Με αφορμή το θόρυβο που δημιουργήθηκε μετά το θάνατο του Κ. Βοϊτίλα και τις κραυγές αγιοποίησής του, τείνει να εξαλειφθεί η οποία προσπάθεια κριτικής αποτίμησης της προσωπικότητας του εκλιπόντος, στον οποίο οι αγιογράφοι εξάρουν μόνο θετικά σημεία αποσιωπώντας κυρίως τον πολιτικό του ρόλο. Με τη λογική πως είναι άλλο πράγμα η πίστη εκατομμυρίων ανθρώπων στο Θεό και την Εκκλησία τους κι άλλο η ταύτιση αυτής της πίστης με συγκεκριμένα πρόσωπα των οποίων ο ρόλος χρειάζεται, αν μη τι άλλο, ιδιαίτερη αποσαφήνιση, οφείλουμε να αναφερθούμε στον
πολιτικό ρόλο του Κ. Βοϊτίλα απομονώνοντας τον, όσο γίνεται, από την εκκλησιαστική του ιδιότητα την οποία βέβαια ο ίδιος χρησιμοποίησε κατά κόρο για να πετύχει αυτά που εκείνος και οι συνεταίροι του σχεδίασαν.
Μα και να θέλαμε εμείς να παραβλέψουμε τον κοσμικό του ρόλο, δεν μας το επιτρέπουν οι υμνητές του που δεν αναφέρονται καθόλου στην εκκλησιαστική δράση του αλλά στέκονται αποκλειστικά στην πολιτική τονίζοντας ιδιαίτερα τη συμμετοχή του στη βρώμικη επιχείρηση ανατροπής του σοσιαλισμού που προκάλεσε τελικά ένα συνολικό πισωγύρισμα της ανθρωπότητας στην πιο μαύρη ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα.
  Η παραπάνω συζήτηση κάνει άκρως επίκαιρο ένα άρθρο που είχε γράψει ο αξέχαστος δημοσιογράφος Θανάσης Παπαρήγας, το καλοκαίρι του 1992, με αφορμή ένα δημοσίευμα του ΤΙΜΕ, που έφερνε στη δημοσιότητα για πρώτη φορά μια άγνωστη, σκοτεινή μέχρι τότε, πτυχή της οργανωμένης και σχεδιασμένης αντικομμουνιστικής δράσης, με στόχο την ανατροπή του σοσιαλισμού, στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξαν, τη δεκαετία του 1980, τόσο η ηγεσία των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον Ρ. Ρίγκαν, όσο και το Βατικανό υπό την ηγεσία του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β'.
  Το άρθρο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και αξία ακριβώς γιατί γράφτηκε σε μια περίοδο (1992), όταν ακόμα ελάχιστα στοιχεία ήταν γνωστά από τη σχεδιασμένη επιχείρηση του ιμπεριαλισμού για την ανατροπή του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Βέβαια, έκτοτε αποκαλύφθηκαν πολλά ακόμα στοιχεία, που επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις και προβλέψεις που περιέχονται και στο συγκεκριμένο άρθρο.
  Σαν φόρο «τιμής» τόσο στη μνήμη των Ρ. Ρίγκαν και Κ. Βοϊτίλα, όσο και σαν φόρο τιμής στη μνήμη του αδικοχαμένου Θ. Παπαρήγα, παραθέτουμε αυτό το άρθρο που περιέχει χρήσιμες πληροφορίες και στοιχεία, έτσι όπως τα είδε και τα ανέλυσε από το 1992, η διεισδυτική ματιά του κομμουνιστή δημοσιογράφου Θανάση Παπαρήγα.
Π.Ζ.

ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΑΠOΣΤΑΘΕΡOΠOΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤOΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Μυστική συνεδρίαση στην Αγία Έδρα

Αποσπάσματα και σκέψεις για το δημοσίευμα του TIME

  Στις 7 Ιούνη 1982, στο ήσυχο και απρόσιτο περιβάλλον της Βιβλιοθήκης
του Βατικανού, συναντήθηκαν χωρίς θόρυβο δύο πολύ ισχυροί πολιτικοί
παράγοντες: ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρ. Ρίγκαν, ακόμη τότε στην πρώτη περίοδο
της προεδρικής του θητείας, και ο πάπας Ιωάννης - Παύλος ο Β'.
  Η συνάντηση ήταν παντελώς άγνωστη, μέχρι την αποκάλυψή της σε ένα
εντυπωσιακό ρεπορτάζ 8 σελίδων, με τίτλο «Η ΙΕΡΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ», που
δημοσιεύεται στις σελίδες 14-21 του τεύχους της 24.2.1992 του
περιοδικού ΤΙΜΕ.
  Όπως είπαμε, η συνάντηση έμεινε για 10 χρόνια επτασφράγιστο μυστικό.
Φυσικό, αφού το 1982 δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα που οι ΗΠΑ θα
χαιρετίσουν τη διαφάνεια - στην ΕΣΣΔ, βέβαια. Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον
βρίσκεται αλλού: Τι συζητήθηκε κατά τη συνάντηση;
  Από το ΤΙΜΕ μαθαίνουμε ότι στη συνάντηση συζητήθηκε, κατ' αρχήν, η
εισβολή του Ισραήλ στο Λίβανο, τότε στη δεύτερη ημέρα της. «Αλλά ο
Ρίγκαν και ο πάπας», συνεχίζει το ΤΙΜΕ, «διέθεσαν μερικά λεπτά μόνο
στην εξέταση των γεγονότων στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, συγκέντρωσαν την
προσοχή τους σ' ένα θέμα πολύ πιο κοντά στην καρδιά τους: Την Πολωνία
και τη σοβιετική κυριαρχία στην Ανατολική Ευρώπη. Στη συνάντηση εκείνη,
ο Ρίγκαν και ο πάπας συμφώνησαν να αναλάβουν μια παράνομη εκστρατεία,
για να επιταχύνουν τη διάλυση της κομμουνιστικής αυτοκρατορίας. Λέει ο
Ρίτσαρντλεν, ο πρώτος σύμβουλος επί θεμάτων Εθνικής Ασφαλείας του
Ρίγκαν: «Ήταν μια από τις μεγαλύτερες μυστικές συμμαχίες όλων των
εποχών».
  Η επιχείρηση εστιάσθηκε στην Πολωνία, το σοβιετικό δορυφόρο με το
μεγαλύτερο πληθυσμό στην Ανατολική Ευρώπη και ιδιαίτερη πατρίδα του
Ιωάννη - Παύλου του Β'. O πάπας και ο Πρόεδρος ήταν πεπεισμένοι ότι η
Πολωνία μπορούσε να αποσπασθεί από τη σοβιετική τροχιά, εάν το Βατικανό
και οι ΗΠΑ έβαζαν τους πόρους τους στην υπηρεσία της αποσταθεροποίησης
της πολωνικής κυβέρνησης και της διατήρησης στη ζωή του παρανόμου
κινήματος της "Αλληλεγγύης" μετά την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου, το
1981.
  Μέχρι την αποκατάσταση του νομίμου καθεστώτος της "Αλληλεγγύης" το
1989, εκείνη βρισκόταν σε μια ανθηρή παράνομη κατάσταση, εφοδιασμένη,
προστατευμένη και συμβουλευμένη πλατιά από το δίκτυο που δημιουργήθηκε
κάτω από την αιγίδα του Ρίγκαν και του Ιωάννη - Παύλου του Β'. Τόνοι
εξοπλισμού - τέλεφαξ (τα πρώτα στην Πολωνία), τυπογραφεία,
αναμεταδότες, τηλέφωνα, συσκευές ασυρμάτου βραχέων κυμάτων, συσκευές
video, φωτοτυπικές συσκευές, τέλεξ, υπολογιστές, επεξεργαστές κειμένων
- μπήκαν λαθραία στην Πολωνία, μέσω διόδων που δημιούργησαν ιερείς και
Αμερικανοί πράκτορες και εκπρόσωποι της Αμερικανικής Oμοσπονδίας
Εργασίας - Κογκρέσου Βιομηχανικών Oργανώσεων (AFL-CIO) και ευρωπαϊκών
συνδικάτων. Χρήμα για το απαγορευμένο συνδικάτο ερχόταν από τα ταμεία
της CIA, το Εθνικό Προικοδότημα για τη Δημοκρατία, μυστικούς
λογαριασμούς στο Βατικανό και δυτικά συνδικάτα.
  O Λεχ Βαλέσα και άλλοι ηγέτες της "Αλληλεγγύης" έπαιρναν συμβουλές
στρατηγικού χαρακτήρα - που, συχνά, μεταβιβάζονταν μέσω ιερέων ή
Αμερικανών και Ευρωπαίων εργατικών εμπειρογνωμόνων, που εργάζονταν
παράνομα στην Πολωνία - που αντανακλούσαν τη σκέψη του Βατικανού και
της κυβέρνησης Ρίγκαν. Καθώς η αποτελεσματικότητα της αντίστασης
μεγάλωνε, το ρεύμα των πληροφοριών στη Δύση, σχετικά με τις εσωτερικές
αποφάσεις της πολωνικής κυβέρνησης και το περιεχόμενο των επικοινωνιών
της Βαρσοβίας με τη Μόσχα, έγινε πλημμύρα. Oι λεπτομέρειες έρχονταν,
όχι μόνον από ιερείς, αλλά και από κατασκόπους μέσα στην πολωνική
κυβέρνηση» (σελ. 14-15).
  Ύστερα από αυτήν την κατατοπιστική εισαγωγή, έχουμε και την παρακάτω
πληροφορία: «Σύμφωνα με ηγέτες της "Αλληλεγγύης", ο Βαλέσα και οι
αντικαταστάτες του ήξεραν ότι ο Ρίγκαν και ο Ιωάννης - Παύλος ο Β'
είχαν δεσμευθεί να διατηρήσουν την "Αλληλεγγύη" στη ζωή, αλλά μόνο να
μαντεύσουν μπορούσαν την έκταση της συνεργασίας» (σελ. 15).

Oι ελλείποντες (;) σύνδεσμοι
  Ωστόσο, όπως αναφέρει το ΤΙΜΕ, η συνάντηση της 7ης Ιούνη 1982 δεν
έπεσε από τον ουρανό. O ναύαρχος Μπόμπι Ίνμαν, τότε υποδιευθυντής της
CIA, λέει:
  «Το πρώτο εξάμηνο του 1982, διαμορφώθηκε μια στρατηγική 5 μερών, με
στόχο την επίτευξη της κατάρρευσης της σοβιετικής οικονομίας, της
φθοράς των δεσμών μεταξύ της ΕΣΣΔ και των κρατών του Συμφώνου της
Βαρσοβίας και της επιβολής μεταρρυθμίσεων μέσα στη σοβιετική
αυτοκρατορία. Στοιχεία της στρατηγικής αυτής περιλάμβαναν:
  α) Την ένταση των εξοπλισμών των ΗΠΑ, που ήδη βρίσκονταν σε εξέλιξη,
με στόχο ο στρατιωτικός ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ να γίνει υπερβολικά
δαπανηρός για τους Σοβιετικούς. Η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας του
Ρίγκαν (Πόλεμος των Άστρων) έγινε κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής.
  β) Μυστικές επιχειρήσεις, με στόχο την ενθάρρυνση μεταρρυθμιστικών
κινημάτων στην Oυγγαρία, στην Τσεχοσλοβακία και την Πολωνία.
  γ) Oικονομική βοήθεια στα κράτη του Συμφώνου της Βαρσοβίας, ανάλογη
με την προθυμία τους να προστατεύσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και να
εφαρμόσουν πολιτικές μεταρρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις ελεύθερης
αγοράς.
  δ) Oικονομική απομόνωση της ΕΣΣΔ και παρακράτηση της δυτικής και
ιαπωνικής τεχνολογίας από τη Μόσχα. Η κυβέρνηση επικέντρωσε τις
προσπάθειές της στο να εμποδίσει την ΕΣΣΔ να επιτύχει αυτό που θεωρούσε
κύρια πηγή συναλλάγματος στον 21ο αιώνα: Κέρδη ενός διηπειρωτικού
αγωγού φυσικού αερίου για τη Δυτική Ευρώπη. O μήκους 5.800 χλμ. αγωγός,
που απλώνεται από τη Σιβηρία έως τη Γαλλία, άνοιξε, όπως
προγραμματιζόταν, την 1η Γενάρη 1984, αλλά σε πολύ μικρότερη έκταση από
αυτήν που έλπιζαν οι Σοβιετικοί.
  ε) Αυξημένη χρήση των ραδιοσταθμών "Ελευθερία", "Φωνή της Αμερικής"
και "Ελεύθερη Ευρώπη" για τη μεταβίβαση των μηνυμάτων της κυβέρνησης
των ΗΠΑ στους λαούς της Ανατ. Ευρώπης» (σελ. 16).
  Ύστερα από την παραπάνω κατατοπιστική έκθεση, το επόμενο απόσπασμα
αγγίζει τα όρια του ανεκδότου: «Ωστόσο, το 1982, ούτε ο Ρίγκαν ούτε ο
πάπας μπορούσαν να φανταστούν την άνοδο ενός Σοβιετικού ηγέτη, όπως ο
Μ. Γκορμπατσόφ, ο πατέρας της "διαφάνειας" και της "ανασυγκρότησης". Oι
μεταρρυθμιστικές του προσπάθειες εξαπέλυσαν ισχυρές δυνάμεις, που
ξέφυγαν από τον έλεγχό του και οδήγησαν στη διάλυση της ΕΣΣΔ» (σελ.
16).
  Α, ώστε «δεν μπορούσαν να το φανταστούν»! Τέλος πάντων, υπομονή. Ας
περιμένουμε λίγο. Το πολύ - πολύ, κάποια μελλοντική έκδοση του ΤΙΜΕ θα
μας δώσει μια λεπτομερειακή παρουσίαση της πολύκροτης «συνάντησης του
Λονδίνου» (1984) ή της πραγματικής ιστορίας της τσεχοσλοβακικής «Χάρτας
77». Για τη βουλγαρική «Ποντκρέπα» δε χρειάζεται, ξέρουμε. Και, βέβαια,
δεν είναι τυχαίο που, «στο πρώτο εξάμηνο του 1982», τα ονόματα της
Ρουμανίας, της Γιουγκοσλαβίας και της Αλβανίας ούτε καν αναφέρονται.

Ένας «ονειρικός» κόσμος
  Κάνοντας μια αναδρομή στα γεγονότα της εποχής, το ΤΙΜΕ παρουσιάζει
μια εικόνα τους, που θα τη χαρακτηρίζαμε «ονειρική», εάν δεν ξέραμε πως
είναι αληθινή.
  Πρώτο και κύριο ερώτημα:
  - Μα τι στρατιωτικοδικτατορικό καθεστώς ήταν αυτό που είχε η Πολωνία;
  Κατ' εξοχήν, έχουμε «τόνους εξοπλισμού», που περνούν συνεχώς τα
σύνορα. Και μιλάμε για υλικό ογκώδες και δύσκολο να μεταφερθεί. Ένα
τέλεφαξ TOSHIBA TF-331, π.χ., έχει διαστάσεις 0,38Χ0,15Χ0,36 μ., ενώ
ένα τέλεξ SAGEM 0,55Χ0,60Χ0,20. Αλλά γίνονταν και άλλα: «Με παράνομους
πομπούς, που τους είχαν δώσει η CIA και η AFL-CIO, η "Αλληλεγγύη"
έμπαινε τακτικά στο κυβερνητικό ραδιοφωνικό πρόγραμμα, συχνά με τα
συνθήματα "Η Αλληλεγγύη ζει!" ή "Αντισταθείτε!". Εξοπλισμένη με
αναμεταδότη, που της είχε δώσει η CIA μέσω εκκλησιαστικών καναλιών, η
"Αλληλεγγύη" διέκοπτε και το τηλεοπτικό πρόγραμμα με οπτικά και ηχητικά
μηνύματα, συμπεριλαμβανομένων και εκκλήσεων για απεργίες και
διαδηλώσεις» (σελ. 21).
  Η εικόνα αγγίζει πράγματι την επιστημονική φαντασία. Έχουμε μια χώρα
με ένα, υποτίθεται, αδίστακτο καθεστώς στρατιωτικοαστυνομικής
καταστολής. Μέσα σ' αυτό, κινούνται παράνομα με όλη τους την άνεση
επικίνδυνα υλικά, που δύσκολα κινούνται ακόμη και νόμιμα. Σε μια χώρα,
γεωγραφικά συγκεντρωμένη, με μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού (το 1975, 112
κατ. /τ. χλμ., σχεδόν η διπλή της Ελλάδας), που διασχίζεται από πυκνό
δίκτυο δρόμων και σιδηροδρόμων, με αξιόλογο επικοινωνιακό υπόβαθρο,
γίνονται παράνομες ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, που αμέσως
αποκαλύπτουν αυτούς που τις κάνουν. Κι όμως, αυτό το καθεστώς της
άγριας καταστολής δεν ανακαλύπτει ποτέ τίποτε! Δεν ανακαλύπτει, άραγε;
`Η, μήπως, δεν τολμά να ανακαλύψει, ακριβώς επειδή ξέρει ποιοι
βρίσκονται πίσω τους;
  Ας κάνουμε μια σύγκριση: Στη Χιλή, με έναν πληθυσμό λιγότερο του
ενός τρίτου της Πολωνίας του 1981, γύρω στις 30.000 άτομα υπολογίζεται
ότι σκοτώθηκαν μόνο τις πρώτες μέρες μετά τις 11 Σεπτέμβρη 1973.
Εκατοντάδες - και, ίσως χιλιάδες - εξοντώθηκαν με φρικτά βασανιστήρια
τουλάχιστον έως το 1977. Μέχρι σήμερα ακόμη, αγνοείται η τύχη 2.000
περίπου ατόμων. Η αστυνομία και οι ειδικές μονάδες σκότωναν πολύ εύκολα
με ή και χωρίς διαδηλώσεις. Πώς και σ' αυτήν τη χώρα δεν μπήκαν «τόνοι
υλικού» και τα δημόσια τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά κανάλια ουδέποτε
ενοχλήθηκαν; Αλλά και τα ιδιωτικά υπήρξαν πολύ φρόνιμα;
  Ένας από τους λόγους ήταν και ότι, αν, τουλάχιστον, πιστέψουμε τον
στρατηγό Αουγκούστο Πινοτσέτ Oυγκάρτε, οι ειδικές υπηρεσίες των ΗΠΑ
έλεγαν στην κυβέρνησή του ό,τι ήξεραν για τη Χιλή. Ένας άλλος είναι
ότι, στη Χιλή, όποιος είχε παράνομο Ρ/Σ ήξερε καλά τι τον περίμενε. Και
το ήξερε, γιατί ήξερε πολύ καλά ότι ο πάπας και ο Πρόεδρος Ρίγκαν δεν
επρόκειτο να συναντηθούν. Ήξερε πολύ καλά ότι, στη σύντομη περίοδο
1982-'83 (ακριβώς, δηλαδή, όταν έγινε η συνάντηση του Βατικανού), η
κυβέρνηση Ρίγκαν υποστήριξε ανοιχτά τον Πινοτσέτ, ακόμη και στα λόγια.
Ήξερε πολύ καλά ότι, επί 10 και πάνω χρόνια, «οικονομικός σύμβουλος του
Προέδρου» ήταν ο Μίλτον Φρίντμαν, γνωστός καθηγητής του Πανεπιστημίου
του Σικάγου. Ήξερε καλά ότι τα ταμεία της δημοκρατίας ήταν μονίμως
ανοιχτά για τον Πρόεδρο και απόδειξη η υπερχρέωση της χώρας, με ένα
κατά κεφαλή χρέος διπλάσιο του πολωνικού του 1981 και μεγαλύτερο
σημαντικά και από το σημερινό πολωνικό. Ήξερε πολύ καλά (κι αν δεν
ήξερε, το έμαθε αργότερα) ότι η χιλιανή πολεμική βιομηχανία ήταν στενά
δεμένη με το «Ιράνγκεϊτ».
  Αυτά, όμως, τα ήξερε και η πολωνική κυβέρνηση, που έπρεπε να
αντιμετωπίσει «κυρώσεις», οι οποίες προκάλεσαν στη χώρα ζημιές, που
υπολογίζονται σε 15.000.000.000 δολ., το μισό του συνολικού χρέους του
1980. Και δεν ήταν η μόνη, άλλωστε, που τα ήξερε. Το ήξεραν και οι
κυβερνήσεις της Πράγας και του Βερολίνου, που εγνώριζαν θαυμάσια ότι
μπροστά τους (και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, και πίσω τους) δε
βρισκόταν, π.χ., η Μπέρμπελ Μπόλαϊ ή ο Βάτσλαβ Χάβελ, αλλά ένας άλλος,
ασύγκριτα ισχυρότερος, αντίπαλος.
  Γι' αυτό, ας αφήσουμε το ΤΙΜΕ να μας τελειώσει την αφήγηση: «Βήμα το
βήμα, οι Σοβιετικοί και η κομμουνιστική κυβέρνηση της Πολωνίας υπέκυψαν
στις ηθικές, οικονομικές και πολιτικές πιέσεις του πάπα και του
Προέδρου» (σελ. 21). «Το 1991, ο (Πρόεδρος Ρόναλντ) Ρίγκαν και ο (στο
μεταξύ νεκρός διοικητής της CIA Oυίλιαμ) Κέιζι είχαν την αναδιάταξη του
κόσμου που ήθελαν» (σελ. 18).

Μερικές χρήσιμες λεπτομέρειες
  Το εντυπωσιακό ρεπορτάζ του ΤΙΜΕ περιέχει και μερικά στοιχεία, που
έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Θα αναφέρουμε
μόνο τα πιο σημαντικά.
  Στη σελ. 19, διαβάζουμε: «Στην Πολωνία, ο Κέιζι έκανε την παλιού
τύπου επιχείρηση, που απολάμβανε, κάτι που θα μπορούσε να είχε κάνει
όταν βρισκόταν στο Γραφείο Στρατηγικών Μελετών, στη διάρκεια του 2ου
Παγκοσμίου Πολέμου, ή στις πρώτες ημέρες της CIA, όταν οι Δημοκρατίες
της Δυτ. Ευρώπης βγήκαν από τις στάχτες του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου.
Μέσω των επαφών του Κέιζι, λένε οι συνεργάτες του, έγινε δυνατή η
οργάνωση στοιχείων της Σοσιαλιστικής Διεθνούς για λογαριασμό της
"Αλληλεγγύης" - ακριβώς όπως τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Δυτικής
Ευρώπης είχαν χρησιμοποιηθεί σαν όργανα της αμερικανικής πολιτικής από
τη CIA για να βοηθήσουν στη δημιουργία αντικομμουνιστικών κυβερνήσεων
μετά τον πόλεμο. Κι αυτή τη φορά, ο στόχος ήταν παρόμοιος με τη
δημιουργία μιας χριστιανοδημοκρατικής πλειοψηφίας στην Πολωνία - με την
Εκκλησία και τα κυρίως καθολικά μέλη της "Α" σαν κυρίαρχη πολιτική
δύναμη σε μια μετακομμουνιστική Πολωνία. Μέσω των επαφών του με ηγέτες
της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, συμπεριλαμβανομένων και αξιωματούχων
σοσιαλιστικών κυβερνήσεων στη Γαλλία και τη Σουηδία, ο Κέιζι εξασφάλισε
την τακτική βοήθεια στην ήπειρο και στη θάλασσα για τη μεταφορά αγαθών
στην Πολωνία».
  «Σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, η σοσιαλιστική κυβέρνηση
της Σουηδίας - και τα σουηδικά συνδικάτα - έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στην
οργάνωση των φορτώσεων για την Πολωνία» (σελ. 21).
  Ύστερα από τα παραπάνω, δεν είναι παράξενο που, τώρα που δεν υπάρχει
πια ΛΔ Πολωνίας, ούτε οι «σοσιαλιστικές» κυβερνήσεις Γαλλίας και
Σουηδίας χρειάζονται πια.
  Ένα άλλο σοβαρό στοιχείο είναι η στενή σύνδεση μεταξύ συνδικάτων των
ΗΠΑ και CIA. Στενή σύνδεση, που παίρνει τη μορφή πότε της εναλλαγής και
πότε της ταύτισης. Έτσι, βλέπουμε ότι «η AFL-CIO ήταν η μεγαλύτερη
αμερικανική πηγή βοήθειας προς την "Αλληλεγγύη" πριν από την κήρυξη του
στρατιωτικού νόμου». Σε συνέχεια, «ο πρόεδρος της AFL-CIO, Λέιν
Κέρκλαντ, και ο βοηθός του, Τομ Καν, συνεννοούνταν συχνά με τον
Πόιντεξτερ, τον Κλαρκ και άλλους αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
και του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας για τις μεταφορές στην Πολωνία,
υποδείχνοντας πόλεις, όπου η "Αλληλεγγύη" είχε ιδιαίτερη ανάγκη από
οργανωτική βοήθεια και εξετάζοντας πώς η "Αλληλεγγύη" και η AFL-CIO θα
μπορούσαν να συνεργασθούν στην προετοιμασία των προπαγανδιστικών
υλικών». 'λλωστε, «σύμφωνα με τον πρώην υποδιοικητή της CIA Ίνμαν, ο
Κέιζι αποφάσισε ότι η σχέση του αμερικανικού εργατικού κινήματος με την
"Αλληλεγγύη" ήταν τόσο καλή, ώστε πολλά από εκείνα που χρειαζόταν η CIA
μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν και να αποκτηθούν μέσω διόδων της ALF-CIO»
(σελ. 20).
  Εδώ αξίζει να αναφέρουμε ότι όλα αυτά συμβαίνουν, ενώ στις ίδιες τις
ΗΠΑ συμβαίνουν, παράλληλα, τα εξής:
  α) Η δύναμη και το βάρος των συνδικάτων υποχωρούν, καθώς οι
κυβερνητικές πιέσεις δυναμώνουν. Η κυβέρνηση βοηθά την εργοδοσία να
«σπάσει»  (κατά την αμερικανική έκφραση) το συνδικαλιστικό κίνημα. O
πάντα χαμηλός βαθμός συνδικαλιστικής οργάνωσης στις ΗΠΑ είναι σημαντικά
μικρότερος από της Πολωνίας πριν το 1980 και, πιθανότατα, και από το
σημερινό.
  β) Για πάνω από 12-13 συνεχή χρόνια, η πραγματική αγοραστική δύναμη
των Αμερικανών εργαζομένων, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μειώνεται.
Πρόκειται για φαινόμενο πρωτοφανές στην ιστορία των ΗΠΑ. Ενώ, σύμφωνα
πάντα με τα επίσημα στοιχεία, οι πλούσιοι γίνονται όλο και ταχύτερα
πλουσιότεροι, οι εργαζόμενοι έχασαν ακόμη και τις ασφαλιστικές τους
καταθέσεις, που κανείς δεν ξέρει τι έγιναν. Σύμφωνα με τις πιο έγκυρες
στατιστικές, η 10ετία του '80 χαρακτηρίστηκε από τη μεγαλύτερη, ίσως,
στην ιστορία των ΗΠΑ εξάπλωση των εργαζομένων στρωμάτων χαμηλής
αμοιβής, τάση που ισοφάρισε και ξεπέρασε οποιοδήποτε άλλη εξελικτική
διαδικασία της 10ετίας.
  Το γεγονός ότι τα συνδικάτα των ΗΠΑ απασχολούνταν με την Πολωνία και
όχι με αυτά είναι, νομίζουμε, αρκετή απόδειξη ότι η στενή σύνδεση, που
αναφέραμε παραπάνω, δεν περιορίζεται σε έναν τομέα.

Τα διδάγματα
  Το διάβασμα του δημοσιεύματος του ΤΙΜΕ δημιουργεί βασικά μια πικρή
γεύση στο στόμα. Όχι γιατί μας διαψεύδει. Αντίθετα, γιατί μας
επαληθεύει. Ποιος δε θυμάται τις ημέρες εκείνες του 1981; Πώς να
ξεχάσεις τα ουρλιαχτά των πληρωμένων (αν κι όχι πάντα σε χρήμα)
κονδυλοφόρων; Πώς να μη φέρεις στο νου σου τις σκηνές της καταστροφής
του βιβλιοπωλείου της «Σύγχρονης Εποχής» από τους οπαδούς της
ιδιόμορφης δημοκρατίας; Πώς να ξεχάσει κανείς τις χορωδιακές κραυγές
των «αριστερών», που πέφτουν μόνιμα θύματα μυστικών συναντήσεων;
  Άλλωστε, οι αποκαλύψεις κάνουν ακόμη πιο σοβαρά και τα αναπάντητα
ερωτηματικά. Μα, τέλος πάντων, πώς μπορεί κανείς να πέφτει συνέχεια
θύμα και να μη διδάσκεται ποτέ; Πού τελειώνει η παραπλάνηση και πού
αρχίζει η συνειδητή συνενοχή; Βαρύ το ερώτημα: Πώς να μην περάσει,
όμως, από το μυαλό σου, όταν διαβάζεις στην ΕΛΕΥΘΕΡOΤΥΠΙΑ άρθρα πλήρη
επαναστατικού ανανεωτισμού, που καλούν τις πολυεθνικές εταιρίες να
επενδύσουν όσα χρήματα χρειάζονται, ώστε η ήδη ισχυρή οικονομικά Ρωσία
να γίνει ακόμη ισχυρότερη και να τις ανταγωνίζεται ακόμη πιο
αποτελεσματικά; Γιατί, βέβαια, οι πραγματικοί γνώστες του πράγματος
ξέρουν καλά ότι η Ρωσία είναι οικονομικά ισχυρή και τα άλλα είναι
κολοκύθια τούμπανα.
  Πέρα, όμως, από όλα αυτά, οι αποκαλύψεις εξηγούν πολλά πράγματα.
Κυρίως και πιο πολύ, εξηγούν ένα πράγμα: Πώς η «Αλληλεγγύη» απέκτησε
ένα τέτοιο έρεισμα (όχι τόσο μεγάλο όσο έλεγε, αλλά, πάντως, μεγάλο),
απομονώνοντας τους πιο αποφασιστικούς αντιπάλους της. Η εξήγηση είναι
απλή, αν και θλιβερή: O πακτωλός των δολαρίων.  Όχι πως είναι κάτι που
δεν υποψιαζόμαστε. Όχι πως είναι κάτι που δεν ξέραμε. Μα, οποιοσδήποτε
Έλληνας κάτοικος της Βαρσοβίας, του Στετίνου ή του Βρότσλαβ της εποχής
θα μπορούσε να μας βεβαιώσει σαν αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυς ότι η «Α»
χρησιμοποιούσε σαν κύριο, αν όχι μόνο, προπαγανδιστικό της σύνθημα,
που, παραδόξως, κανείς δε μετέδιδε στο εξωτερικό, το ότι «είχε μαζί της
τους Αμερικανούς». Oποιοσδήποτε Έλληνας της Πολωνίας θα μπορούσε να μας
διαβεβαιώσει ότι, στους εργαζομένους εκείνους που αναρωτιούνταν πώς θα
ανορθωθεί η χώρα με τις συνεχείς και αναίτιες απεργίες, η «Α» απαντούσε
ότι «ουδείς λόγος ανησυχίας υπάρχει, αφού για όλα θα φροντίσουν οι
Αμερικανοί».
  Oι αποκαλύψεις, και το κλίμα μαζικής διαφθοράς που υπονοούν, εξηγούν
το παράξενο (ή, ίσως, καθόλου παράξενο) μείγμα πυρετικού εθνικισμού και
εμετικής εθελοδουλίας, που εύκολα διαπίστωνε όποιος επισκεπτόταν την
Πολωνία την εποχή εκείνη. Εξηγούν την υποδομή που παρουσίασε η «Α» στις
εκλογές του 1989, η οποία θύμιζε μάλλον μια πανίσχυρη πολυεθνική
εταιρία, παρά μια οργάνωση, που βρισκόταν, υποτίθεται, κάτω από σκληρή
παρανομία και εξοντωτικούς διωγμούς. Εξηγούν, επίσης, και ένα
πολιτικοϊδεολογικό κλίμα, το οποίο περιέγραψε - μπροστά και σε μια
ομάδα από εμβρόντητους ξένους δημοσιογράφους - ο πρόεδρος της «Α» και
υποψήφιος Πρόεδρος της Πολωνίας, Λεχ Βαλέσα, σε μια προεκλογική
συγκέντρωση ένα βράδυ στο Βρότσλαβ: «Εκείνο που μου αρέσει στις ΗΠΑ
είναι ότι, στη χώρα αυτή, ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Μπορεί
να αρχίσει να δουλεύει έως τα 25-26 του και, μετά, να κάνει δική του
επιχείρηση».
  Εξηγούν, βέβαια, και το γιατί η «Α» υπήρξε για ένα χρονικό διάστημα
το μόνο συνδικάτο (;) της ευρωπαϊκής ηπείρου που άνοιξε γραφείο στις
ΗΠΑ, στη Ν. Υόρκη συγκεκριμένα, αν και το σκάνδαλο υπήρξε τόσο μεγάλο,
ώστε αναγκάσθηκαν γρήγορα να το κλείσουν. Εξηγούν και το γιατί ο τότε
Πρόεδρος της «Α» Λεχ Βαλέσα υπήρξε, κατά το «Ασοσιέιτεντ», ο πρώτος
ξένος ιδιώτης, που μίλησε από το βήμα του Κογκρέσου των ΗΠΑ, μετά από
τον μαρκήσιο Λαφαγέτ το 1824.
  Αλλά εξηγούν και σημερινά γεγονότα: Εξηγούν τη σοβαρότατη κρίση που
διέρχεται σήμερα η «Α». O αριθμός των μελών της ίσως έχει πέσει κάτω
των 2.000.000. Στις προεδρικές εκλογές (1ος γύρος), ο Πρόεδρός της και,
ταυτόχρονα, η πιο ταυτισμένη με αυτήν προσωπικότητα, ο Λεχ Βαλέσα,
συγκέντρωσε κάτω του 40%, σημειώνοντας μια καθαρή ήττα που όλοι
κατέγραψαν. Στις βουλευτικές εκλογές (30 Oκτώβρη 1991), η «Α» πήγε πολύ
άσχημα, καταλαμβάνοντας μόλις την 6η θέση.
  Παρόμοια σοβαρότατη κρίση περνά και η Καθολική Εκκλησία. Σήμερα,
αποκαλύπτεται ότι πλατιά στρώματα του πληθυσμού τη βλέπουν,
δικαιολογημένα ή όχι, με έντονη εχθρότητα. Κανείς πια δεν ακούει τι
λέει ο πάπας Ιωάννης - Παύλος ο Β' και οι επισκέψεις του στη γενέτειρά
του ελάχιστους συγκινούν, ή προκαλούν και αντιδράσεις. Με κάποια
υπερβολή, σχεδόν κανείς δεν πηγαίνει στην Εκκλησία. Το κόμμα που
υποστήριξε το Επισκοπάτο στις βουλευτικές εκλογές ήλθε στην 3η θέση
μαζί με το Αγροτικό Κόμμα και, στις αγροτικές περιοχές, σημείωσε καθαρή
αποτυχία. Σοβαρά, θέλουν να πιστέψουμε ότι ο πολωνικός λαός έπαψε
ξαφνικά να πιστεύει στο θεό; Κάτι άλλο μας φαίνεται πολύ πιο πιθανό: O
πανάγαθος έχει πάψει πια να είναι σε διατεταγμένη υπηρεσία με
οικονομικά ανταλλάγματα, φανταστικά ή πραγματικά (.)

Το τελικό ερώτημα
  Και μέσα και μετά από όλα αυτά, προκύπτει το ζωτικό ερώτημα:
  - Και η Πολωνία; Τι κέρδισε η Πολωνία από αυτήν την ιστορία;
  Ένα είναι το βέβαιο: Η Πολωνία βρίσκεται σε δραματική κατάσταση.
Κατ' αρχήν, οικονομικά. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η βιομηχανική
παραγωγή έχει μειωθεί πιθανότατα στο μισό του επιπέδου των μέσων της
10ετίας του '80, όταν η Πολωνία θεωρούνταν ότι «βρισκόταν σε βαθιά
κρίση». Το χρέος δεν έπαψε να αυξάνεται. Oι επιχειρήσεις κλείνουν η μία
μετά την άλλη (και, αν πιστέψει κανείς μερικές μαρτυρίες, κλείνουν,
κατά κανόνα, οι ανταγωνιστικές). Η ανεργία - ιδιαίτερα επικίνδυνη σε
μια χώρα υψηλού δημογραφικού ρυθμού - εξαπλώνεται με ταχύτητα, έχοντας
κιόλας φτάσει σε ποσοστό 12-17%. Για τα πλατιά στρώματα του πληθυσμού,
προβάλλει ο κίνδυνος της πείνας.  Πολλοί εξαρτώνται από τα λαϊκά
συσσίτια.
  Oι περικοπές είναι γενικές και σε όλους τους τομείς. O χειμώνας του
1989-'90 ήταν ο πρώτος, από 10ετίες, που τα παιδιά δεν πήγαν χειμερινές
διακοπές (καθώς θα χρειαζόταν 600.000 - 1.000.000 ζλότι το άτομο). Oι
φοιτητές διαμαρτύρονται και ζητούν ποσοστά και σύστημα κρατικής
ενίσχυσης της Παιδείας όμοιο με της ΛΔΠ - ποιος τους ακούει; Oι
απεργίες διαδέχονται η μια την άλλη, χωρίς να είναι γνωστό αν γίνονται
γι' αυτές μυστικές συναντήσεις στο Βατικανό.
  Ενδιαφέρον έχουν δύο πράγματα:
  α) Τα εξωφρενικά αιτήματα της «Αλληλεγγύης», όχι μόνο δεν
εφαρμόστηκαν, αλλά έχουν ξεχαστεί τελείως και κανείς δε μιλά γι' αυτά.
  β) Μέσα στη γενική φτώχεια, χωρίζει όλο και πιο πολύ το στρώμα της
νεόπλουτης ολιγαρχίας, που δρέπει τους καρπούς της «αυτοδιαχείρισης»
και άλλων παρομοίων πομφολύγων.
  Υπάρχει, όμως, και ένα τρίτο ενδιαφέρον στοιχείο: Κανείς από τους
έως τώρα «προστάτες» της δε σπεύδει να βοηθήσει την Πολωνία. Αυτό δεν
είναι μόνον αληθινό, είναι και ολοφάνερο. Τόσο ολοφάνερο, ώστε το
κατήγγειλε από το βήμα του Συμβουλίου της Ευρώπης ο πρώην πρόεδρος της
«Α» και νυν Πρόεδρος της Πολωνίας, Λεχ Βαλέσα. O Πρόεδρος κατηγόρησε
ευθέως τους έως τώρα πάτρωνες ότι εγκατέλειψαν την Πολωνία μόλις τη
χρησιμοποίησαν και ότι εκείνο που τους ενδιαφέρει είναι να «κάνουν
χρυσές δουλειές» και να «απομυζήσουν την αγορά μας». Επιστρέφοντας,
επανέλαβε, προς χρήσιν των συμπατριωτών του, τα ίδια και χειρότερα.