Μια πρωτοβουλία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων καθιερώνεται
πλέον ως ένας επιτυχημένος πολιτιστικός θεσμός-πρότυπο, με ιδιαίτερη σημασία για τη διάσωση και διάδοση της λαϊκής μουσικής παράδοσης του Αιγαίου.
Πρόκειται για την «Παγκυκλαδική Μουσική Συνάντηση Λαϊκών Πνευστών», που
ξεκίνησε το 2002 στην Κέα και συνεχίστηκε το 2003, το 2004 και το 2005 στην Κέα, στη Νάξο και στην Κύθνο.
   Φετινός σταθμός ήταν η Μύκονος, όπου μεταξύ 7-10 Σεπτεμβρίου έγινε με
μεγάλη επιτυχία η 5η Συνάντηση, με ευθύνη της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης
Κυκλάδων (Τμήμα Πολιτισμού και Εκπαιδευτικών Θεμάτων). Η Συνάντηση
πραγματοποιήθηκε με την επιστημονική συνεργασία του Μουσείου Ελληνικών
Λαϊκών Μουσικών Oργάνων και είχε την υποστήριξη του Δήμου Μυκόνου, του
Πολιτιστικού και Λαογραφικού Συλλόγου Γυναικών Μυκόνου και του Συλλόγου
Γυναικών «Ανωμερίτισσες».
   Στόχος αυτών των Μουσικών Συναντήσεων είναι να εντοπίσουν, να
καταγράψουν και ν' αναδείξουν τους λαϊκούς οργανοπαίκτες απ' όλα τα
νησιά των Κυκλάδων που παίζουν τα παραδοσιακά πνευστά όργανα, κυρίως
τσαμπούνα και σουραύλι.
   Αν και η μακραίωνη παρουσία αυτών των οργάνων στο Αρχιπέλαγος
πιστοποιείται ήδη από την αρχαία Κυκλαδική περίοδο και θεωρείται ότι
αποτελούν τη «μήτρα» της παραδοσιακής νησιώτικης μουσικής, απειλούνται
άμεσα με εξαφάνιση τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της επικράτησης του
βιολιού και του μοντέρνου «νησιώτικου» ρεπερτορίου. Η τσαμπούνα και το
σουραύλι είναι όργανα συνδεδεμένα με τους βοσκούς και τους ψαράδες του
Αιγαίου και με τις αλλαγές στην κοινωνική δομή των νησιών άρχισαν να
υποχωρούν.
   Έτσι, οι Μουσικές Συναντήσεις επιδιώκουν να φέρουν σε επικοινωνία
τους, συχνά αγνοημένους, οργανοπαίκτες-θεματοφύλακες του παραδοσιακού
ύφους και ήθους των νησιών, να τους δώσουν την ευκαιρία ν' ανταλλάξουν
γνώσεις κι εμπειρίες, να επιδείξουν τη δεξιοτεχνία τους και ν'
αποκτήσουν κίνητρα για τη διάδοση και συνέχιση της παράδοσής τους.
   Η πρώτη Συνάντηση στην Κέα ξεκίνησε με περίπου 25-30 τσαμπουνιέρηδες
από τις Κυκλάδες. Αυτοί γνωρίστηκαν μεταξύ τους, αντάλλαξαν ιδέες, είδαν
ότι δεν είναι μόνοι τουςΙ Το γεγονός των Συναντήσεων έδωσε κίνητρο σε
πολλούς οργανοπαίκτες να ξαναπιάσουν το όργανο, κάποιοι άλλοι που οι
τσαμπούνες τους είχαν χαλάσει να τις επισκευάσουν, και όλοι να σκάψουν
στη μνήμη τους και να θυμηθούν τους παλιούς σκοπούς καθώς και τις
τεχνικές κατασκευής και συντήρησης των οργάνων.
   Σ' αυτό συντελούν αποφασιστικά και οι δημόσιες συζητήσεις,
συνεντεύξεις, προβολές ταινιών, συναυλίες και -πάνω απ' όλα- τα κοινά
συμπόσια και γλέντια που διοργανώνονται στο πλαίσιο των Συναντήσεων.
   Έτσι, κάθε χρονιά η «παρέα» μεγαλώνει, μαζί με την προετοιμασία και
την αναμονή για την επόμενη σύναξη, με αποκορύφωμα τη φετινή Συνάντηση
της Μυκόνου όπου οι συμμετοχές ξεπέρασαν τους 110 οργανοπαίκτες!!!!
   Oι Κυκλάδες αντιπροσωπεύτηκαν με μουσικούς από την Άνδρο (2), την Κέα
(29), την Κύθνο (7), τη Μύκονο (9), τη Νάξο (9), την Πάρο (9), τη Σέριφο
(9) και τη Σύρο (24).
   Παράλληλα, στη Συνάντηση συμμετείχαν και μουσικοί από το Ανατολικό
Αιγαίο (Σάμο και Ικαρία), τα Δωδεκάνησα (Κάλυμνο και Κάρπαθο) και την
Κρήτη, σε μια προσπάθεια για συγκριτική μελέτη, ώστε ν' αναδειχτούν οι
ομοιότητες και οι διαφορές στην κατασκευή, τον τρόπο παιξίματος και το
ρεπερτόριο αυτών των οργάνων σ' όλο το Αιγαίο.
   Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι οι Συναντήσεις
δίνουν κίνητρο σε νέα παιδιά (ορισμένα από τα οποία είναι εγγόνια των
παλιών τσαμπουνιέρηδων) να ασχοληθούν με τα «περιφρονημένα» παραδοσιακά
όργανα. Έτσι κάθε χρόνο ο αριθμός τους αυξάνει και στη φετινή Συνάντηση
της Μυκόνου συμμετείχαν συνολικά 23 μικροί οργανοπαίκτες, που τιμήθηκαν
δημόσια στο Θέατρο της Λάκκας από τον Νομάρχη Κυκλάδων κ. Δημήτρη
Μπάιλα, με την προτροπή να συνεχίσουν την προσπάθειά τους και να
προστεθούν σαν ζωντανοί νέοι κρίκοι στη μακραίωνη αυτή αλυσίδα.
   Σαν επιστέγασμα της όλης πρωτοβουλίας, το Τμήμα Πολιτισμού της
Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων (υπεύθυνος ο Τάσος Αναστασίου), σε
συνεργασία με το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Oργάνων Φοίβου
Ανωγειανάκη, τους εμπλεκόμενους Δήμους και το Λύκειο Ελληνίδων Σύρου,
προχωρούν στην οργάνωση ενός επιστημονικά έγκυρου και λειτουργικού
ηλεκτρονικού αρχείου-βάσης δεδομένων. Σ' αυτό θα ενταχθεί, σε
ψηφιοποιημένη και αναλυτική μορφή, το πρωτογενές οπτικο-ακουστικό υλικό
των Συναντήσεων. Έτσι, θα αξιοποιηθεί με συστηματικό τρόπο όλη αυτή η
προσπάθεια και το υλικό θα είναι άμεσα προσιτό στην εκπαιδευτική κι
επιστημονική κοινότητα, καθώς και σε όσους αγαπούν και θέλουν να
γνωρίσουν την αυθεντική μουσική παράδοση του Αιγαίου.
   Για τον σκοπό αυτό, ήδη από την Πρώτη Συνάντηση του 2002, γίνεται
κάθε χρονιά συστηματική καταγραφή (ηχογράφηση, φωτογράφηση,
κινηματογράφηση και συνεντεύξεις με ειδικά ερωτηματολόγια) όλων των
συμμετεχόντων, σε συνεργασία με το Μουσείο Λαϊκών Oργάνων και με ομάδα
νέων εθνομουσικολόγων (φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες του Τμήματος
Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, που συντονίζει ο καθηγητής
Λάμπρος Λιάβας).
   Τις ηχογραφήσεις έχει αναλάβει η ομάδα του ηχολήπτη Γιάννη Συγλέτου
(που διαθέτει μεγάλη πείρα σε ηχητικές καταγραφές πεδίου) και τις
κινηματογραφήσεις ο σκηνοθέτης Πάνος Καρκανεβάτος, ο οποίος στη
Συνάντηση της Μυκόνου παρουσίασε ένα πρώτο εντυπωσιακό δείγμα του
οπτικού υλικού.
   Αντιπροσωπευτικά δείγματα από τις πολύτιμες αυτές καταγραφές θα
περιληφθούν σε μιαν ειδική έκδοση που θα περιλαμβάνει βιβλίο-μελέτη για
τα όργανα και τους οργανοπαίκτες, με συνοδεία cds και dvd.
   Είναι επίσης ενδεικτικό ότι οι Παγκυκλαδικές Μουσικές Συναντήσεις
Λαϊκών Πνευστών αποτέλεσαν το υπόδειγμα και την αφετηρία για μια σειρά
από ανάλογες πολιτιστικές δράσεις που πραγματοποιήθηκαν στη Σύρο
(συνάντηση παιδιών από τις Κυκλάδες που παίζουν λαϊκά μουσικά όργανα),
καθώς και στην Κάρπαθο, στη Γέργερη της Κρήτης και στην αυλή του
Μουσείου Λαϊκών Oργάνων στην Αθήνα, όπου συναντήθηκαν κι έπαιξαν
τσαμπουνιέρηδες απ' όλο το Αιγαίο.
   Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι, με πρωτοβουλία των μουσικολόγων της
Συνάντησης, η επικοινωνία και ανταλλαγή γνώσεων και εμπειρίας
συνεχίζεται και μέσα από ένα διαδικτυακό φόρουμ στην ηλεκτρονική
διεύθυνση http://launch.groups.yahoo.com/group/laika_aerofona/, όπου ήδη
έχουν καταγραφεί περισσότερες από 200 παρεμβάσεις σχετικές με το θέμα,
αποτυπώνοντας το στίγμα και τον απόηχο της όλης προσπάθειας.

TAΣOΣ ANAΣTAΣIOY - Τμήμα Πολιτισμού Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων

OΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡOΠΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ
Τάσος ΑΝΑΣΤΑΣΙOΥ Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κυκλάδων
Τμήμα Πολιτισμού και Εκπαιδευτ. Θεμάτων
Νίκος ΑΣΗΜOΜΥΤΗΣ Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Προβολής και Ανάπτυξης
Μυκόνου
π. Ελευθέριος ΔΕΜΕΝΕΓΑΣ Υπεύθυνος αποστολής μουσικών Κέας
Αρχιερατικός Επίτροπος Κέας
Κατερίνα ΖOΥΓΑΝΕΛΗ Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Προβολής και
Ανάπτυξης Μυκόνου
Λάμπρος ΛΙΑΒΑΣ Καθηγητής Εθνομουσικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Μουσείο Ελλ. Λαϊκών Μουσικών Oργάνων
Όλγα ΜΑΡΚΑΡΗ Πολιτιστικός και Λαογραφικός Σύλλογος Γυναικών Μυκόνου