Πρώτη πηγή ανισότητας στην αντιπροσώπευση επισημαίνεται στο εκλογικό σύστημα. Στο βωμό της ανάδειξης ισχυρών κυβερνήσεων - που έχει τη λογική της - θυσιάζονται οι αρχές της δίκαιης αναλογικής αντιπροσώπευσης του κλογικού Σώματος.

Ως διακρίσεις και ανισότητες στο πολιτικό σύστημα και στην αντιπροσώπευση επισημαίνονταν στο παρελθόν οι αποκλεισμοί ή περιορισμοί στο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, όπως με βάση το φύλο, ή την ηλικία ή το χρώμα.

Σήμερα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των διακρίσεων και ανισοτήτων έχουν εκλεπτυνθεί και διαφοροποιηθεί ποιοτικά.

Αναφέρω ενδεικτικά:

α΄ Κατά πρώτον, η οικογενειοκρατία στην ευρεία της έννοια, που περιλαμβάνει συγγενείς εξ αίματος  και αγχιστείας, έως τρίτου ή τέταρτου βαθμού (δηλ, ως πρωτεξαδέλφια), κουμπαριές πάσης φύσεως, κλπ.

β΄ Στον πολιτικό στίβο και στη διεκδίκηση της αντιπροσώπευσης, δηλ. του σταυρού προτίμησης, σαφές, ευνόητο και ευδιάκριτο πλεονέκτημα διατηρούν οι διαθέτοντες περιουσία ή υψηλά εισοδήματα, ικανά να υποστηρίζουν θεαματικά και ουσιαστικά την υποψηφιότητά τους, έναντι άλλων που είναι ισότιμοι αξιοκρατικά, αλλά δεν διαθέτουν την ίδια οικονομική επιφάνεια και δυνατότητα.

γ΄ Συναφής είναι η ανισότητα που προκύπτει από το γεγονός ότι κάποιοι, με ευκολία ή δυσκολία, προσκολλώνται σε διαπλεκόμενα συμφέροντα επιχειρηματιών, εργολάβων, εκδοτών ή σε άλλους φορείς, όπως η Εκκλησία, που άλλοι υποψήφιοι δεν είναι διατεθειμένοι να πράξουν.

δ΄ Προβάδισμα, αναγνωρισιμότητα και προβολή αποκτούν όσοι με διάφορους τρόπους ολιγοπωλούν τα ΜΜΕ με την παρουσία τους. Είτε διότι είναι ευπώλητοι, είτε διότι συναλλάσονται, είτε.

ε΄ Ανισότητες δημιουργεί και το star system. Πρωταγωνιστές στους καλλιτεχνικούς, αθλητικούς, πολιτιστικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους και χώρους έχουν μέγιστη αναγνωρισιμότητα, η οποία δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στην ικανότητα να είναι αντιπρόσωποι.

στ΄ Ανισότητες καλλιεργούνται και από το γεγονός ότι, σε αντίθεση  με τους άλλους, κάποιοι είναι επιρρεπείς στο ρουσφέτι, στο ψεύδος, στην απατηλή υπόσχεση.

ζ΄ Τέλος, πηγή ανισότητας είναι ο κομματικός πατριωτισμός, δηλ. η αναρρίχηση στην κομματική ιεραρχία, όπου υπερισχύουν  οι ανεπάγγελτοι ή υποαπασχολούμενοι, διαθέτοντες περίσσεια χρόνου.

'Ετσι, η δεξαμενή άντλησης στελεχών ποιοτικά υψηλού επιπέδου είναι μικρή. Οι πολίτες επιλέγουν από δεξαμενή όπου οι διακρίσεις και ανισότητες δεν ευνοούν τους χρησιμότερους. Ο ανταγωνισμός είναι συχνά αθέμιτος, άνισος έως και ψευδεπίγραφος.

Περαιτέρω συνέπεια αποτελεί το γεγονός ότι τελικά οι πολίτες περιορίζονται ως προς τις επιλογές τους, η δημοκρατία λειτουργεί υπό έλεγχο και κηδεμονία, η αρχή της ισότητας των ευκαιριών υπονομεύεται, η αντιπροσώπευση καθίσταται λευκή επιταγή.

Μοναδικός τρόπος άρσης των διακρίσεων και ανισοτήτων είναι η παροχή δυνατότητας σε βάθος και πληρότητα ενημέρωσης του πολίτη, η ενεργός συμμετοχή και δράση του, η διαρκής αξιολόγηση των αντιπροσώπων με βάση τη χρησιμότητα και συνέπεια στην εκτέλεση της εντολής, η κατάργηση κάθε μορφής ιδιωτικής οικονομικής ενίσχυσης κομμάτων και υποψηφίων, η επιβολή αυστηρών κανόνων λειτουργίας της διεκδίκησης της αντιπροσώπευσης.
*Περίληψη παρέμβασης του Σωκράτη Κοσμίδη στο Τριήμερο Προβληματισμού του ΟΠΕΚ στη Σύρο,3/7/07