MEPOΣ 2ον
H ευκαιριακή μου αναδρομή στην πολεμική μεν, αλλά εξαιρετικά ψυχραιμία και, από πλευράς τακτικής, δεξιοτεχνικά καταστρωμένη αυτοϋπεράσπιση της "πάπισσας" μου προκάλεσε δύο ισχυρές εντυπώσεις.
 Κατά πρώτο λόγο την αίσθηση της απέραντης μοναξιάς, με την οποία ο Ροΐδης προχωρεί στην ιδεολογική αναμέτρηση με τους πολλούς του αντιπάλους. Το μέτωπο καθολικής αποδοκιμασίας του βιβλίου διασπάται μόνο περιφερειακά από θαυμασμούς της ευρύτατης παιδείας του, της ευφυΐας του και του "βολταιρικού περί τα θεία μυκτήρος" του που τολμούν να εκφράσουν κάποια μετριοπαθή και ψύχραιμα μέλη του χορού των επί της ουσίας επικριτών του. Μοναδική εξαίρεση, που επιβεβαιώνει πανηγυρικά τον καταθλιπτικό εις βάρος του νεαρού συγγραφέα κανόνα ,είναι η συνηγορία του Gustave FLourens στην L ' Intepintance Helleni'que,φυλλο 1 (10) της 3/4/1866. Ένας εκπρόσωπος των ακροαριστερών αντιλήψεων της εποχής, ένας επαγγελματίας επαναστάτης, που μόνο ο φιλελληνισμός του τον διασώζει με τα χίλια ζόρια από τη μέχρι του ελλαδικού κρατιδίου εκτεινόμενη μνησικακία της δεύτερης γαλλικής αυτοκρατορίας, ένα λίαν προσεχές "ανίερο" σφάγιο της παρισινής κομμούνας του 1871, δεν είναι φυσικά, ο ιδεωδέστερος σύμμαχος του Ροΐδη στο σκληρό του αγώνα. Κατά δεύτερο λόγο και παρά τη μοναξιά αυτή, ο Ροΐδης φαίνεται να δίνει τη μάχη με αξιοσημείωτη άνεση κι αυτοπεποίθηση. Νέος (μόλις 30 ετών), πλούσιος (ο λαυριακός χρηματιστηριακός πυρετός δεν είχε εξανεμίσει ακόμη τη μεγάλη του περιουσία), υγιής (εκτός από την πρόωρη, παιδιόθεν κώφωση, ακολουθούν πολύ αργότερα οι κατοπινές σκληρές δοκιμασίες της υγείας του που εμπνέουν "τραγικά σημειωματάρια") και, το κυριότερο, προικισμένος με μια αίσθηση ιδεολογικής και τακτικής υπεροχής έναντι των αντιπάλων του, δε μοιάζει να ενοχλείται από την απουσία συμμάχων και συνοδοιπόρων. Σε καμιά περίπτωση δε "βάζει νερό στο κρασί του", δε φαίνεταινα υποχωρεί.
Αναδρομές
Oι νοσταλγικές αναδρομές των πικρών στερνών του στη ζωοφιλικώς, αλλά όχι μόνο τρυφερή εφηβεία του αυτές που "γλύκαναν" την ώριμη πεζογραφία του, είναι ακόμη πολύ μακριά. Εισδύει στο χώρο της υποτιθέμενης ιδεολογικής αποκλειστικότητας των εκκλησιαστικών του αντιπάλων, το θεολογικό, και τους αποστομώνει με τολμηρά, εξ ιδίων τους, επιχειρήματα. Που δε διστάζουν να "πατούν" σε ριζικές και πρωτοποριακές ανακατατάξεις και αναθεωρήσεις των αμιγώς θεολογικών υποβάθρων της εναντίον του εκκλησιαστικής πολεμικής.
"Ταύτα, Άγιοι Πατέρες μου, έκρινα καλόν να παρατηρήσω εις υμάς, ως ευπειθές τέκνον της Oρθοδόξου Εκκλησίας ήδη δε συγχωρήσατέ μοι και ως απλούς τίμιος άνθρωπος να παρατηρήσω ότι τα επίθετα "βλάσφημος", "ασεβής", "όργανον του Σατανά" κτλ. ου μόνον απηγορευμένα είναι υπό των θείων κανόνων και ανάρμοστα εις χείλη προωρισμένα να δοξολογώσι τον Πλάστην, αλλά και έχουσιν εις τα στόματα υμών σημασίαν όλως διάφορον της συνήθους διότι ο κόσμος συνήθισε προπολλού, όταν ακούη αυτά προφερόμενα υπό ιερέων, να τα μεταφράζη αμέσως δια του "φιλαλήθης", "ειλικρινής", "προοδευτικός" και άλλων τοιούτων ενθυμούμενος ότι "βλάσφημοι" και "ασεβείς" ωνομάσθησαν ο Γαλιλαίος, ο Oύσσιος, ο Πασχάλ, ο Κοραής, ο Βόμβας και ο Φαρμακίδης. Τοιούτον είναι το πνεύμα του αιώνος, κωφεύοντας εις πάσαν αναπόδεικτον κατηγορίαν και αντί ύβρεων και απαγορεύσεων ζητούντος φως, συζήτησιν και διδασκαλιών.
Το πνεύμα τούτο ονομάζουσι πολλοί των ορθοδόξων ασεβές και αντιχριστανικόν, λυπούμενοι, φαίνεται, τον χρυσούν αιώνα του Βυζαντίου, ότε οι αφορισμοί, αι προγραφαί και οι ευνούχοι του Παλατιού ήσαν τα στηρίγματα της Oρθοδοξίας. Αλλ' εγώ το πνεύμα του σημερινού αιώνος θεωρώ απ' εναντίας ως χριστιανικώτατον και κατά πάντα σύμφωνον με τας ευαγγελικάς παραδόσεις.
Διότι τί άλλο ζητούμεν σήμερον παρ' υμών, ίνα πεισθώμεν, ειμή μόνον να μιμήσθε το παράδειγμα των Αποστόλων και των Πρώτων Πατέρων της Εκκλησίας, οίτινες αντέταττον την θεόπνευστον διδασκαλίαν και τους εύγλωτους λόγους των εις τα επιχειρήματα των φιλοσόφων και έπειθον όλον τον κόσμον;
Η "Πάπισσα Ιωάννα" φαίνεται υμίν βλάσφημον και επικίνδυνον βιβλίον, "ικανόν να δηλητηριάσει ολόκληρο το ποίμνιον;" Διατί δεν σπεύδετε να αναιρέσητε αυτήν, καθιστώντες και εις ημάς μισητήν την κακοδοξίαν, ως οι προκάτοχοι υμών εις τους προγονούς μας; O Ερμείας αντέταξε τον "Διασυρμόν" εις τα δόγματα των σοφιστών, O Ωριγένης την "Αναίρεσιν" εις τα σοφίσματα των Επικούρειων, ο Αγ. Τερτυλλιανός τον "Απολογητικόν" εις τας συκοφαντίας των Εθνικών, ο Αγ. Βασίλειος τας Έπιστολάς" τους εις την πλάνην των Αρειανών, και πάντες επείσθησαν εις τους λόγους των, ενώ ουδείς ήθελε πεισθή, αν οι θείοι ούτοι Πατέρες, αντί ν' αναιρώσι τα επιχειρήματα των κακοδόξων, περιωρίζοντο να ονομάζωσι αυτούς όργανα "του Σατανά", "Εχίδνας και κακούργους".
|
Φύλλο αρ. 138
