Β' μέρος

Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να καταγράψω τις σκέψεις μου για τα θέματα
που αναδείχθηκαν ως κρίσιμα κατά τη διάρκεια του «διαλόγου».
Αιώνιοι Φοιτητές: Το πρόβλημα δεν είναι οι αιώνιοι φοιτητές, αλλά οι
αδιάφοροι φοιτητές που προκύπτουν από τον μηχανισμό που περιέγραψα
προηγούμενα και δεν έχει να κάνει με τα πανεπιστήμια αλλά: (α) με τις
εκπαιδευτικές διαδικασίες στην β'βάθμια εκπαίδευση και ιδιαίτερα στο
Λύκειο, (β) με τον τρόπο επιλογής σχολής και την γενικότερη περιρρέουσα
ατμόσφαιρα απαξίωσης που ενισχύεται (γ) από τις δυσκολίες επαγγελματικής
αποκατάστασης.
Η προσπάθεια επίλυσης χρειάζεται συνδυασμό μέτρων και βέβαια δεν θα
αποδώσει άμεσα δεδομένου ότι απαιτεί κυρίως αλλαγή νοοτροπίας όλων των
εμπλεκόμενων: Η απελευθέρωση των καθηγητών του Λυκείου από την υποχρέωση
να βάζουν υψηλούς προφορικούς βαθμούς σε όλους ώστε να αναδεικνύονται οι
κλίσεις και οι αδυναμίες των μαθητών, η ενίσχυση του Σχολικού
Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε συνδυασμό με τον περιορισμό
δυνατοτήτων επιλογής σχολών σε ένα γνωστικό αντικείμενο, ο προσδιορισμός
από τα Πανεπιστήμια των μαθημάτων ιδιαίτερης βαρύτητας ανά Τμήμα θα
οδηγήσει σταδιακά σε πιο συνειδητοποιημένους φοιτητές. Στη συνέχεια θα
πρέπει να υπάρξουν εσωτερικές ρυθμίσεις των Πανεπιστημίων σε σχέση με
την παρακολούθηση της προόδου των φοιτητών (πχ. ελάχιστος αριθμός
δηλωμένων μαθημάτων και παρουσίας στις εξετάσεις, μέσος όρος βαθμολογίας
από τις εξετάσεις, εμπλουτισμός μαθημάτων με δραστηριότητες που
ενισχύουν τις δεξιότητες και το επαγγελματικό προφίλ, προαπαιτούμενα
μαθήματα, ενίσχυση της χρήσης της βιβλιογραφίας, γενίκευση πτυχιακών σε
όλα τα τμήματα ώστε να ενισχυθούν οι επιστημονικές ικανότητες, ρυθμίσεις
για αποδεδειγμένα εργαζόμενους φοιτητές κλπ) ώστε να βελτιωθεί το
επίπεδο των σπουδών. Δεν μπορεί τα Πανεπιστήμια να είναι απλά εξεταστικά
κέντρα!!!
Δωρεάν συγγράμματα: δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρέπει να καταργηθούν μια
και αποτελεί απαράδεκτο φαινόμενο για Πανεπιστημιακό χώρο η λογική της
εξεταστέας ύλης από συγκεκριμένο σύγγραμμα. Το Πανεπιστήμιο δεν είναι
Λύκειο και αυτό θα πρέπει να γίνει κατανοητό, ενώ όσοι δεν μπορούν να
μπουν στη λογική αυτή (διδάσκοντες και διδασκόμενοι) δεν έχουν θέση
σ'αυτό. Η συνέχιση της σύνδεσης της δωρεάν εκπαίδευσης με την δωρεάν
παροχή συγγραμμάτων είναι υποκριτική, όταν το κόστος αγοράς των βιβλίων
στις περισσότερες σχολές δεν αντιστοιχεί παρά σε μέρος των μηνιαίων
εξόδων των φοιτητών. Βέβαια δεν ισχυριζόμαστε ότι οι φοιτητές θα πρέπει
στο εξής να αγοράζουν το βιβλίο που μέχρι τώρα μοιράζει το κράτος, αλλά
ότι πρέπει οι βιβλιοθήκες να αναλάβουν τον κανονικό τους ρόλο.

Aναβάθμιση σπουδών
Η αλλαγή αυτή είναι απαραίτητη για την αναβάθμιση των σπουδών αλλά και
για αποκοπή του ομφάλιου λώρου μεταξύ μερίδας «συναδέλφων» και του
κρατικού κορβανά, μοιράζοντας χρόνια τώρα τις ίδιες απαρχαιωμένες
γνώσεις.
Όμως για να προχωρήσουμε στο μέτρο της αντικατάστασης του δωρεάν βιβλίου
από την πολλαπλή βιβλιογραφία χρειάζεται να έχουν ενισχυθεί οι
βιβλιοθήκες και τα αναγνωστήρια με πολλαπλά εγχειρίδια, να έχουν αυξηθεί
οι χώροι ώστε να μπορούν να διαβάζουν εκεί οι φοιτητές, να υπάρχει
επαρκές προσωπικό ώστε να λειτουργούν οι βιβλιοθήκες όλη την εβδομάδα
για τουλάχιστον ένα 12ωρο την ημέρα (9πμ - 9μμ). Και αυτά πρέπει να
γίνουν πριν διακοπεί η παροχή συγγραμμάτων, με πρόσθετους πόρους  που θα
διαθέσει το Υπουργείο προς τις βιβλιοθήκες των Πανεπιστημίων για το
σκοπό αυτό.
Βέβαια δεν αντέχει σε καμία κριτική η πρόταση που προωθεί το Υπουργείο
για δημιουργία λίστας βιβλίων που θα μπορούν να διανέμονται δωρεάν!!!!
Τι γραφειοκρατικό μηχανισμό ετοιμάζεται να στήσει το Υπουργείο ώστε να
μπορεί να γνωρίζει ποιο βιβλίο χρειάζεται σε κάθε μάθημα καθενός από τα
450 τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας. Βέβαια δεν διανοούμαι ούτε καν να
υποθέσω ότι κάποια επιτροπή του Υπουργείου θα ορίζει τα βιβλία που θα
μοιράζονται!!!. Και θα μπορεί να αλλάζει ο πίνακας αυτός κάθε εξάμηνο
ώστε να γίνεται έγκαιρα η διανομή βιβλίων;; Η θα αλλάζει με βάση τον
4ετή προγραμματισμό; Καλύτερα θα ήταν να δώσει τα χρήματα αυτά στα
Πανεπιστήμια τα οποία θα αποφασίσουν μόνα τους πως θα τα χρησιμοποιήσουν
και μετά ας αξιολογηθούν για το πώς τα χρησιμοποίησαν.
Αξιολόγηση Πανεπιστημίων: δεν είναι δυνατόν στο χώρο όπου η αξιολόγηση
αποτελεί καθημερινό μας έργο αλλά και την υφιστάμεθα σε τακτά χρονικά
διαστήματα για να προαχθούμε, να περνά στην κοινή γνώμη ότι εμείς την
αρνούμαστε γενικά και αόριστα ή να δίνουμε την εικόνα ότι θέλουμε να
είμαστε ανεξέλεγκτοι. Αυτό που αρνούμαστε είναι να κριθούμε για τις
παραλήψεις του Υπουργείου, με βάση κριτήρια που δεν είναι ακαδημαϊκά
αλλά επιχειρηματικά, από «εντεταλμένους» του Υπουργείου. Ιδιαίτερα:
1. Πως μπορεί να αξιολογεί το Υπουργείο για την απόδοση των
Πανεπιστημίων ως κέντρων παραγωγής έρευνας όταν δεν την χρηματοδοτεί
καθόλου, ενώ και η χρηματοδότηση των βιβλιοθηκών παραμένει σε χαμηλά
επίπεδα με συνέπεια συνεχείς περικοπές σε βιβλία και περιοδικά. Είναι
σαν να ζητάτε από έναν εργολάβο να σας παραδώσει έργο χωρίς να τον έχετε
χρηματοδοτήσει.
2. Πως θα κρίνει το Υπουργείο για το διδακτικό μας έργο όταν δεν μας
παρέχει το βοηθητικό εκείνο προσωπικό που είναι απαραίτητο σύμφωνα με τα
διεθνή standards για να οργανωθούν τα μαθήματα όπως πρέπει, ενώ
παράλληλα το Πανεπιστήμιο μας «φορτώνει» και σειρά καθηκόντων επειδή
υπάρχει έλλειψη διοικητικού και τεχνικού προσωπικού.
3. Πως θα κρίνει το υπουργείο την απόδοση της διοικητικής μηχανής όταν
ενισχύει τη γραφειοκρατία (πχ. τετραετής σχεδιασμός, δημοσιότητα κλπ)
χωρίς να εξασφαλίζει έλεγχο ουσίας; Πως θα κρίνει το Υπουργείο την
συνολική απόδοση του Πανεπιστημίου όταν δεν έχει εξασφαλίσει την
κατάλληλη κτιριακή και υλικοτεχνική υποδομή;
4. Πως θα κρίνει το Υπουργείο το εκπαιδευτικό αποτέλεσμα όταν δεν
επιτρέπει στα Πανεπιστήμια να επιλέγουν εκείνα πόσους και ποιούς
φοιτητές θέλουν, αλλά και να διαγράφουν όσους δεν μπορούν να συνεχίσουν
με τα κριτήρια που το ίδιο το Πανεπιστήμιο και τα επιμέρους Τμήματα
βάζουν. Ας περιοριστεί το Υπουργείο στο να δίνει Απολυτήρια που να
αντανακλούν ένα πραγματικό επίπεδο γνώσεων και ας μας αφήσει να
επιλέξουμε εμείς σε επίπεδο Τμήματος αν θεωρούμε σημαντικό μάθημα τη
Βιολογία ή τη Χημεία, τα Μαθηματικά ή την Εκθεση, τη ξένη γλώσσα ή την
Ιστορία, ή όλα αυτά μαζί.
Τελικά υπάρχει τρόπος να γίνει αξιολόγηση; Η απάντηση είναι καταφατική
αλλά χρειάζεται άλλη προσέγγιση ώστε να γίνεται με την βάση την επίτευξη
των στόχων του Πανεπιστημίου, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να αλλάξει οπτική
γωνία του Υπουργείου: να πάψει να θεωρεί την Πανεπιστημιακή Κοινότητα ως
άθροισμα «απατεώνων» που πρέπει να εντοπισθούν με βάση κάποιους δείκτες
απόδοσης, αλλά να χρησιμοποιηθεί η αξιολόγηση για επιβράβευση των πιο
ικανών και των πιο δραστήριων ακαδημαϊκών μονάδων μέσα από ουσιαστικά
κριτήρια. Ας αναφέρω ένα παράδειγμα σχετικά με την έρευνα: κάθε
νεοδιοριζόμενος συνάδελφος να δικαιούται αυτόματα ένα ποσό για 3ετή
έρευνα και το αποτέλεσμα να κρίνεται στο τέλος της περιόδου αυτής ή στην
επόμενη κρίση. Τα επόμενα χρόνια το ποσό αυτό να μην είναι δεδομένο αλλά
να εξαρτάται από τις προτάσεις έρευνας που έχει υποβάλει, τις
χρηματοδοτήσεις που έχει επιτύχει (όσο περισσότερα χρηματοδοτούμενα έργα
έχει τόσο μικρότερη επιδότηση να δικαιούται από το Πανεπιστήμιο) και τις
δημοσιεύσεις του.
Σε ότι αφορά την εκπαιδευτική διαδικασία η αξιολόγηση θα μπορεί να
γίνεται με βάση την οργάνωση του μαθήματος, το περιεχόμενο του, τις
δραστηριότητες που αναπτύσσει, τα αποτελέσματα και την αξιολόγηση των
φοιτητών. Όταν υπάρχουν μαθήματα όπου δεν γνωρίζει κανείς τίποτα άλλο
εκτός από τον τίτλο του και την εξεταστέα ύλη από το βιβλίο του
κ.Καθηγητή, χρειάζεται να το συζητάμε;;; Βέβαια από την άλλη πλευρά σε
ένα Τμήμα με 450 ή έστω 150 φοιτητές και χωρίς υποστήριξη από ανθρώπινο
δυναμικό και με αίθουσες ικανές να χωρέσουν όλοι, φαντάζεται κανείς ότι
ο όποιος καθηγητής μπορεί να οργανώσει κάτι άλλο εκτός από τελικές
εξετάσεις; Καλώς το Υπουργείο προτείνει το όριο των 80 φοιτητών ανά
αίθουσα. Θα μας δώσει όμως μέσα σε 6 μήνες περισσότερες αίθουσες και
διδάσκοντες για να υλοποιηθεί αυτή η ρύθμιση; Ως ανέκδοτο ακούγεται.