κάθε χρόνο σε όλον τον κόσμο.
To έτος 2008 ίσως είναι το καθοριστικότερο για την κατάργηση της πλαστικής σακούλας. Μετά το Παρίσι, το Σαν Φρανσίσκο αλλά και την Ιρλανδία (όπου μάλιστα η κυβέρνηση επέβαλε φόρο 0,15 ευρω σε κάθε πλαστική σακούλα που πωλείται με αποτέλεσμα τη μείωση κατά 90% της χρήσης πλαστικών σακουλών μίας χρήσης), την Ουγκάντα και το Μπαγκλαντές, μεταξύ πολλών άλλων χωρών, η Αυστραλία ξεκίνησε επίσημα την αντίστροφη μέτρηση κατά της πλαστικής σακούλας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Ναυτεμπορικής», η χρήση της πλαστικής σακούλας ενδέχεται σύντομα να αποτελεί παρελθόν για την Αυστραλία. Ο υπουργός Περιβάλλοντος, κ. Πίτερ Γκάρετ, επιβεβαίωσε την πληροφορία ότι εντός ενός έτους θα ληφθούν μέτρα. Η κυβέρνηση, μάλιστα, εξετάζει ή να βάλει φόρο στην χρήση της πλαστικής σακούλας ή να την απαγορεύσει εντελώς. Η πλαστική σακούλα ή θα φορολογηθεί με βαρύ φόρο (όπως στην Ιρλανδία), ή θα καταργηθούν τελείως. Ο κ. Γκάρετ θεωρεί απαράδεκτους τους περιβαλλοντικούς πόρους που αναλίσκονται στην παραγωγή των πλαστικών σακουλών μίας χρήσης, δεδομένου μάλιστα ότι η ανακύκλωσή τους κοστίζει πολύ περισσότερο, αλλά και πραγματοποιείται σε λιγότερο από 3% του συνόλου. Στην Ουγκάντα τα χρήματα που εξοικονομούνται από αυτήν την αντιαισθητική και επιβλαβή σπατάλη, μπαίνουν σε ένα ταμείο για την ενίσχυση της εκπαίδευσης των απόρων παιδιών. Την ίδια ώρα στη Νέα Υόρκη, σε μια προσπάθεια περιορισμού των συνεπειών από τη χρήση περίπου ενός δισεκατομμυρίου πλαστικών τσαντών από τους καταναλωτές, το δημοτικό συμβούλιο της πόλης ενέκρινε πρόταση που προβλέπει ότι τα μεγάλα καταστήματα θα είναι υποχρεωμένα να εφαρμόζουν προγράμματα ανακύκλωσης. Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι τα καταστήματα που έχουν επιφάνεια άνω των 467 τ. μ. θα πρέπει να διαθέτουν και ανακυκλωμένες σακούλες όπως και τσάντες με μηνύματα υπέρ της ανακύκλωσης. Το Σαν Φραντσίσκο άλλωστε έγινε από τον περασμένο Μάρτιο η πρώτη αμερικανική πόλη που απαγόρευσε τη χρήση μη βιοδιασπώμενων πλαστικών τσαντών από τα μεγάλα σούπερ - μάρκετς. Επίσης η πολιτεία της Καλιφόρνια ενεργοποίησε απόν περασμένο Ιούλιο νόμο που ενθαρρύνει προγράμματα επαναχρησιμοποίησης πλαστικών τσαντών στα μεγάλα καταστήματα.
Παράλληλα, σύμφωνα με το CNN η Κίνα ενεργοποίησε απαγορεύσεις κατά των δωρεάν πλαστικών σακουλών από την περασμένη Τετάρτη 9 Ιανουαρίου του 2008. Οι απαγορεύσεις θα ξεκινήσουν από την 1η Ιουνίου, ενώ θα αφορούν και όλους τους δημόσιους χώρους, τους σταθμούς μέσων συγκοινωνίας και τις περιοχές φυσικού κάλλους.
Τα καταστήματα έχουν ήδη λάβει οδηγίες να κοστολογούν με διαφάνεια τις πλαστικές σακούλες και να ανακοινώνουν την τιμή τους χωριστά, όχι να καλύπτουν το κόστος τους μέσα στις τιμές των άλλων προϊόντων. Οι καταναλωτές ενθαρρύνονται να έχουν μαζί τους υφασμάτινες τσάντες ή καλάθια. Διεθνείς περιβαλλοντικοί οργανισμοί, όπως η Greenpeace και το Worldwatch , επαίνεσαν την πρωτοβουλία αυτή της Κίνας, η οποία σημειωτέον ότι καταναλώνει περίπου 3 δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες την ημέρα. Σύμφωνα με αξιωματούχους της Κινεζικής κυβέρνησης, η κίνηση αυτή εξοικονομεί τεράστια ποσά στο κράτος, εκτός από το μεγάλο περιβαλλοντικό όφελος, όπως συνέβη και με άλλες χώρες (Νότια Αφρική, Ουγκάντα, Μπαγκλαντές), τα οποία κατήργησαν τις πλαστικές σακούλες κατά τα περασμένα χρόνια. Πίσω από αυτά τα μέτρα βρίσκεται ο αναπληρωτής διευθυντής της κρατικής Αρχής Προστασίας του Περιβάλλοντος Παν Γιουέ ο οποίος δηλώνει: «Στην προσπάθειά μας να καλυτερέψουμε τη ζωή μας, να διορθώσουμε τα εγκλήματα που έχουμε κάνει στον πλανήτη και να συμπεριφερθούμε στη φύση με την αξιοπρέπεια που της αρμόζει, η συμμετοχή των πολιτών είναι αναγκαία. Χωρίς αυτήν, όποια μέτρα και αν πάρει η κυβέρνηση, θα οδηγηθούμε στη σίγουρη καταστροφή».
Στην Ελλάδα αν και υπάρχει από το 2001 νομοθεσία με στόχο τη μείωση, επαναχρησιμοποίηση και αξιοποίηση των πλαστικών τσαντών ως υλικών συσκευασίας, ωστόσο τα αποτελέσματα είναι παραπάνω από αποθαρρυντικά. Σημειώνεται ότι η Αθήνα αποτελεί πλέον μέλος της διεθνούς αυτής πρωτοβουλίας 40 μεγάλων πόλεων του κόσμου (C40) ενάντια στην κλιματική αλλαγή. H συμμετοχή της Αθήνας στην C40 στοχεύει στην ανταλλαγή πληροφοριών, τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών για την εφαρμογή δράσεων με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και τη μείωση εκπομπών αερίων στην πόλη. Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση του δημάρχου Αθηναίων κ. Νικήτα Κακλαμάνη από την 1η Μαρτίου θα αντικαθίστανται οι πλαστικές σακούλες μιας χρήσης στην Αθήνα με τσάντες από υλικά που δεν θα επιβαρύνουν το περιβάλλον. Ο δήμος έχει ήδη αρχίσει διαπραγματεύσεις με εκπροσώπους σούπερ μάρκετς, εμπορικούς συλλόγους και άλλους φορείς που εμπλέκονται στην εφαρμογή του μέτρου. Η χρήση των φιλικών προς το περιβάλλον τσαντών θα είναι προαιρετική, ενώ θα κοστίζουν φθηνότερα από τις πλαστικές σακούλες μιας χρήσης, των οποίων το κόστος περιλαμβάνεται στην τιμή των προϊόντων και που οι καταναλωτές πληρώνουν χωρίς να το γνωρίζουν.
Μια ενδιαφέρουσα πρόταση είναι οι βιοδιασπώμενες σακούλες από μη γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι, οι οποίες έχουν λάβει το Ευρωπαϊκό βραβείο της καλύτερης εφεύρεσης (May 2007: Novamont: Best Inventor Award of the Year 2007). Έχουν περάσει αυστηρότατους ευρωπαϊκούς ελέγχους (ΕΝ 14342), πληρούν τα τεχνικά και μηχανικά κριτήρια των αντίστοιχων πλαστικών σακουλών. Η αποθήκευση λαχανικών σε αυτές τις σακούλες τα διατηρεί φρέσκα για περισσότερες ημέρες, απ' ό,τι μια συμβατική πλαστική σακούλα, αφού το υλικό mater-bi επιτρέπει τον αερισμό των περιεχομένων, αποκλείοντας τη δίοδο σε βακτήρια και μικρόβια. Για τον ίδιο λόγο, οργανικά απορρίμματα αλλοιώνονται με πιο αργούς ρυθμούς, και προκαλούν λιγότερη δυσοσμία μέσα σε σακούλες από mater-bi. Ιδανικές για κομποστοποίηση βιολογικών τροφικών υπολειμμάτων. Από το υλικό που καθορίζει ο οργανισμός λειτουργίας βιολογικών αγορών ως κατάλληλο για συσκευασία βιολογικών τροφών. Είναι πιστοποιημένα κατάλληλες για ζωοτροφή, άδειες, ή γεμάτες με οργανικά υπολείμματα! Μέσα σε 90 μέρες από την τοποθέτησή τους στη χωματερή (ή στον κήπο μας) μετατρέπονται σε θρεπτικό λίπασμα, επιτρέποντας και στα περιεχόμενά τους να αποδομηθούν, δεν είναι φωτοδιασπώμενες, διατίθενται σε 5 διαφορετικές διαστάσεις και κατασκευάζονται από εταιρείες με πιστοποιημένα οικολογικό - κοινωνικό προφίλ καθ' όλη τη διαδικασία παραγωγής.
Ο δήμος Καλαμάτας, πρωτοπόρος μέχρι σήμερα στην ανακύκλωση, οφείλει και αυτός με τη σειρά του να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αθήνας, αντικαθιστώντας σε πρώτη φάση στις υπηρεσίες του και στις δημοτικές επιχειρήσεις τις πλαστικές σακούλες με βιοδιασπώμενες, ερχόμενος σε επαφή με τα σούπερ - μάρκετς ώστε τα μέτρα που έλαβε ο δήμος Αθηναίων να επεκταθούν και στην πόλη μας και τέλος ενημερώνοντας και εκπαιδεύοντας τους συνδημότες μας για την αναγκαιότητα της κατάργησης της πλαστικής σακούλας.
Βασίλης Κοσμόπουλος
|