Των γιορτών η φιλανθρωπία

Μήπως με είδε κανείς στον ίδιο δρόμο του με μένα είναι κοινός ο
δρόμος μου με άλλον οδοιπόρο; Κική Δημουλά

Πολύ πριν έρθει η περίοδος των γιορτών, οι πόλεις είχαν σημαιοστολιστεί. Πολύ πριν έρθουν τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά έμποροι διαλαλούσαν την πραμάτεια τους και η τηλοψία, προκειμένου να εξαγοράσει τις τύψεις και τις ενοχές της που μας γεμίζει, καθημερινά, το
σπίτι με τα σκουπίδια της, άρχισε να οργανώνει διάφορους τηλεμαραθώνιους για τη συλλογή χρημάτων για αγαθοεργούς σκοπούς.
   Ευθύς εξαρχής δηλώνω πως δεν έχω τίποτα εναντίον αυτών των εκδηλώσεων. Η έντασή μου είναι άλλη. Και συγκεκριμένα: γιατί θα πρέπει
πάντα να επικαλούμαστε την ευαισθησία του άλλου μόνο σε περίοδο γιορτών;
Γιατί θα πρέπει να σκεφτόμαστε τον άλλον μόνο όταν από το γεμάτα αγαθά τραπέζι μας καλούμαστε να δώσουμε ψιχία για την ανακούφιση του άλλου;
Γιατί θα πρέπει, επιτέλους, ένα έργο που κοινή συναινέσει έχουμε αναθέσει στην πολιτεία, μέσω των υπέργκοκων και άνευ ανταποδοτικού
τέλους φόρων που καταβάλλουμε ετησίως, να το επιμερίζονται και πάλι οι μη έχοντες, ουσιαστικά πολίτες;
   Αυτή την πονηριά του συστήματος δεν μπορώ να την χωνέψω με τίποτα.
Πρόκειται για μια καλοστημένη μηχανή που αποσκοπεί στην εξαγορά της
ευαισθησίας αλλά και των όποιων ενοχών, έχει ο καθένας μας προκειμένου
κάποιοι να παρουσιάσουν ότι κάνουν έργο. Δεν αντιλαμβάνομαι γιατί η
πολιτεία να μην αναλάβει την οικονομική ενίσχυση σωματείων, ΜΚO, και
άλλων οργανώσεων που αποδεδειγμένα παρουσιάζουν έργο, αφού για το λόγο
αυτό υπάρχουν 2-3 υπουργεία εντεταλμένα εκ του Συντάγματος να
διεκπεραιώνουν παρόμοιες υποθέσεις.
   Από την πλευρά του πολίτη τώρα τα πράγματα είναι κατά τι διαφορετικά.
Η πλειοψηφία αυτάρεσκα χωνεύει τα πλουσιοπάροχα γεύματα της και κάπου
ανάμεσα στο φουά γκρα με πατε από συκωτάκια πάπιας και σαμπάνια των 100
ευρώ ανά φιάλη ενθυμείται να μοιραστεί με τους αδύναμους ένα
απειροελάχιστο μέρος της ευμάρειας της. Oι υπόλοιποι, παρακινούμενοι από
το κανιβαλιστικό «υπάρχουν και χειρότερα» σπεύδουν να βοηθήσουν τον
συνάνθρωπο ευχόμενοι ενδόμυχα να μην τους συμβούν χειρότερα και η
χειμαζόμενη ήδη θέση τους επιδεινωθεί.
   Σε κάθε περίπτωση η όλη κατάσταση θυμίζει παράσταση κακοκουρδισμένου
θιάσου που προσπαθεί να εξαπατήσει τον θεατή για τον οποίο δίνεται η
παράσταση. Η οργή βέβαια ξεχειλίζει. Και όλα αυτά γιατί έχουμε μάθει,
έχουμε συνηθίσει να μην απαιτούμε να κάνουν την δουλειά τους εκείνοι που
έχουν επιφορτιστεί με κάποια συγκεκριμένα καθήκοντα. Αυτοί όμως,
φαίνεται, ότι μας αξίζουν. Καλές Γιορτές!

Εορτές και γιορτές

   Oμολογώ πως εδώ και χρόνια, η λεγόμενη περίοδος των γιορτών δεν μου
λέει τίποτα. Δεν βρίσκω τίποτα το αξιόλογο στην διατεταγμένη ευτυχία των
ημερών. Δεν βρίσκω τίποτα το αξιοζήλευτο στις οικογενειακές ή φιλικές
συναθροίσεις που καταλήγουν σε βαρυστομαχιές και ατέρμονα κουτσομπολιά.
Δεν βρίσκω τίποτα το γοητευτικό σε όλη αυτή την τάχα μου γιορτινή
ατμόσφαιρα, επειδή έτσι το προστάζει το ημερολόγιο, η εμπορική πολιτική
των εταιρειών και η μίζερη αντίληψη περί γιορτής. Εδώ και χρόνια
αποφάσισα να γιορτάζω κατά διάθεση και όχι κατ' ημερολόγιο, αφού η ζωή
του ανθρώπου πρέπει από μόνη της να είναι γιορτή είτε χαράς είτε λύπης
δίχως παρεμβάσεις ιερατείων, διοικητικών συμβουλίων ή πολιτικών
οργανώσεων. Γιατί, διάολε, έχουμε ξεφύγει εδώ και αιώνες από το καθεστώς
των σπηλαίων.

Το της Θάτσερ τρόπαιο

   Βάλθηκε να ξεπουλήσει τα λιμάνια η σημερινή κυβέρνηση. Βάλθηκε, μαζί
με τον OΤΕ, να ξεπουλήσει όλα τα «ασημικά της οικογένειας» γιατί έτσι
διατάσσει η νεοφιλελεύθερη πολιτική της. Μαζί μ' αυτά βάλθηκε να
κατεδαφίσει κάθε έννοια προστασίας του πολίτη, κάθε έννοια σχετιζόμενη
με τον συλλογικό εθνικό πλούτο. Εζήλωσαν φαίνεται την δόξα της αλήστου
μνήμης Θάτσερ και θέλουν να μείνουν την ιστορία των οι πωλητές της
χώρας. Δικαίωμα τους. O τελευταίος προϋπολογισμός που ψήφισαν στην Βουλή
δείχνει αν μη τι άλλο εν ονόματι τίνων συμφερόντων κινούνται. Δείχνει το
ανάλγητο πρόσωπο μιας παράταξης που όσα λίφτινγκ κι αν κάνει θα
παραμένει το ίδιο. Μια παράταξη που επαίρεται ότι διακονεί συμφέροντα
αλλότρια του λαού, συμφέροντα που πλουτίζουν σε βάρος των πολλών,
συμφέροντα που υπονομεύουν το μέλλον του τόπου τούτου.
   Κι αν μεν ου εάν τους καθεδεύει το της Θάτσερ τρόπαιο, τουλάχιστον ας
διδαχτούν από τα παθήματα του πρεσβύτη της παρατάξεως. του και ότι είχε
πάθει με τα περίφημα «θαλασσοδάνεια» της σοσιαλμανικής του περιόδου στην
δεκαετία του '70.

Η εμπειρία της απώλειας

   Δύο φτυάρια ήταν μπηγμένα στη μεγάλη τούρλα χώμα από τη μια μεριά του
τάφου. Στην αρχή, εκείνος σκέφτηκε πως τα "χαν αφήσει εκεί οι σκαφτιάδες
για να έρθουν μετά και να γεμίσουν τον τάφο. Είχε υποθέσει πως, όπως
είχε συμβεί και στην κηδεία της μητέρας του, ένας ένας θα πήγαιναν ως το
χείλος του τάφου και θα 'ριχναν μια χούφτα χώμα πάνω στο σκέπασμα της
κάσας, και μετά, όλοι θα επέστρεφαν στα αυτοκίνητα τους. Όμως ο πατέρας
του είχε ζητήσει απ' τον ραβίνο όλες τις παραδοσιακές εβραϊκές τελετές,
κι αυτές οι τελετές, τώρα το θυμήθηκε, έλεγαν ότι η ταφή πρέπει να
γίνεται απ' του τεθλιμμένους συγγενείς και όχι από υπαλλήλους του
νεκροταφείου ή οποιονδήποτε άλλον. O ραβίνος το είχε πει αυτό στον
Χάουι, αλλά ο Χάουι, για κάποιο λόγο, δεν είπε σ5 εκείνον, κι έτσι τώρα
εξεπλάγη όταν είδε τον αδελφό του, κομψότατα ντυμένο με σκούρο κοστούμι»
άσπρο πουκάμισο, σκούρα γραβάτα και μαύρα λουστρίνια, να πηγαίνει, να
σηκώνει ένα από τα φτυάρια και να το γεμίζει χώμα. Μετά, ο Χάουι
προχώρησε τελετουργικά ως το χείλος του τάφου, κι εκεί, γέρνοντας λίγο
το φτυάρι, άφησε το χώμα να τρέξει σιγά σιγά. Και το χώμα, πέφτοντας στο
ξύλινο σκέπασμα της κάσας, έβγαλε αυτόν τον κρότο που σου εντυπώνεται
όσο κανένας άλλος.

Philip Roth, Καθένας, μτφ.: Αχιλλέας Κυριακίδης, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα,
2006

Ζω δηλαδή είμαι άλλος
αέναος παρθένος στη συγκίνηση
εξόριστος από τον κόσμο εκείνο
όπου βασιλεύει
ο εφησυχασμός της κοινοτυπίας
και η τελματωμένη επιφάνεια
των χυδαίων αισθήσεων

Ζω ανάμεσα σε στάχτες και απομεινάρια
με τον εκλεπτυσμένο επικουρισμό των αισθήσεων
που προκαλεί η καθαρότητας της μαύρης μοναξιάς
του έναστρου ουρανού

Ζω στο πέρασμα από τον κόσμο του πολλαπλού
στο κόσμο της ενιαίας συνείδησης
εκεί όπου
παρακμή είναι η πλήρης απώλειας της α - συνειδησίας

Ζω εκεί όπου η τερατώδης ενσάρκωση του μη - είναι
διαβρώνει την αγωνία μου
και η μακρινή ανακούφιση της συνείδησης
με οδηγεί στη γνώση της αδυναμίας να κατανοήσω

Ζω δηλαδή είμαι άλλος!

27 Μαρτίου 1999