Σαράντα χρόνια μετά, το ενδιαφέρον για την πολιτική κρίση των Ιουλιανών παραμένει ζωηρό, αν κρίνουμε και από τα εκτενή αφιερώματα του
αθηναϊκού τύπου, αλλά και από το δημόσιο διάλογο που έχει αναπτυχθεί
αναφορικά μ' αυτή την πτυχή του -ταραχώδους εν γένει- πολιτικού μας
βίου.
   Με τη χρονική απόσταση που μας χωρίζει από τα γεγονότα ίσως να είναι
ευχερέστερη η απόπειρα ιστορικής αποτίμησης και ερμηνείας της κρίσιμης
εκείνης περιόδου, που σηματοδότησε την κρίση της ήδη εύθραυστης
κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και την αφορμή για την επιβολή της
δικτατορίας στη χώρα μας.
   Η άνοδος της Ένωσης Κέντρου καθώς και η ενίσχυση των δυνάμεων της ΕΔΑσηματοδοτούσαν τη διάθεση της πλειονότητας των πολιτών για υπέρβαση τουμετεμφυλιακού κλίματος στην κατεύθυνση εκδημοκρατισμού της πολιτικής καικοινωνικής ζωής της χώρας.
   Ωστόσο η συμφιλιωτική διάθεση της ηγεσίας της Ένωσης Κέντρου σε σχέση
με το Στέμμα και το «βαθύΣ κράτος από τη μια πλευρά και οι δισταγμοί της
στη λήψη εκείνων των ριζοσπαστικών μέτρων που προβλέπονταν στο
προεκλογικό της πρόγραμμα από την άλλη, την οδήγησαν σε κρίση.
   Oι ψηφοφόροι της απαιτούσαν αλλαγές σε φιλολαϊκή κατεύθυνση, ενώ το
κατεστημένο και ο ξένος παράγων ανησυχούσαν μήπως η πίεση των λαϊκών
στρωμάτων υπερβεί τα όρια ασφαλείας και οδηγήσει σε ριζοσπαστικότερες
αλλαγές, οι οποίες θα αμφισβητούσαν το στάτους κβο της υπαγωγής της
χώρας μας στη σφαίρα επιρροής της Δύσης.
   Όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου επέλεξε να συγκρουστεί με τα Ανάκτορα, με
αφορμή την αξίωσή του να έχει τον έλεγχο του στρατού, βρέθηκε
αντιμέτωπος με την ίδια του την παράταξη, η συνοχή της οποίας
δοκιμαζόταν όταν ετέθη από τον ίδιο θέμα εμπιστοσύνης της Βουλής. Κατ'
ουσίαν το ερώτημα που ετίθετο ήταν "ποιος κυβερνά", που έγινε κεντρικό
θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης.
   Το Παλάτι αντέδρασε μέσω συνωμοσιών, προκειμένου να διατηρήσει τον
έλεγχο της πολιτικής ζωής της χώρας. Η διάβρωση της "δημοκρατικής
παράταξης" αποδείχθηκε περίτρανα με την "αποστασία", όπου ένα τμήμα των
βουλευτών της Ένωσης Κέντρου εγκατέλειψε το "γέρο της δημοκρατίας"
σχηματίζοντας βραχύβιες κυβερνήσεις, με το επιχείρημα ότι μ' αυτό τον
τρόπο θέλησαν ν' αποτρέψουν τη δικτατορία.
   Όταν αργότερα έκαναν την εμφάνισή τους τα τανκς ο λαός, που το 1965
πλημμύριζε τους δρόμους, είχε αποσυρθεί. Έτσι πέρασαν.
XATZHΠAPAΣKEYAΪΔHΣ AΠOΣTOΛOΣ
xatzipa1@otenet.gr