Τα ζητήματα που αφορούν τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (Γ.Τ.Ο.) και οι ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της «ελίτ τεχνολογίας», της γενετικής, συχνά περιορίζονται σε θέματα που αφορούν την υγεία του καταναλωτή, το δικαίωμά του να γνωρίζει και να επιλέγει τι τρώει ή αφορούν τα ηθικά διλήμματα και την ορθολογική χρήση της συγκεκριμένης επιστήμης. Τα τεράστια συμφέροντα που κρύβονται πίσω από την προώθηση, τη διάδοση και εντέλει την επιβολή των μεταλλαγμένων ή οι πραγματικοί στόχοι της βιοτεχνολογικής έρευνας πολλές φορές σκόπιμα συσκοτίζονται.
Η λεηλασία των φυσικών πόρων και η βίαιη απόσπαση από την κοινωνία κάθε δυνατότητας για αυτάρκεια και για έλεγχο στην παραγωγική της βάση αποτελεί προϋπόθεση για κάθε οικονομικό και πολιτικό ολοκληρωτισμό. Η δική μας ενασχόληση με το θέμα προέκυψε μέσα από την τριβή και τις παρεμβάσεις μας στο αγροτικό ζήτημα στη Νάξο και εμφορείται από τη γνώση και την πεποίθηση ότι οι υλικές συνθήκες είναι δομικό στοιχείο της αυτονομίας της κοινωνίας και της συνακόλουθης αυτοθέσμισής της.
Ο ευτελισμός της τροφής και οι μύθοι περί υγιεινής και ασφάλειας
Η τροφή, πέρα από μέσο για την κάλυψη μιας αναπόδραστης βιολογικής ανάγκης, αποτελεί σημείο αναφοράς αλλά και ρυθμιστικός παράγοντας για την συνεύρεση, την επαναληπτικότητα και την κανονικότητα στις δραστηριότητες της κοινότητας, είναι επίσης βασική συνιστώσα στη διαμόρφωση του πολιτισμού, των κοινωνικών σχέσεων, και κατ' επέκταση, της εξουσίας και της ιεραρχίας. Σήμερα πλέον η τροφή έχει μετατραπεί σε μηχανισμό κερδοφορίας και ελέγχου από μια χούφτα πολυεθνικές, ενώ ταυτόχρονα είναι ένα στρατηγικό πολιτικό όπλο για την επιβολή τους και την καθυπόταξη μεγάλων πληθυσμών του πλανήτη.
Η διάρρηξη του ιστού που μέχρι πρότινος συνέδεε την πόλη με το χωριό και ο χωροταξικός καταμερισμός εις βάρος της υπαίθρου έχει γαλουχήσει μια γενιά αποξενωμένη από τη διαδικασία παραγωγής των τροφίμων, επιτείνοντας τη σύγχυση και τελικά επιβοηθώντας το ολιγοπώλιο των αγροτοδιατροφικών κολοσσών.
Με την πλήρη εμπορευματοποίηση της τροφής η κοινωνία υποδιαιρείται σε μεμονωμένες καταναλωτικές μονάδες υπό την υψηλή εποπτεία και τη «φροντίδα» του κράτους. Διαρκής επιδίωξη των κρατικών μηχανισμών είναι να διατηρούν ακμαία την καταναλωτική συνείδηση και πάνω απ' όλα να μην καμφθεί το καταναλωτικό* φρόνημα.
Η σύγχρονη διατροφική κρίση, οι διοξίνες, το ορμονούχο βοδινό κρέας, οι τρελές αγελάδες, τα κοτόπουλα που καννιβαλίζουν, η πλημμυρίδα των τοξικών στον αέρα, στη γη και στον υδροφόρο ορίζοντα, τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα, δεν αποτελούν παρά εξαιρέσεις στο κατά τα άλλα «υγιές», άκρως ανταγωνιστικό και κερδοφόρο πεδίο της αγροτοδιατροφικής βιομηχανίας!
Η χιονοστιβάδα των προβλημάτων αυτών που παρουσιάζεται σαν μια απλή παρανυχίδα, κανονίζεται με μια σειρά από νομοθετικές παρεμβάσεις, με τη θέσπιση πιστοποιητικών υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας (ISO, HACCP κλπ), εν ολίγοις με τη δημιουργία μιας απαράμιλλης γραφειοκρατίας στην οποία μόνο οι μεγάλοι του αγροτοδιατροφικού κλάδου μπορούν να ανταπεξέλθουν αφού αυτοί μπορούν να συντηρήσουν το επιτελείο των μάνατζερ, των επιστημόνων και των μελετητικών γραφείων καθώς και τις πελατειακές σχέσεις που απαιτούνται.
Ο ασφυκτικός έλεγχος, λοιπόν, εκτοπίζει εκ των πραγμάτων τους μικρούς παραγωγούς και όλους εκείνους που φυτοζωούν στις παρυφές της οικονομίας της αγοράς, είτε αποκλειστικά σαν αγρότες, ή μέσα από την πολυδραστηριότητα που ακόμα επιβιώνει κύρια στις ορεινές και στις νότιες νησιωτικές περιοχές1.
Το χύμα λάδι από το χωριό, το κρασί, η ρακή, τα παραδοσιακά τυριά από νωπό γάλα, βάλλονται πανταχόθεν γιατί προέρχονται από «πρωτόγονες» και «αμφιλεγόμενες πρακτικές», τα προϊόντα θεωρούνται ύποπτα κι επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία, οι βιομηχανίες χρηματοδοτούν δυσφημιστικές καμπάνιες ενάντια σ' αυτά. Ο σύνδεσμος ελληνικού οίνου για παράδειγμα, ζητάει την άμεση λήψη μέτρων κατά της διάθεσης ανεξέλεγκτου χύμα κρασιού, η κτηνιατρική υπηρεσία στη Νάξο απαγορεύει τη διάθεση των παραδοσιακών τυριών από μη παστεριωμένο γάλα, το κράτος, τέλος, επιτίθεται ενάντια στην «ασυδοσία της υπόγειας οικονομίας», των άτυπων δηλαδή συναλλαγών έξω από τα ολοένα και πιο ασφυκτικά πλαίσια της μεσολάβησης και του φορολογικού ελέγχου.
Η «ασφάλεια», το σύγχρονο ιδεολογικό προκάλυμμα που επιβάλλεται στην κοινωνία, αναδύεται ξανά στο προσκήνιο σε μια από τις πολλαπλές της διαστάσεις. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, και συγκεκριμένα ο ΕΦΕΤ, αναβαθμίζονται ενώ με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση προβλέπεται να καρπώνονται οι ίδιοι οι ελεγκτές μεγάλο μέρος από τα πρόστιμα που θα επιβάλλουν. Στόχος, ο πλήρης έλεγχος της αγοράς και της παραγωγής, το «συμμάζεμα» και η ιδιοποίηση από τις βιομηχανίες προϊόντων που χαρακτήριζαν ολόκληρες περιοχές. Μιλάμε για ένα είδος αποικιοποίησης της συσσωρευμένης από γενιά σε γενιά εμπειρικής συλλογικής γνώσης στην παραγωγή, όπως αυτή συμπυκνώνεται για παράδειγμα στο κρασί της Σαντορίνης, στο αρσενικό τυρί της Νάξου, στη φέτα και σε αμέτρητα άλλα αγαθά.
Η Πράσινη Επανάσταση
(που ούτε πράσινη ούτε επανάσταση ήταν)
Στον ελληνικό χώρο, η πλήρης ενσωμάτωση της γεωργίας στον καπιταλισμό υπήρξε το ζητούμενο από τις πρώτες αγροτικές μεταρρυθμίσεις μέχρι την πράσινη επανάσταση στις πρώτες δεκαετίες μετά τον πόλεμο, και μέχρι την εισαγωγή και την καθιέρωση των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών σήμερα.
Η Πράσινη Επανάσταση ήταν ουσιαστικά η πρώτη συστηματικά οργανωμένη βίαιη ανασυγκρότηση της υπαίθρου σε πλανητικό επίπεδο. Αποτέλεσε μια γενικευμένη απόπειρα για την εφαρμογή συγκεκριμένων τεχνολογιών πάνω στη γεωργία και στόχευε στην ένταξη της αγροτικής παραγωγής στην καπιταλιστική ευφορία των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, με απώτερο σκοπό βέβαια την εξυπηρέτηση των συμφερόντων ελάχιστων πολυεθνικών και των κυρίαρχων κρατών.
Οι τότε τεχνολογικοί νεωτερισμοί ευαγγελίζονταν την κατάργηση της πείνας και της φτώχειας, την αύξηση της παραγωγής, καθώς και κέρδη και δουλειά για όλους. Το νέο γεωργικό μοντέλο στηρίχτηκε στην εκμηχάνιση και στη χρήση αναβαθμισμένων σπόρων (υβρίδια), ενώ οι παραδοσιακές ποικιλίες εγκαταλείφθηκαν. Τόσο στη γεωργία όσο και στην κτηνοτροφία, σπόροι και φυλές ζώων αντίστοιχα, που μετά από μακροχρόνιες διαδικασίες φυσικής επιλογής και μετάλλαξης είχαν γίνει προσαρμοσμένοι και ανθεκτικοί στο περιβάλλον τους, και είχαν προκύψει μέσα και από την παρατήρηση και την βιωματική εμπειρία των αγροτών, πέρασαν σύντομα στο παρελθόν.2
Τα υβρίδια που δημιουργήθηκαν από τη διασταύρωση δυο διαφορετικών ποικιλιών (ή γενετικών σειρών) του ίδιου όμως είδους, επιβλήθηκαν τόσο με την ανελέητη και καταιγιστική προπαγάνδα, όσο και μέσα από ρυθμίσεις και ανταλλάγματα. Υπερεθνικοί οργανισμοί όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα και ο ΟΗΕ υπήρξαν οι κύριοι μοχλοί πίεσης κι εξαναγκασμού για τη ραγδαία εκβιομηχάνιση της γεωργίας μέσα από τη γενναιόδωρη χρηματοδότηση προγραμμάτων, ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου.
Όμως, η χρήση των νέων σπόρων απαιτούσε αυξημένες ποσότητες φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων και ενεργειακών εισροών (πετρέλαιο και πετροχημικά υποπροϊόντα), αλλά και εξελιγμένων συνθετικών βιοκτόνων, τα περισσότερα από τα οποία ήταν δοκιμασμένα στο απέραντο πεδίο της ανθρώπινης φρίκης των δυο παγκόσμιων πολέμων, αλλά και αυτών της Κορέας και του Βιετνάμ. (Μόνο στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πάνω από 1000 φυτοφάρμακα δοκιμάστηκαν, ενώ το γνωστό αέριο Agent Orange που χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα για την αποψίλωση δασών και καλλιεργειών στο Βιετνάμ, αποτέλεσε τη βάση για το ευρύτατα διαδεδομένο ζιζανιοκτόνο RoundUp της Monsanto).
Ταυτόχρονα, για να καλυφτούν οι τεράστιες ποσότητες νερού που χρειάζονταν κατασκευάστηκαν νέα αρδευτικά συστήματα και πραγματοποιήθηκαν εκτροπές ποταμών όπως αυτή που σχεδιάζεται σήμερα στον Αχελώο. Φαραωνικά έργα με καταστροφικές συνέπειες για τα οικοσυστήματα και τις τοπικές κοινωνίες και που φυσικά δεν έλυσαν το πρόβλημα του νερού, -αντίθετα η αναζήτηση επεκτάθηκε και στα σπλάγχνα της γης με τις γεωτρήσεις που εδώ στη Νάξο ξεπερνούν τα 500 μέτρα βάθος.
Η εκμηχάνιση στην επεξεργασία των εδαφών αλλά και στη συλλογή των προϊόντων, δημιούργησε νέα δεδομένα και οι εκτεταμένες εκχερσώσεις έδωσαν ώθηση και δυναμική στην εγκαθίδρυση των μονοκαλλιεργειών, διαμορφώνοντας έτσι ένα μοντέλο γεωργικού φορντισμού. [Δηλαδή εφαρμόστηκε η τυποποιημένη μαζική παραγωγή μεγάλης κλίμακας για ομοιόμορφες (τυποποιημένες) αγορές υψηλής ζήτησης].
Είναι αυτονόητο ότι το νέο μοντέλο γεωργίας απέφερε τεράστια έσοδα στις πολυεθνικές που ελέγχουν την παραγωγή και την εμπορία των σπόρων και των λοιπών συμπαρομαρτούντων (λιπάσματα, φυτοφάρμακα κλπ). Τα αγαθά της γης υποβιβάστηκαν σε εμπορεύσιμα είδη που διέπονται από τους νόμους και τις νόρμες που επιβάλλει το παγκόσμιο εμπόριο, η βούληση, η πυγμή και οι πολιτικές επιλογές των κυρίαρχων. Το τι καλλιεργείται καθορίζεται πλέον από τις ποσοστώσεις, τις επιδοτήσεις, διάφορες ακατανόητες ρυθμίσεις με βάση τις αόριστες ανάγκες της αγοράς που καθορίζονται από την αύξηση των κερδών της αγροτοβιομηχανίας των γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων. Ειδικά για τις λεγόμενες αναπτυσσόμενες χώρες, ολοκληρώθηκε έτσι η απροκάλυπτη επιβολή των συμφερόντων των ισχυρών.
Εδώ στη Νάξο, η μονοκαλλιέργεια της πατάτας υπήρξε επιλογή των ντόπιων βουλευτών της Δεξιάς που αυτοαναγορεύτηκαν σε πιονιέρους της προόδου, ενώ ταυτόχρονα φρόντισαν να πλέξουν γύρω από τους αναξιοπαθούντες χωρικούς εκείνης της περιόδου ένα πυκνό υφάδι πολιτικής πατρωνίας που εξαργύρωναν για δεκαετίες.
Τι πέτυχε όμως τελικά η Πράσινη Επανάσταση; Μετά από τα τριάντα με σαράντα χρόνια εφαρμογής κι εξέλιξης αυτού του μοντέλου είναι τόσα τα αδιέξοδα και οι ολέθριες συνέπειες που επέφερε, ενώ σε αντιστάθμισμα τα οφέλη ήταν τόσο ελάχιστα, ώστε μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το σύστημα αυτό απέτυχε παταγωδώς ως προς τα ζητούμενα των υποστηριχτών του.
Συνοπτικά λοιπόν, αμέτρητες ποικιλίες φυτών και είδη ζώων εξαφανίστηκαν, παραδοσιακές πρακτικές και μέθοδοι γεωργίας εγκαταλείφθηκαν, η βιοποικιλότητα φτώχυνε, η σταδιακή υποβάθμιση της γονιμότητας των εδαφών είναι γεγονός, ενώ η μόλυνση από τη χρήση λιπασμάτων και δηλητηρίων είχαν επιπτώσεις όχι μόνο στο περιβάλλον αλλά και στην υγεία των αγροτών και των καταναλωτών.
Η εξοικείωση με τα φυτοφάρμακα αλλά και η άγνοια για την επικινδυνότητά τους επιφέρει περί τις 20.000.000 δηλητηριάσεις το χρόνο παγκόσμια. Το περιστατικό με την οικογένεια που τηγάνισε γόπες με πατατόσκονη (Carbaryl) αντί γι' αλεύρι εδώ στη Νάξο συμπυκνώνει την κατάσταση, ενώ είναι γνωστή και η συνήθης πρακτική να γίνεται επίπαση της πατάτας ακόμα και από μικρά παιδιά χωρίς να λαμβάνεται κανένα μέτρο προστασίας.
Όμως ειδικά στις χώρες του Νότου η αναδιάρθρωση της γεωργίας μονιμοποίησε το λιμό και τον υποσιτισμό σαν «διαρθρωτικό φαινόμενο». Ο παραπάνω όρος περιγράφει πολύ ψυχρά κι ορθολογικοποιημένα τον παραλογισμό ενός συστήματος όπου τα πλεονάσματα του αναπτυγμένου Βορρά πετιούνται στις χωματερές ή σαπίζουν στις αποθήκες για να ελέγχονται οι τιμές στην αγορά, την ίδια ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούν αφού προηγουμένως έχει καταληστευθεί η γη τους. Πρόκειται για μια συστημική γενοκτονία, πλήρως νομιμοποιημένη στα πλαίσια της καπιταλιστικής μακροοικονομίας που εξιλεώνεται στις καταναλωτικές ενοχές μερίδας των κατοίκων της Δύσης και αναβαπτίζεται υποκριτικά στα προγράμματα των διάφορων μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Το συγκεκριμένο σύστημα γεωργικής ανάπτυξης δεν αναγνωρίζει ούτε τις κοινωνικές ούτε τις μορφολογικές ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου, αλλά επιβάλλεται οικουμενικά και υπακούει μονάχα στις επιταγές της αγοράς και στους αδυσώπητους νόμους του κέρδους. Έτσι, οι χώρες του Νότου μέσα από τον καταμερισμό που αποφάσισαν τα επιτελεία της Δύσης, εξαναγκάστηκαν να καλλιεργούν βαμβάκι, καφέ, ζαχαρότευτλα ή τσάι, να τα εξάγουν σε εξευτελιστικές τιμές και να εισάγουν τρόφιμα** και ακριβή τεχνογνωσία για να συνεχίσουν -καταχρεωμένες πλέον- να επιβιώνουν σαν αναλώσιμο παραγωγικό δυναμικό.
Υπολογίζεται ότι από τα εδάφη που καλλιεργήθηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο, μονάχα το 1/3 περίπου είχε θεαματική αύξηση στις αποδόσεις για κάποιο διάστημα, ενώ και αυτά γρήγορα ακολούθησαν φθίνουσα πορεία. Οι νέες καλλιεργητικές μέθοδοι αύξησαν τη διάβρωση της γης και η εντατική άρδευση οδήγησε σε αλάτωση, αλκαλίωση και νιτροποίηση των εδαφών (θεσσαλικός κάμπος, πεδινή Νάξος). Η κατάργηση της αμειψισποράς και της αγρανάπαυσης εξασθένησαν τα εδάφη και τα φυτά και τα έκαναν εξαρτημένα από τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Θαμνώδεις εκτάσεις και δάση αποψιλώθηκαν από τις μεγάλες εταιρείες, ολόκληρες περιοχές ερημοποιήθηκαν ενώ καταστράφηκαν σημαντικά οικοσυστήματα στον Αμαζόνιο, στο Παντζάμπ της Ινδίας, στη λίμνη Αράλη της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ., αλλά και στη λίμνη Κάρλα στην Ελλάδα που αποξηράνθηκε το 1962.
Η αυξημένη ζήτηση σε πάγιες δαπάνες (υποδομές, εκμηχάνιση) συνεπικουρούμενη και από την εξάρτηση και το κόστος της αγοράς λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων και σπόρων, οδήγησαν πολλούς αγρότες σε οικονομικό αδιέξοδο. Όσοι δεν κατέφυγαν στις τράπεζες αναγκάστηκαν να πουλήσουν ή να εγκαταλείψουν τα χωράφια τους.3 Στις χώρες του Νότου συντελέστηκε στην κυριολεξία μια πρωτοφανής αγροτική έξοδος προς την ανεργία και την προλεταριοποίηση, όπου οι εξαθλιωμένοι χωρικοί εγκαταστάθηκαν πια στις απέραντες φαβέλες και στις παραγκουπόλεις των μεγαλουπόλεων.
Η ελληνική πραγματικότητα καταγράφει μια αντίστοιχη πορεία δραματικής συρρίκνωσης του αγροτικού πληθυσμού (από το 1961 μέχρι το 1981 μειώνεται κατά 50%), μετανάστευσης και αναζήτησης εργασίας στις μητροπόλεις.
Στην ερήμωση της υπαίθρου συνέβαλλε τα μάλα και η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των Κ.Α.Π. (Κοινής Αγροτικής Πολιτικής) και του καταμερισμού στην παραγωγή που αυτές προωθούν.
Στη Νάξο η εντατική μονοκαλλιέργεια πατάτας στις πεδινές περιοχές έχει εξαντλήσει τα χωράφια και τα υψηλά επίπεδα μόλυνσης των εδαφών και του υδροφόρου ορίζοντα τα καθιστά σχεδόν ακατάλληλα για χρήση. Παράλληλα η εγκατάλειψη των αναβαθμίδων (πεζούλες) οδήγησε στη διάβρωση των εδαφών ιδιαίτερα στις ορεινές κοινότητες. Μετά τα πρώτα χρόνια προσπορισμού από την καλλιέργεια της πατάτας, οι αγρότες συμβιβάστηκαν με την καθήλωση του εισοδήματός τους και με το γεγονός ότι η τιμή του προϊόντος καθορίζεται από τα καπρίτσια της αγοράς και των εμπόρων. Επίσης, συμφιλιώθηκαν με τις πολλαπλές οικονομοτεχνικές εξαρτήσεις που επέφερε η διαρκής ανάγκη για αναβάθμιση του τεχνολογικού εξοπλισμού, μια κατάσταση που τους εγκλώβισε στα δίχτυα των τραπεζών ή του συνεταιρισμού.
Η εκκόλαψη μιας άλλης μονοκαλλιέργειας, αυτής του τουρισμού, αποσόβησε τους σοβαρούς κοινωνικούς κραδασμούς που επαπειλούνταν καθώς η γη άλλαξε χρήση και η αξία της εκτοξεύτηκε στα ύψη, ενώ όσοι δεν κατείχαν προνομιακές ιδιοκτησίες ασχολήθηκαν σαν εργαζόμενοι συμπληρωματικά στον τουρισμό.
Η πρόσβαση που απέκτησαν οι εταιρείες στη διαδικασία της παραγωγής ακύρωσε στην πράξη την όποια αυτονομία των παραγωγών.. «στην πραγματικότητα η πράσινη επανάσταση πέτυχε εν μέρει τους σκοπούς της: παγκοσμιοποίησε τη χρήση χημικών σκευασμάτων στη γεωργία εξασφαλίζοντας τα κέρδη των εταιρειών, ενέτεινε την εντατική μονοκαλλιέργεια και τα μονοπώλια, περιέστειλε την αυτεξουσία των γεωργών, κατάφερε πλήγμα στην αυτοθέσμιση των αγροτικών κοινοτήτων των οποίων η πολιτική αυτονομία και επιβίωση εξαρτάται άμεσα από την υλική αυτάρκεια»4.
Γονιδιακά κοκτέηλ για ιδιαίτερα γούστα
Η επανάσταση στην επιστήμη της βιολογίας χαρακτηρίζει αναμφίβολα τον αιώνα που διανύουμε. Η βιοτεχνολογία έχει ανοίξει ένα τρομακτικό πεδίο εφαρμογών στη γεωργία, στο τομέα των τροφίμων και στην ιατρική. Μέσα από τη γενετική μηχανική, τις τεχνικές δηλαδή παρεμβάσεις στο γενετικό υλικό (DNA) μικροοργανισμών, φυτών, ζώων και ανθρώπων έχει ανοίξει το κουτί της Πανδώρας, που για το μεν κεφάλαιο μεταφράζεται σε νέες προκλήσεις αλλά για όλους τους υπόλοιπους σημαίνει ένα αβέβαιο μεταλλαγμένο μέλλον.
Με τις προοπτικές κερδοφορίας από τη συμβατική γεωργία να ακολουθούν πτωτική τάση, οι πολυεθνικοί γίγαντες (Monsanto, Dupont, Novartis, Bayer κ.ά.) επένδυσαν στην αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας που ανέπτυσσαν στα εργαστήριά τους με μια σειρά από πειράματα με σκοπό τη δημιουργία νέων φυτών και μικροοργανισμών που ήταν άγνωστα έως τότε στη φύση.
Η μετάλλαξη είναι μια φυσική διαδικασία που συνδέεται με την ποικιλομορφία στη φύση και ευθύνεται για την εξέλιξη των ειδών. Το μπόλιασμα που έκαναν οι παλιοί μπορεί να χαρακτηριστεί σαν ένα είδος γενετικής παρέμβασης αλλά γινόταν πάντα σε ομοειδή φυτά. Αντίθετα οι γενετιστές ανακατεύουν το DNA πέρα για πέρα διαφορετικών οργανισμών.
Με τις αλχημείες αυτές έχουν κατασκευάσει πατάτα με γονίδια σκορπιού για να αντέχει στον περονόσπορο - ντομάτα με γονίδια ψαριού για να αντέχει στο ψύχος- έχουν εισάγει γονίδια μοσχαριού σε κοτόπουλα για πιο γρήγορη ανάπτυξη κ.ο.κ. Η επιστημονική έρευνα στην υπηρεσία της παράνοιας, η τεχνολογική καινοτομία εξάλλου πάντοτε αποτελούσε «μοχλό ανάπτυξης» για την επεκτατικότητα του κεφαλαίου. Η βιοτεχνολογία όπως και η πληροφορική είναι σήμερα στην αιχμή της τεχνοεπιστημονικής και στρατιωτικής έρευνας.
Οι ραγδαίες εξελίξεις στο ερευνητικό πεδίο και οι χρυσοφόρες προοπτικές που διαφαίνονται, ωθούν τις εταιρείες σε έναν ανελέητο διαγκωνισμό. Από τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις προκύπτουν μια χούφτα υπερεθνικοί κολοσσοί που επενδύουν δις δολάρια και ευρώ, δημιουργώντας παράλληλα πανίσχυρους μηχανισμούς προώθησης των συμφερόντων τους, εξαγοράζοντας κυβερνήσεις και πολιτικούς για να δεχτούν μεταλλαγμένες τροφές και την καλλιέργεια ΓΤΟ στις χώρες τους, ενώ στις ΕΠΑ χρηματοδοτούν αφειδώς και τα δυο πολιτικά κόμματα. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι αυτές οι επιχειρήσεις υπαγορεύουν το νόμο και τις στρατηγικές σε πλανητικό επίπεδο.
Έτσι λοιπόν, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου υιοθετεί πλήθος ρυθμίσεων που διευκολύνουν την διακίνηση και την καλλιέργεια μεταλλαγμένων, ενώ με τη συμφωνία TRIPS (Ζητήματα Εμπορίου για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας) υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να εναρμονίσουν τις νομοθεσίες τους ώστε να επιτρέπεται το παντετάρισμα γονιδίων, φυτών, ζώων, βακτηριδίων, ιών, και άλλα. Τα διπλώματα αυτά ευρεσιτεχνίας επάνω σε ζωντανούς οργανισμούς γενικεύονται. Η εταιρεία που κλωνοποίησε τη Ντόλλυ περιμένει έγκριση για μια πατέντα που θα της δίνει αποκλειστικά δικαιώματα σε όλα τα κλωνοποιημένα θηλαστικά. Στις ΕΠΑ εκατοντάδες τροποποιημένα ζώα, ανάμεσά τους και τα περισσότερα οικόσιτα (αγελάδες, γουρούνια, πρόβατα), περιμένουν να κατοχυρωθούν.
Το μολυσματικό γονίδιο της ατομικής ιδιοκτησίας αγωνίζεται λυσσαλέα να οικειοποιηθεί και να εμπορευματοποιήσει κάθε μορφή ζωής. Μια συνθήκη πρωτόγνωρη στην ιστορία δημιουργείται, όπου κάθε ζωντανός οργανισμός, κάθε παρανοϊκή μεταλλαγμένη έμπνευση των γενετιστών θα μπορεί να πατεντάρεται και να αποτελεί ιδιοκτησία των πολυεθνικών.
Οι πατέντες συμπιέζουν ακόμα περισσότερο τα λιγοστά δικαιώματα των καλλιεργητών και τους καθιστούν υποχείρια των εταιρειών αφού δεν τους επιτρέπεται να φυτέψουν ακόμα και τους σπόρους που δεν είναι στείροι***. Αν και θα μπορούσε να πει κανείς ότι κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με τα υβρίδια, οι πατέντες ολοκληρώνουν τον έλεγχο και την απόλυτη ένταξη στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής. Μέσα από τις πατέντες και τη γενετική μηχανική νέες αποικιοποιήσεις υλοποιούνται.
«Η γη, το δάσος.έχουν όλα αποικιοποιηθεί, μολυνθεί. Το κεφάλαιο πρέπει τώρα να ψάξει για νέες αποικίες όπου θα εισβάλλει και θα τις εκμεταλλευτεί για να μπορεί να συνεχίσει τη συσσώρευσή του. Αυτές οι νέες αποικίες είναι, κατά τη γνώμη μου, το εσωτερικό του σώματος των γυναικών, τα φυτά, τα ζώα. Η αντίσταση (στη βιοτεχνολογία) είναι η αντίσταση στην ακρογωνιαία αποικιοποίηση της ίδιας της ζωής, της μελλοντικής της εξέλιξης καθώς και του μέλλοντος των μη δυτικών παραδόσεων γνώσης σε σχέση με τη φύση. Είναι ένας αγώνας για το δικαίωμα των ειδών να εξελιχτούν, είναι ένας αγώνας για την προστασία των διαφορετικών πολιτισμικών συστημάτων να πορευτούν».
Στα λόγια της Vandana Sheeva που τόσο γλαφυρά περιγράφει την ουσία της βιοτεχνολογικής επίθεσης, το μόνο που θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε είναι ότι δεν βάλλονται μόνο οι μη δυτικοί πολιτισμοί αλλά και κάθε κοινωνική σχέση και διαδικασία, εντός ή εκτός των δυτικών κοινωνιών, που βρίσκεται έξω από τα πλαίσια του μεταμοντέρνου καπιταλιστικού κόσμου.
Για τις εταιρείες ο φυσικός πλούτος του πλανήτη αποτελεί το βιολογικό El Dorado προς εξερεύνηση και ιδιοποίηση. Βάζοντας χέρι σε αναπτυξιακά προγράμματα και σε αναπτυξιακά κονδύλια για τον Τρίτο Κόσμο, έχουν επιδοθεί σε μια άνευ προηγουμένου καταγραφή φυτών, σπόρων, ζωικών ειδών, ακόμη και βοτάνων που χρησιμοποιούνται στις παραδοσιακές ιατρικές πρακτικές. Αυτά όλα, αφού τα αρχειοθετήσουν, θα αποτελέσουν τις πρώτες ύλες για τις μεταλλαγμένες εφευρέσεις τους που επιπλέον θα τις εκμεταλλευτούν κατ' αποκλειστικότητα. Με τις ληστρικές αυτές επιδρομές, που πολύ εύστοχα αποκαλούνται βιοπειρατεία από τους πολέμιούς τους, οι φαρμακευτικές εταιρείες κλέβουν τις περισσότερες από τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούν.
Παρόλα αυτά, πρόσφατα, όταν κάποιες χώρες της Αφρικής επιχείρησαν να δημιουργήσουν πανομοιότυπες εκδοχές φαρμάκων για να παράσχουν φτηνότερη περίθαλψη στους ασθενείς του AIDS, η πολυεθνική που κατείχε και τα πνευματικά δικαιώματα απαγόρευσε μέσω του Π.Ο.Ε. τη χρήση και τη διακίνηση των σκευασμάτων.
Παρόμοιες ιστορίες ιδιοκτησιακής παραφροσύνης έχουν συμβεί και με αγρότες στον Καναδά και στην Αμερική, όπου οι τελευταίοι εξαναγκάστηκαν να αποζημιώσουν τη Monsanto για το γεγονός ότι καλλιέργησαν άθελά τους ΓΤΟ μετά από επιμόλυνση από γειτονικές μεταλλαγμένες φυτείες!!!
Από το 1996, οπότε και καλλιεργήθηκαν τα πρώτα ΓΤ φυτά έως και σήμερα, η γη αποτελεί το απέραντο πεδίο ενός γενετικού πειράματος που τηρεί όλες εκείνες τις προϋποθέσεις ικανές να το μετατρέψουν σε μια γενετική πυριτιδαποθήκη. Όταν οι ίδιοι οι επιστήμονες παραδέχονται ότι ακόμα δεν κατανοούν πλήρως τους μηχανισμούς και τη λειτουργία των γονιδίων, όταν αυθαίρετα βαπτίζουν το 90% του DNA "junk" (=σκουπίδια) επειδή δεν αντιλαμβάνονται τη χρησιμότητά του, τότε είναι εύλογο ότι οι πιθανότητες για την ανατροπή της φυσικής εξέλιξης και την πρόκληση μη αντιστρεπτών επιπτώσεων είναι τόσο πολλές που κάνουν το σενάριο μιας γενικευμένης βιολογικής ρύπανσης αναπόφευκτο.
Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των ΓΤ φυτών καλλιεργείται στις ΕΠΑ, στον Καναδά και στην Αργεντινή, ωστόσο πολλές χώρες με προεξάρχουσα την Κίνα (όπου στόχος του κράτους είναι σύντομα να φτάσουν το 50% της γεωργικής παραγωγής), σχεδιάζουν να αυξήσουν και να καθιερώσουν τα μεταλλαγμένα. Τα κύρια φυτά που καλλιεργούνται είναι το καλαμπόκι, το βαμβάκι, η σόγια και η ελαιοφόρος κράμβη, ενώ από τα γεωργικά προϊόντα η πατάτα, το ρύζι, η ντομάτα, τα δημητριακά κλπ.
Το άτυπο μορατόριουμ που ίσχυσε για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς το 1998 στην Ευρωπαϊκή Ένωση σταμάτησε το 2003. Η φαινομενική επιφυλακτικότητα και αντίδραση της Ε.Ε. στα μεταλλαγμένα δεν έχει να κάνει ούτε με την μηδαμινή κοινωνική αποδοχή τους, ούτε βέβαια αφορά κάποια εκδήλωση μιας δήθεν οικολογικής ευαισθησίας. Ήταν συνέπεια του εμπορικού ανταγωνισμού με τις ΕΠΑ αλλά και αποτέλεσμα του γεγονότος ότι για πολύ καιρό η Ε.Ε. υπολειπόταν στο συγκεκριμένο τομέα έρευνας και τεχνολογίας σε σύγκριση με τους υπερατλαντικούς συμμάχους.
Σήμερα η Ε.Ε. πρωτοστατεί στον τομέα της βιοτεχνολογικής έρευνας ενώ πολλές εταιρείες με κορυφαία τη Bayer, κυριαρχούν στο χώρο. Σύμφωνα με τη Bionova (υπεύθυνη εκπρόσωπος στην Ελλάδα των εταιρειών βιοτεχνολογίας), μόνο στην ελληνική επικράτεια λειτουργούν 34 εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα.
Ούτως ή άλλως πειραματικές φυτείες ΓΤΟ καλλιεργούνταν σ' όλη την Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα, όλο το προηγούμενο διάστημα. Το 1997 η Zeneca πήρε άδεια για να σπείρει μεταλλαγμένη ντομάτα στην Ηλεία, την Ημαθία και τη Βοιωτία, αλλά όπως έγινε και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι αγρότες κατέστρεψαν τις σοδειές. Το 1998, με τη σύμφωνη γνώμη της Νομαρχίας και του ΥΠΕΧΩΔΕ καλλιεργήθηκε μεταλλαγμένο βαμβάκι της Monsanto στη Λάρισα. Παρά τις έντονες αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, έχουν καταγραφεί δεκάδες απόπειρες ΓΤ καλλιεργειών, και επιμολυσμένα χωράφια έχουν εντοπιστεί στη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και τη Θράκη.
Οι εταιρείες, στα πλαίσια μιας διεθνούς επιχείρησης για την εξάπλωση των ΓΤΟ, επιμολύνουν σκόπιμα τους συμβατικούς σπόρους ή διοχετεύουν μεταλλαγμένους σπόρους στη μαύρη αγορά προκειμένου να δημιουργήσουν τετελεσμένο γεγονός, και όταν είναι πλέον καθεστώς οι ΓΤ σπόροι, τότε, πάντα με την αρωγή των κυβερνήσεων, σπεύδουν να «συμμαζέψουν» την κατάσταση. Κάτι ανάλογο έγινε πρόσφατα στην Παραγουάη όπου οι αρχές αναγκάστηκαν να αποδεχτούν τις ΓΤ καλλιέργειες προκειμένου να επανακτήσουν κάποιον έλεγχο στην ανεξέλεγκτη διάθεση τροποποιημένων σπόρων. Στην περίπτωση βέβαια του Ιράκ, η επιβολή των ΓΤΟ έγινε απροκάλυπτα ως μέρος των βίαιων πολεμικών επιχειρήσεων, όπου στα πλαίσια της ανασυγκρότησης της χώρας το νέο σύνταγμα που συνέταξαν οι δυνάμεις των κατακτητών, δεν επιβάλει μόνο τους ΓΤΟ, αλλά και απαγορεύει τους παραδοσιακούς σπόρους και καλλιέργεια, μαζί και την παραδοσιακή αγροτική ζωή.
Ούτε στο ράφι ούτε στο χωράφι
Υπολογίζεται ότι πάνω από 20εκατ. τόνοι μεταλλαγμένων εισάγονται στην τροφική αλυσίδα χωρίς να το γνωρίζουν οι ευρωπαίοι. Πρόσφατα, μάλιστα, καταγγέλθηκε ότι έξι εταιρείες που εδρεύουν στην Ελλάδα εισήγαγαν 500.000 τόνους μεταλλαγμένων προϊόντων, κυρίως σόγιας, σογιάλευρου και καλαμποκιού. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις στην Ε.Ε. παραμένουν σκόπιμα νεφελώδεις και ασαφείς προκειμένου να διασφαλίσουν έτσι τη σταδιακή καθιέρωση των ΓΤΟ και τη συνύπαρξή τους με τις συμβατικές καλλιέργειες.
Μόνο τα προϊόντα λοιπόν διατροφής και ζωοτροφών που περιέχουν περισσότερο από 0,9% ΓΤΟ θα πρέπει να φέρουν σήμανση. Σημαντικό επίσης είναι ότι επιτρέπεται η επιμόλυνση σπόρων σε ποσοστό 0,3% έως και 0,7%.
Προβλέπονται ακόμα αυστηροί έλεγχοι, διαμόρφωση συστημάτων ανιχνευσιμότητας, ενώ κάθε προϊόν που περιέχει ένα ή περισσότερους ΓΤΟ ή και παράγωγά τους θα πρέπει να το αναφέρουν.
Παρόλα αυτά, η νομοθεσία δεν συμπεριλαμβάνει προϊόντα που προέρχονται από ζώα που έχουν τραφεί με μεταλλαγμένα, ούτε και συστατικά που παράγονται μέσω γενετικά τροποποιημένων ενζύμων, βακτηριδίων ή φαρμακευτικών προϊόντων.
Παράλληλα, το ζήτημα της επιμόλυνσης των σπόρων αφήνει πολλά ερωτηματικά όσον αφορά τη διάχυσή τους στο οικοσύστημα.
Τέλος, το 2003 υπογράφτηκε το πρωτόκολλο για τη βιοασφάλεια που για πρώτη φορά αναγνωρίζει επίσημα τους κινδύνους για τη βιοποικιλότητα και τη δημόσια υγεία, κάνοντας νύξη για ενδεχόμενη λήψη μέτρων, εφόσον βέβαια κριθεί αναγκαίο.
Τα προϊόντα της βιοτεχνολογίας, είτε πρόκειται για φάρμακα είτε για τρόφιμα, βρίσκονται στη ζωή μας, στα πιάτα μας, εδώ και χρόνια. Το κράτος και η νομοθεσία συμπράττει με τις πολυεθνικές και τα συμφέροντά τους, κι αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Τα παραδείγματα είναι ατελείωτα. Πριν λίγες δεκαετίες άλλωστε εν χορώ διακήρυτταν την ασφάλεια και την αθωότητα των θαυματουργών αντισυλληπτικών χαπιών που στη συνέχεια προκάλεσαν καρκίνους και ορμονικές διαταραχές σε εκατομμύρια γυναίκες.
Η αξία της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας παραμένει δευτερεύουσα έως εντελώς αμελητέα, ασήμαντος κομπάρσος στο γαϊτανάκι της οικονομικής και πολιτικής εξουσίας.
Οι θιασώτες της νέας γεωργικής επανίδρυσης επιχειρηματολογούν υπέρ των μεταλλαγμένων και ισχυρίζονται ότι παραδίδουν γι' άλλη μια φορά λύσεις στο πρόβλημα της πείνας. Ταυτόχρονα, σαν ένα κακόγουστο αστείο, εξαίρουν την οικολογική διάστασή τους αφού όπως διατείνονται, θα περιοριστεί η χρήση των φυτοφαρμάκων -που βέβαια οι ίδιοι πουλούσαν και προωθούσαν όλη την προηγούμενη περίοδο.
Πόσο όμως μικρόνοες και αγύρτες μπορεί να είναι όσοι δημαγωγικά υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα της πείνας είναι τεχνικό και όχι κοινωνικό και πολιτικό, ότι δεν συναρτάται δηλαδή με την άνιση κατανομή του πλούτου και της εξουσίας;
Πριν μερικά χρόνια ο αγροχημικός κολοσσός Sygenta κατασκεύασε το «χρυσό ρύζι», εμπλουτισμένο με βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, και το προώθησε στους πληθυσμούς της Ασίας σαν τη δική του ουμανιστική συμβολή στην επίλυση του χρόνιου υποσιτισμού και της αβιταμίνωσης που μαστίζει κυρίως τα παιδιά των χωρών αυτών. Παρέλειψαν βέβαια να τους ενημερώσουν ότι για να καλυφτούν όλες οι ανάγκες του οργανισμού με τις απαραίτητες βιταμίνες θα έπρεπε να καταναλώνουν τρία κιλά ρύζι ημερησίως!!!
Από τις έως τώρα παρατηρήσεις που έγιναν σε καλλιέργειες ΓΤ δεν έχουν καταγραφεί αυξημένες αποδόσεις, αλλά ούτε και μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων. Αντίθετα, σύμφωνα με όλα τα στοιχεία, η εφαρμογή ζιζανιοκτόνων υπερδιπλασιάστηκε: μόνο το RoundUp αύξησε τις πωλήσεις του κατά 50%. Η Monsanto έχει ήδη λανσάρει σπόρους με την ονομασία RoundUp Ready που είναι διαποτισμένοι με το δηλητήριο ώστε να μειωθούν κατ' αυτό τον τρόπο οι ψεκασμοί. Έτσι όμως ο κίνδυνος να δημιουργηθούν έντομα ανθεκτικά και νέα υπερζιζάνια είναι ορατός και το αποτέλεσμα θα είναι να πολλαπλασιαστούν οι ψεκασμοί. Επίσης, αυτό που αποκρύπτει η εταιρεία είναι ότι, όπως και οι διοξίνες, τα φυτοφάρμακα που είναι ενσωματωμένα στα φυτά είναι ιδιαίτερα τοξικά για τον ανθρώπινο οργανισμό, και προκαλούν καρκίνους και στειρότητα. Εκτός και αν η συγκεκριμένη επινόηση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου νοσηρού σχεδίου όπου απάντηση στη στειρότητα του ανθρώπινου είδους θα δώσει η μαζική κλωνοποίηση από την ίδια εταιρεία!!
Η ανεξέλεγκτη μεταφορά γονιδίων σε όλα τα έμβια όντα πιθανολογείται ότι θα δημιουργήσει νέους εξελιγμένους ιούς, μικρόβια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά, ένα σύνολο παραγόντων και καταστάσεων που δεν μπορούν ούτε να μετρηθούν ούτε να αξιολογηθούν ως προς την επικινδυνότητά τους και τις μελλοντικές τους συνέπειες.
Όσον αφορά το δίλημμα της συνύπαρξης που τίθεται τελευταία, αυτό πρέπει να θεωρηθεί τουλάχιστον ανέφικτο και απαράδεκτο. Η φύση δεν είναι κανένα κλειστό και ιδανικό εργαστήρι πειραματισμών. Σε μια πιθανή συνύπαρξη συμβατικών, βιολογικών και ΓΤ καλλιεργειών, τα μεταλλαγμένα θα κυριαρχήσουν μέσω της επιμόλυνσης των συγγενικών φυτών αφού, ως γνωστόν, η γύρη, τα έντομα, οι σπόροι δεν μένουν στατικοί. Η ιδέα της συνύπαρξης νομιμοποιεί από μια άλλη σκοπιά την καλλιέργεια των μεταλλαγμένων.
Οι αγρότες που καλλιεργούν γενετικά τροποποιημένους σπόρους δεσμεύονται από τις εταιρείες με αυστηρά συμβόλαια που ισχύουν για συγκεκριμένες καλλιεργητικές περιόδους, υφίστανται ελέγχους από εκπροσώπους της εταιρείας, ενώ συνήθως υποχρεούνται να χρησιμοποιούν κατ' αποκλειστικότητα το πακέτο με τα ζιζανιοκτόνα και τα άλλα σκευάσματα που συνοδεύουν τους σπόρους.
Η παρεμβατικότητα των αγροτοβιομηχανικών επιχειρήσεων στη γεωργία τείνει να γενικευτεί παράλληλα με την κρατική κηδεμονία. Έτσι ενισχύεται ο κεντρικός σχεδιασμός της αγροτικής οικονομίας, δημιουργούνται νέα κέντρα διαχείρισης, πιστοποίησης και ελέγχου που θα ενισχύσουν την τάση συγκέντρωσης της γης και της παραγωγής.
Είναι η βιολογική γεωργία εναλλακτική λύση;
Η βιολογική γεωργία, την οποία σαν καλλιεργητική πρακτική βέβαια την αποδεχόμαστε και που τα προϊόντα της είναι σαφώς ανώτερα σε ποιότητα και διατροφική αξία, διέπεται από μεγάλο πλήθος γραφειοκρατικών διεκπεραιώσεων, ελέγχων, και από υψηλό κόστος παραγωγής (πανάκριβα σκευάσματα που μάλιστα προωθούν οι ίδιοι κολοσσοί, όπως για παράδειγμα η Bayer). Όλα αυτά συντελούνται υπό την εποπτεία των πιστοποιητικών οργανισμών που πολύ συχνά είναι και οι έμποροι στους οποίους οι βιοκαλλιεργητές διαθέτουν την παραγωγή τους, και συνθέτουν έτσι ένα ποικίλο πλέγμα εξαρτήσεων εις βάρος των παραγωγών.
Δεν είναι περίεργο με βάση τα παραπάνω, ότι από τους περίπου 5.000 κτηνοτρόφους που έχουν λάβει πιστοποίηση, ελάχιστοι διαθέτουν το κρέας τους σαν βιολογικό. Από τη μια, επειδή αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στον κυκεώνα της γραφειοκρατίας, και από την άλλη γιατί τα ζώα θα πρέπει να θανατωθούν σε πιστοποιημένο σφαγείο και στη συνέχεια να οδηγηθούν σε επίσης πιστοποιημένο τεμμαχιστήριο και συσκευαστήριο!!
Στο καινούριο τοπίο που διαμορφώνεται με τα μεταλλαγμένα, στις προτάσεις της Κομισιόν για τροποποίηση του κανονισμού που αφορά τη βιολογική γεωργία, προτείνεται, μεταξύ άλλων, να αναγνωριστεί χωρίς ειδική σήμανση το κατώτερο όριο (0,9%) επιμόλυνσης από ΓΤΟ που ισχύει και για τα συμβατικά προϊόντα.. Δηλαδή, αν υιοθετηθεί αυτή η πρόταση, θα έχουμε χαρακτηρισμένα βιολογικά προϊόντα που ίσως να περιέχουν και γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς! Τελικά πόσο εναλλακτικές είναι κινήσεις που υπόκεινται στα διαπλεκόμενα συμφέροντα, στις αξίες και στις λογικές της ελεύθερης αγοράς; Ο μεταφορντισμός**** σ' όλο του το μεγαλείο!
Η νέου τύπου γεωργία, είτε αυτή αφορά τα ΓΤΟ, τις συμβατικές ή ακόμη τις βιολογικές καλλιέργειες είναι συμβολαιακή, και είναι δέσμια στις εταιρείες, τους πιστοποιητικούς οργανισμούς, τις κρατικές υπηρεσίες, τα μελετητικά γραφεία, τους εξειδικευμένους επιστήμονες. Οι αγρότες από την άλλη, αφού έχουν λεηλατηθεί από τα μέσα παραγωγής τους, από τη γνώση και την τέχνη τους, υποβιβάζονται σε απαξιωμένο εργατικό δυναμικό των υπερεθνικών κολοσσών.
Deus Ex Machina
Σήμερα ο επιστημονισμός προβάλλεται σαν το τελευταίο καταφύγιο μιας κοινωνίας παραιτημένης από συλλογικά οράματα, κατακερματισμένης, με την εξατομίκευση να αποτελεί μοναδική αναγνωρισμένη και αναγνωρίσιμη αξία. Οι επιστήμονες αυτοαναγορεύονται σε μεσσίες μιας νέας θρησκείας, ενώ οι αστοχίες και τα ατυχήματα υπολογίζονται με αποστασιοποιημένες μαθηματικές πιθανότητες. Τελευταία μάλιστα επιδόθηκαν και σε προσπάθειες να μας πείσουν ότι η πυρηνική ενέργεια είναι καλή και ασφαλής εφόσον γίνεται σωστή διαχείριση -φαίνεται πως το Τσέρνομπιλ ξεχάστηκε γρήγορα..
Τα επιτεύγματα της βιοτεχνολογίας υπόσχονται λύτρωση από τις ασθένειες, νέα ελιξήρια αθανασίας και αιώνιας νεότητας κολακεύουν την ανθρώπινη ματαιοδοξία, τεχνολογικές λύσεις θα απαντήσουν σε προβλήματα που έχουν κοινωνικές αιτιάσεις, όπως οι λιμοί και οι επιδημίες, κοντολογής βιολογικοποιείται κάθε διάσταση της ζωής. Μια νέα ευγονική αναπτύσσεται που χαρτογραφεί τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά και συμπεριφορές με βάση την αλληλουχία του DNA.
Στην Ισλανδία όλοι οι κάτοικοι της χώρας έχουν καταθέσει το DNA τους σε ιδιωτική τράπεζα γενετικού υλικού, ενώ κατά καιρούς πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν θεσπίσει μέτρα γενετικού ελέγχου. Εδώ στην Ελλάδα πρόσφατη εισήγηση επιτροπής του υπουργείου δημόσιας τάξης προωθεί το φακέλωμα του DNA των πολιτών το οποίο θα αποσπάται στα αλκοτέστ οδηγών, στις εξακριβώσεις στοιχείων και τις προανακριτικές διαδικασίες!!!
Έτσι η μέθοδος του DNA παρόλο που παραμένει εξαιρετικά αναξιόπιστη χρησιμοποιείται σαν κριτήριο ενοχής με κορυφαίο παράδειγμα τον αντιτρομοκρατικό και τη σύλληψη των φερόμενων ως μελών της Ε.Ο.«17 Νοέμβρη».
Στο ιδιωτικό μαιευτήριο «Μητέρα» πριν ένα χρόνο πολυτελές διαφημιστικό φυλλάδιο υποσχόταν έναντι αδράς αμοιβής τη φύλαξη κυττάρων από τον πλακούντα των νεογέννητων σε κρυογονικά κέντρα στην Αμερική ώστε να χρησιμοποιηθούν στην ίαση ενδεχόμενης αυτοάνοσης ασθένειας. Είναι προφανές ότι στις υπερσύγχρονες βιοτεχνολογικές μεθόδους θεραπείας θα έχουν πρόσβαση μόνο οι εκλεκτοί.
Οι πανεπιστημιακοί έχουν απεκδυθεί πια τον επιστημονικό μανδύα αφού πολλοί από αυτούς είναι σημαίνοντα στελέχη των εταιρειών και συμμετέχουν στις έρευνές τους. Η βιοτεχνολογία και η πληροφορική αποτελούν αυτή τη στιγμή τον προμαχώνα ανάπτυξης του κεφαλαίου και του κράτους.
Το παγκόσμιο δόγμα της ασφάλειας αποτελεί το ιδεολογικό προπέτασμα για την περιθωριοποίηση των απελευθερωτικών προταγμάτων, για την καταστολή των κινημάτων και των αγωνιστών, για την καθυπόταξη ολόκληρων λαών όταν δεν συντάσσονται άνευ όρων με τους κυρίαρχους. Έτσι και η βιοτεχνολογία είναι το αδιαφιλονίκητο συγκριτικό πλεονέκτημα που ανοίγει νέους ορίζοντες κατάκτησης και αποικιοποίησης.
Οι αντιστάσεις στα μεταλλαγμένα όταν εξαντλούνται σε νουθεσίες για την υγεία, σε επισημάνσεις προϊόντων, σε περιοριστικές νομοθεσίες ή σε διλήμματα γύρω από τη βιοηθική γίνονται ανούσια φληναφήματα, κάτι σαν τις ανακηρύξεις «ζωνών ελεύθερων από μεταλλαγμένα», κάτι σαν τις παλιότερες «αποπυρηνικοποιημένες ζώνες».
Σύμφωνα με τη Νομαρχία, οι Κυκλάδες αποτελούν μια τέτοια ελεύθερη ζώνη, αλλά οι μεταλλαγμένες ζωοτροφές διακινούνται εξίσου ελεύθερα εδώ στη Νάξο είτε με σήμανση είτε χωρίς *****.
Η αντίσταση στα μεταλλαγμένα και στον βιοτεχνολογικό εφιάλτη είναι η εναντίωση σε όλο το κοινωνικο-πολιτικό σύμπλεγμα που τα παράγει. Σε όλο τον κόσμο έχουν αναπτυχθεί ποικιλόμορφες αντιδράσεις ενάντια στην επικράτηση των γενετικά τροποποιημένων, ενάντια στο πατεντάρισμα και στη βιοπειρατεία. Ιθαγενικές οργανώσεις της Αμερικής, ολόκληρες κοινότητες στην Ασία και οικολογικές οργανώσεις από τη Δύση, αριστεροί, καταλήψεις, αντιεξουσιαστές - αναρχικοί, , οργανώνουν εκδηλώσεις, εκδόσεις και διαδηλώσεις, πραγματοποιούν εκστρατείες αντιπληροφόρησης, καταστρέφουν φυτείες, επιτίθενται στα γραφεία βιοτεχνολογικών εταιρειών.
Κομμάτι αυτής της αντίστασης είναι και τα δίκτυα συλλογικοτήτων και ανθρώπων που προσπαθούν να περισώσουν τον χαμένο γενετικό πλούτο, που δημιουργούν όρους και δομές για το σπάσιμο του ελέγχου των μονοπωλίων και των πολυεθνικών μέσα από την αλληλοβοήθεια, τις αδιαμεσολάβητες σχέσεις και την έμπρακτη αλληλεγγύη στις αγωνιστικές κινήσεις των αγροτών για τη βελτίωση των όρων της ζωής τους.
Ο αγώνας ενάντια σε όλες τις εκφάνσεις και σε όλα τα επίπεδα της βιοτεχνολογίας αγκαλιάζει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, ενώ το ζήτημα είναι τόσο πολυδιάστατο όσο πολυεπίπεδη είναι και η δράση μας ενάντια σ' αυτό.
Άλλωστε έχουμε κάθε λόγο να εμπλακούμε σ΄αυτή την υπόθεση για να μην επιτρέψουμε να πραγματοποιήσουν τα παρανοϊκά σχέδιά τους.
Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΓΟΝΙΜΗ
Γ.Β.
* Συχνά τονίζεται η δύναμη του καταναλωτή και η αναγκαιότητα ενδυνάμωσης της καταναλωτικής συνείδησης. Πρόκειται για μια ιδεολογική κατασκευή του καπιταλισμού αφού απαραίτητη προϋπόθεση για τον προσδιορισμό κάθε προσώπου ως καταναλωτή είναι η απόλυτη αποδοχή της οικονομίας της αγοράς από την οποία άλλωστε απορρέει αυτή η ιδιότητα
** Αξίζει να σημειωθεί ότι στις κοινότητες αυτών των χωρών ο λιμός ήταν άγνωστος πριν εφορμήσει ο δυτικός αναπτυξιακός τυφώνας, μιας και μέσα από την οικιακή οικονομία εξασφάλιζαν τα αναγκαία για αξιοπρεπή διαβίωση.
*** Σε ορισμένους σπόρους αλλά όχι σε όλους τους σπόρους που διακινούν οι εταιρείες agrobussiness, -είτε πρόκειται για συμβατικά υβρίδια είτε για μεταλλαγμένα- έχει εισαχθεί εντολή ώστε να μην αναπαράγονται μετά την πρώτη φύτρωση. Αυτοί αποκαλούνται στείροι σπόροι.
***** Ευέλικτη παραγωγή για κυμαινόμενες πλουραλιστικές αγορές
******Τροφή για πουλερικά μάρκας «Βιοζωή» που περιέχει ΓΤΟ σογιάλευρο
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Σύμφωνα με φυλλάδιο του Υπουργείου Γεωργίας (1992), στην ελαιοπαραγωγή η αυτοκατανάλωση επιτραπέζιων ελιών αντιπροσωπεύει το 35% της συνολικής εσωτερικής κατανάλωσης.Επιτόπιες έρευνες δείχνουν ότι ένα όχι αμελητέο μέρος της φυτικής και ζωικής παραγωγής δεν διοχετεύεται στην αγορά, ιδιαίτερα στα νησιά και τις ορεινές περιοχές. Στ.Δαμιανάκος, σελ.96
- Στην Ελλάδα καλλιεργούνταν 111 ποικιλίες και πληθυσμοί μαλακού σιταριού, 139 ποικιλίες και πληθυσμοί σκληρών σιταριών, 99 ποικιλίες και πληθυσμοί κριθαριού, 294 ποικιλίες και πληθυσμοί καλαμποκιού, 39 ποικιλίες και πληθυσμοί βρώμης και 605 φασολιού που έπαψαν πλέον να καλλιεργούνται. Σπόροι Αντίστασης, σελ.31
- .το συνολικό ύψος των δαπανών που χορήγησε η ΑΤΕ το 1991 πολλαπλασιάζει επί 4 εκείνο του 1981 (σε σταθερές τιμές), επί 28 εκείνο του 1971 και επί 89 εκείνο του 1961. (ΑΤΕ 1985, Υπουργείο Γεωργίας 1992, ΙΙΙ ΣΤ.) Στάθης Δαμιανάκος, σελ 95
- Σπόροι Αντίστασης, σελ,4
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Σπόροι Αντίστασης, Μάρτιος 2003, Ομάδα Αντιπληροφόρησης Διασπορά Αντίστασης, Τ.Θ. 1244, Ηράκλειο
71001
- Βιοτεχνολογία/Θέαμα, Ξενοδοχείο των Ξένων, Θεσσαλονίκη 2007
- Από τον Χωρικό στον Αγρότη, Στάθης Δαμιανάκος, Εξάντας-ΕΚΚΕ 2002
- Μύθοι της Ανάπτυξης στους Τροπικούς, Μιχάλης Μοδινός, Στοχαστής 1986
- Από την Εδέμ στο Καθαρτήριο, Μιχάλης ΜΟδινός, Εξάντας 1988
- Προς μια απελευθερωτική Τεχνολογία, Murray Bookchin, Διεθνής Βιβλιοθήκη, Νοέμβριος 1999
- 7 μέρες Αμφισβήτηση, Επταήμερο εναλλακτικών απελευθερωτικών κινήσεων, Εκδ. Κίνηση, Μάης 1984
- Do or Die, Voices from the ecological resistance, Issue 10, England, 2003
- Ο ποταμός Αχελώος και η εκτροπή του, Δημήτρης Ανδρουτσόπουλος, Αθήνα, Νοέμβρης 2006
- Αντιμετωπίζοντας τη Γενετική Επιμόλυνση (5 λόγοι για την απόρριψη της συνύπαρξης), Αυτόνομο Συντονιστικό
Δράσης
- Γ.Τ.Ο., Αναρχική Ομάδα Οικοδράστες
- Ενάντια στη βιοτεχνολογία του χρήματος για την απελευθέρωση του σπόρου της ελευθερίας, Αντιεξουσιαστική
Ομάδα Μυτιλήνης, Απρίλης 2002
- Ερμής του Ξωβουνίου, τρίμηνη εφημερίδα από την Κέα, Σεπτέμβρης 2006
- Ενάντια στη Βιοτεχνολογία, Ενάντια στην Κυριαρχία, Ξενοδοχείο των Ξένων - Τα παιδιά του Σωλήνα,
Θεσσαλονίκη 2005
- Αντί-ρηση, τεύχος 1, 2 και 3 (2003, 2004,2005), περιοδική έκδοση της Αυτόνομης Πρωτοβουλίας Νάξου
|