Μια επίκαιρη, λόγω των ημερών, φράση θυμηθήκαμε πρόσφατα ακούγοντας
τους βαρβαρισμούς αρκετών μαρκουτσοφόρων των τηλεοπτικών σταθμών οι
οποίοι, με περισπούδαστο ύφος, μας «πληροφόρησαν» ότι το «τάδε» ή το
«δείνα» ζήτημα παραπέμφθηκε στις Καλένδες υπονοώντας έτσι την οριστική
του ματαίωση.
   Επειδή στη χώρα μας πληθαίνουν οι περιπτώσεις ματαιώσεων υποσχέσεων
και εξαγγελιών, καλό είναι να θυμόμαστε την ακριβή σημασία του όρου που
όλο και περισσότερο θα ακούμε στο μέλλον.
*
   Με τον όρο «Καλένδες», λοιπόν, ονομάζονταν οι γιορτές που
διοργανώνονταν τις πρώτες ημέρες των μηνών που είχαν θεσπίσει οι Ρωμαίοι
στο δικό τους ημερολόγιο. Κρατούσαν 5 ή 7 μέρες και γίνονταν προς τιμήν
των θεών ή γιορταζόταν η έλευση του νέου έτους (Καλένδες Ιανουαρίου).
Στο Βυζάντιο «Καλένδες» λέγονταν οι γιορτές που γίνονταν την πρώτη μέρα
του Ιανουαρίου.
   Η φράση «ad calendas Graecas» (σ.σ.: «στις ελληνικές καλένδες»)
υπάρχει από τότε. Και διεσώθη στους αιώνες. Για να σημαίνει αυτό που
σήμαινε και τότε: Ότι, δηλαδή, αναβάλλω μια απόφαση σε αόριστο και
ανύπαρκτο χρόνο. Και τούτο για έναν πολύ απλό λόγο: Επειδή «ελληνικές
καλένδες» δεν υπήρχαν. Τόσο απλά. Στο ημερολόγιο των Ελλήνων δεν
περιλαμβάνονταν καλένδες.
   Όποιος λοιπόν παραπέμπει ένα θέμα «εις ελληνικάς καλένδας»,
ουσιαστικά το αναβάλλει για πάντα, αφού το παραπέμπει σε ανύπαρκτη
ημερομηνία, σε κάτι που δε θα γίνει ποτέ. Αλλά όποιος θέλει να πει ότι
το α' ή το β' δεν πρόκειται να γίνει, πρέπει να το παραπέμπει (πάντα!)
στις «ελληνικές καλένδες» και όχι στις «καλένδες». Γιατί καλένδες
(ρωμαϊκές) υπήρχαν. Που σημαίνει ότι αν θέλεις να πεις ότι κάτι δεν
πρόκειται να γίνει και χρησιμοποιείς τη φράση «παραπέμπεται στις
καλένδες», χωρίς την επισήμανση «ελληνικές», στην πραγματικότητα λες το
ακριβώς αντίθετο. Ότι, δηλαδή, θα γίνει.
*
   Στο ημερολόγιο των νεοελλήνων εξακολουθούν να μην υπάρχουν Καλένδες.
Υπάρχουν όμως στην καθημερινή ζωή τους. Αμφιβάλλεις αναγνώστη; Για πάμε
μαζί να δούμε ορισμένα παραδείγματα:
   Το όνειρο της Δημοκρατίας για το οποίο δόθηκαν σκληροί αγώνες μέχρι
και το 1974 έχει προ πολλού παραπεμφθεί «ad calendas Graecas». Μπορεί να
υπάρχει ακόμα (τουλάχιστο πριν αναθεωρηθεί το Σύνταγμα) άρθρο που μιλά
για την πλήρη ισότητα των πολιτών, ωστόσο ποιος στ' αλήθεια πιστεύει ότι
οι κ.κ. Κόκκαλης, Βαρδινογιάννης και Σία αντιμετωπίζονται ισότιμα με
τους κ.κ. Τρεχαγυρευόπουλο και Καραμήτρο (σ.σ. τα ονόματα εντελώς τυχαία
για να σκιαγραφήσουν τον «Ανώνυμο Έλληνα» σε αντιδιαστολή με τους
παραπάνω «επωνύμους»); Oι τρομονόμοι, οι χαφιοδοκάμερες, τα «χάδια» των
κουκουλοφόρων και ένστολων «Πραιτώρων» συνηγορούν σ' αυτό.
   Η κοινωνική δικαιοσύνη σε ένα κράτος που οι φτωχοί διαρκώς
εξαθλιώνονται και οι πλούσιοι συνεχώς θησαυρίζουν έχει κι αυτή οδηγηθεί
«ad calendas Graecas». Τα περήφανα γηρατειά ανασαίνουν ακόμα με
φιλοδωρήματα (σ.σ. μερικοί καθ' υπερβολήν τα ονομάζουν «συντάξεις») που
κυμαίνονται από 300 μέχρι 600 ευρώ. Oι εργαζόμενοι θεωρούνται
υψηλόμισθοι αν με τις υπερωρίες και τα Σαββατοκύριακά τους καταφέρουν να
πάρουν μέχρι 1000 ευρώ το μήνα. Oι εκπαιδευτικοί εξαθλιώνονται και
μετατρέπονται σε σερβιτόρους, ταξιτζήδες ή ελαιοχρωματιστές για να
τσοντάρουν στους μισθούς τους. Αντίθετα, οι τράπεζες διαρκώς
διπλασιάζουν τα καθαρά τους κέρδη, οι εφοπ-ληστές παίρνουν δωράκια
επιδοτήσεις για δρομολόγια που δεν δρομολογούν, οι μεγαλοεργολάβοι
θησαυρίζουν φτιάχνοντας «δημόσια έργα» της πλάκας, οι επιχειρηματίες
φοροαπαλλάσσονται, οι «κουμπάροι» ζουν και βασιλεύουν.
   Η Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία, η Υγεία, η Κοινωνική Ασφάλιση, η
Πρόνοια έχουν κι αυτές παραπεμφθεί «ad calendas Graecas». Το εμπόριο
γνώσης, ίασης και -εν τέλει- της ζωής και του θανάτου βρίσκεται στα
χέρια επιτηδείων που θησαυρίζουν.
   Όμως, αυτό που κατέχει την πρώτη θέση στις «Ελληνικές Καλένδες» (μ'
άλλα λόγια στη σφαίρα του απραγματοποίητου) είναι η ελπίδα πως κάτι θ'
αλλάξει. Αυτή άνοιξε δειλά τα μάτια το 1974 αλλά σύντομα πήγε στις
«Ελληνικές Καλένδες». Το 1981 με την «Αλλαγή» (προσώπων στους
κυβερνητικούς θώκους) ξαναξύπνησε αλλά συντομότατα ξαναπήγε στη θέση της
(««ad calendas Graecas»). Στα τέλη του '80 έγινε το ίδιο αλλά και πάλι
την ξαναπήγαν στο ίδιο σημείο. Τη δεκαετία του «εκσυγχρονισμού» σκίρτησε
πολύ λίγο αλλά και πάλι ο προορισμός ήταν ο ίδιος. Με την «επανίδρυση
του κράτους» το 2004 όλο και λιγότεροι εξακολούθησαν να ελπίζουν αλλά
και πάλι οι «Ελληνικές Καλένδες» κατάπιαν τα όνειρα τους.
   Τελικά σ'αυτό τον τόπο οι Καλένδες (δηλαδή το απραγματοποίητο, το
ουτοπικό) τείνει να μπει στο DNAμας. Μέχρι τη μέρα που θα πάψουμε να
εναποθέτουμε τη ζωή μας, τα όνειρά μας, τις ελπίδες μας στους κάθε λογής
εμπόρους της ελπίδας που θα τη διαχειρίζεται δημαγωγικά και μετά θα την
παραπέμπει «ad calendas Graecas». Μέχρι τότε που θα αποφασίσουμε να
παραπέμψουμε όλους αυτούς τους δημαγωγούς στις «Ελληνικές Καλένδες»
δηλαδή στον αγύριστο (ή στο αλήστου μνήμης «χρονοντούλαπο της Ιστορίας».

*
Καλές Γιορτές. Καλή Χρονιά. Καλές Καλένδες.