Ένα ελάχιστα γνωστό στο ελληνικό κοινό κλασικό έργο, γραμμένο με τα
ίδια υλικά που ανέδειξαν και το Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο σε
ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στη ρημαγμένη
Γερμανία του Μεσοπολέμου τρεις νέοι άνδρες ζουν με πενιχρά και αβέβαια
μέσα. Γύρω τους, πάνοπλοι ναζιστές περιφέρονται με αλαζονεία στους
δρόμους. Φτώχεια, ανησυχία και βία. Για τους τρεις αυτούς ανθρώπους το
μόνο καταφύγιο από το χάος που τους περιστοιχίζει είναι η φιλία. Η
συγκλονιστική αμεσότητα και η ευθύτητα της γραφής του Ρεμάρκ απογειώνουν
και σ' αυτό του το έργο το μεγαλείο του ανθρώπινου πνεύματος, δίνοντας
σάρκα και οστά σε χαρακτήρες που είναι αναγκασμένοι να αντλήσουν όλες
τις εσωτερικές τους δυνάμεις προκειμένου να επιβιώσουν σε έναν κόσμο που
δεν τον δημιούργησαν οι ίδιοι, μα πρέπει να τον υποστούν.
Βερολίνο του 1928. Τρεις νέοι άντρες, παλιοί γνώριμοι από τα
χαρακώματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, συναντώνται μετά από χρόνια στη
γερμανική πρωτεύουσα και δουλεύουν μαζί στο συνεργείο αυτοκινήτων που
ένας εξ αυτών διατηρεί. Ιδιοκτήτης και εργαζόμενοι νιώθουν ισότιμοι,
γιατί πάνω απ' όλα είναι φίλοι. Γιατί πέρασαν μαζί τον πόλεμο, τη φρίκη,
γιατί μαζί ξέφυγαν τον θάνατο. Είναι τρεις φίλοι που μοιράζονται τα
πάντα. Υποχρεώσεις δεν υπάρχουν, αφού κανείς δεν τολμά να σκεφτεί το
αύριο. Χαρές και διασκεδάσεις περιορίζονται στο ποτό, το φαγητό και σε
εφήμερες σχέσεις με κοπέλες που έχουν καταλήξει, εξαιτίας της μεγάλης
κρίσης, στο πεζοδρόμιο.
Οικογένειες ολόκληρες αυτοκτονούν. Δουλειά και φαγητό δεν υπάρχουν
πια και οι σχέσεις των ανθρώπων δοκιμάζονται ανελέητα. Ο καθένας
προσπαθεί να εξοντώσει τον άλλον, για μια θέση εργασίας, για ένα μάρκο,
για ένα κομμάτι ψωμί. Σ' αυτές τις συνθήκες της γενικής πείνας και
ανέχειας οι τρεις φίλοι μένουν ενωμένοι. Όταν η αγαπημένη του ενός
αργοπεθαίνει από φυματίωση σε ένα σανατόριο των Άλπεων, οι τρεις τους
πωλούν το συνεργείο και το αγαπημένο τους αυτοκίνητο για να
αντεπεξέλθουν. Μα ο θάνατος είναι θάνατος και δεν τους χαρίζεται. Η
αγαπημένη «φεύγει», και λίγο αργότερα η Τρομοκρατία θα σκοτώσει και έναν
ακόμη από τους τρεις συντρόφους. Την πιο αγωνιστική, την πιο ανθρώπινη,
την πιο υπέροχη φιγούρα. Το σκοτάδι έχει πέσει για τα καλά, πλέον, στη
Γερμανία του Μεσοπολέμου.
|