Τα λεξικά θεωρούν το έτος 1800 χρονιά που εμφανίζεται η λέξη
«τουρίστας» και το 1811 τη χρονιά που εμφανίζεται η λέξη «τουρισμός».
Βέβαια οι άνθρωποι ανέκαθεν ταξίδευαν. Πάντα υπήρχε η ανάγκη που
έσπρωχνε τους ανθρώπους στην περιπλάνηση. Νομαδικές μετακινήσεις,
πολεμικές εκστρατείες, καραβάνια εμπόρων και προσκυνητών, πολιτικοί και
λόγιοι, φοιτητές και ζητιάνοι οδηγούνταν στην περιπλάνηση για
διαφορετικούς λόγους.
   Το ταξίδι ωστόσο ως αυτοσκοπός ήταν άγνωστο μέχρι το 18ο αιώνα, όπου
άρχισε να χαλαρώνει η αυστηρή σκοπιμότητα του ταξιδιού και οι άνθρωποι
άρχισαν να ταξιδεύουν για καθαρά ψυχαγωγικούς λόγους. Ο καημός του
ταξιδιού με συναισθηματική απόχρωση είναι ρομαντικής προέλευσης. Η
τεχνολογική πρόοδος, ιδίως η ανακάλυψη του σιδηροδρόμου και του
ατμόπλοιου, είχε ως συνέπεια τη δημιουργία ενός αξιόπιστου κυκλοφοριακού
δικτύου, το οποίο εκ των πραγμάτων οδηγούσε στην ομογενοποίηση του
χώρου.
   Η επικράτηση των αστικών επαναστάσεων -όπως σημειώνει εύστοχα ο Χ. Μ.
Εντσεμπέργκερ- εμφύτευσε στο μεμονωμένο άτομο μια συνείδηση ελευθερίας
.Όσο περισσότερο εδραιωνόταν η βιομηχανική επανάσταση τόσο οι πολίτες
προσπαθούσαν με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση να δραπετεύσουν ως
τουρίστες. Το οξύμωρο είναι ότι η φυγή από την πραγματικότητα, που οι
ίδιοι είχαν φτιάξει, έγινε ευκολότερη με τα ίδια μέσα επικοινωνίας, με
τη βοήθεια των οποίων είχε η ίδια δημιουργηθεί.
   Η ανάπτυξη του τουρισμού συμπορεύεται με το βιομηχανικό πολιτισμό,
γεγονός που αποδεικνύεται από το προβάδισμα που έχουν οι άγγλοι
τουρίστες καθόλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα σε σχέση με τους τουρίστες
άλλων κρατών. Η έκδοση των πρώτων ταξιδιωτικών οδηγών το 19ο αιώνα
σηματοδότησε την κανονικοποίηση των τουριστικών περιοχών μέσω της
βαθμολόγησης των αξιοθεάτων ανάλογα με την αξία τους. Το αξιοθέατο δεν
αξίζει απλώς και μόνο να το δει κανείς, αλλά είναι κάτι που επιβάλλεται
με τρόπο επιτακτικό για τον τουρίστα. Εκπληρώνοντας αυτή την υποχρέωση ο
τουρίστας εξοφλεί ένα χρέος που θεωρεί πως έχει απέναντι στην κοινωνία,
από την οποία υποτίθεται ότι δραπετεύει συνειδητά κατά τακτά χρονικά
διαστήματα.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΧΑΤΖΗΠΑΡΑΣΚΕΥΑΙΔΗΣ
xatzipa1@otenet.gr