Προσπαθώντας να καταλήξω στο ποιοι, κατά τη γνώμη μου φυσικά, ήταν οι καλύτεροι δίσκοι του 2004, αναρωτιόμουν ποιο είναι το νόημα ύπαρξης ενός τέτοιου καταλόγου, τη στιγμή που πολλοί από αυτούς τους δίσκους δεν υπάρχουν στα δισκάδικα (όχι μόνο στα ελληνικά) και ο μόνος σίγουρος τρόπος για να τους αποκτήσει κανείς είναι το Ίντερνετ. Ακόμα και οι δουλειές των μεγαλύτερων ονομάτων εμφανίζονται με καθυστέρηση στα ολοένα φτωχότερα για τη τζαζ ράφια των καταστημάτων.
   Oι παραδοσιακοί τρόποι με τους οποίους ερχόμαστε σε επαφή με τη μουσική έχουν αλλάξει. Ας κρατήσουμε τα θετικά που δεν είναι λίγα, ιδιαίτερα για τους μουσικούς που αναζητούν τρόπους να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στη δουλειά τους. Έτσι όλο και περισσότεροι δημιουργοί επιλέγουν τον παγκόσμιο ιστό για να προωθήσουν οι ίδιοι τη μουσική τους, προσπερνώντας δισκογραφικές εταιρίες, διανομείς και καταστήματα που σε περίπτωση κέρδους καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος, διαφορετικά κατευθύνουν τους καλλιτέχνες στα άχρηστα.
   Όσο για μας, όπως και νάχει η μουσική υπάρχει, είναι ζωντανή και συναρπαστική και το 2004 μας άφησε πολλές συγκινήσεις, όπως στις 15 περιπτώσεις που ακολουθούν.

O δίσκος της χρονιάς

Dave Douglas: "Strange Liberation" (Bluebird)
   O Dave Douglas είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα διανοούμενου και πολιτικοποιημένου καλλιτέχνη και το "Strange Liberation" μπορεί να μην είναι ένας πολιτικός δίσκος αλλά μιλά με τον τρόπο του για τη σημερινή Αμερική. Την πατρίδα που ο Douglas την αγαπά αλλά είναι και γνώστης των όσων συμβαίνουν στον κόσμο εξαιτίας της. O τίτλος του δίσκου προέρχεται από τη φράση «θα πρέπει να βλέπουν τους Αμερικανούς σαν παράξενους απελευθερωτές (strange liberators)» που είχε πει ο Martin Luther King σε μια ομιλία του για το Βιετνάμ. O πολυπράγμων τρομπετίστας με μια ονειρική μπάντα στο πλευρό του (Bill Frisell, Chris Potter, Uri Caine, James Genus και Clarence Penn) έφτιαξε ένα άλμπουμ που κυριαρχείται από την προσωπικότητα του Bill Frisell όχι μόνο από την παρουσία της κιθάρας του, αλλά και γιατί τα περισσότερα κομμάτια ακούγονται σαν να έχουν γραφτεί γι αυτόν. Μην ξεχνάμε και την άλλη πολύ καλή δουλειά του Douglas μέσα στο 2004, που ήταν το "Bow River Falls" παρέα με τον Louis Sclavis.
www.davedouglas.com

Don Byron: "Ivey-Divay" (Blue Note)
   Μια συνάντηση κορυφής ανάμεσα σε τρεις διαφορετικές γενιές που εκπροσωπούνται από τον Don Byron, τον πιανίστα Jason Moran και τον βετεράνο ντράμερ Jack DeJohnette. O κορυφαίος σημερινός κλαρινετίστας αφιερώνει το άλμπουμ του στον μεγάλο Lester Young επιλέγοντας κομμάτια από το ρεπερτόριό του και συνδυάζοντάς τα με δικές του νέες συνθέσεις και δύο γνωστά κομμάτια του Miles Davis, σε ένα άλμπουμ που καλύπτει τρεις διαφορετικές εποχές μιας ενιαίας παράδοσης. Don Byron συναρπαστικός όπως τότε που τον πρωτογνωρίσαμε πριν από δώδεκα χρόνια με το "Tuskegee Experiments".

www.donbyron.com

Bruno Raberg: "Chrysalis" (Orbis Music)
  

Για πρώτη φορά με μια «μικρή» μεγάλη ορχήστρα που κορμό της έχει το κουαρτέτο του περσινού "Ascensio" (Phil Grenadier, Allan Chase, Marcello Pellitteri), τέσσερα ακόμη πνευστά και τον μεγάλο κιθαρίστα Mick Goodrick, στον πέμπτο του δίσκο ο μπασίστας από τη Σουηδία αναδεικνύει τις συνθετικές και ενορχηστρωτικές ικανότητές του. Πληθώρα από χρώματα και λεπτές αρμονίες που εξελίσσονται με θαυμαστό τρόπο όπως η χρυσαλλίδα, όπως και το ίδιο το ταλέντο του Bruno Raberg.
www.orbismusic.com

Eric Revis: "Tales of the Stuttering Mime" (11:11)
   Έχει παίξει με την Betty Carter, είναι εδώ και επτά χρόνια ο μπασίστας του Branford Marsalis και ξεκινά με τον καλύτερο τρόπο την προσωπική του καριέρα. O Eric Revis μεγάλωσε στην Καλιφόρνια με φανκ και με ροκ και το άλμπουμ του είναι εμποτισμένο με όλες τις μουσικές του εμπειρίες, από τους Funkadelic μέχρι την κλασική μουσική και από την αμερικάνα μέχρι τη φρη τζαζ. Κατ' αναλογία το ενδιαφέρον του απλώνεται στο σύνολο της τζαζ παράδοσης χρησιμοποιώντας από μπάντζο μέχρι ηλεκτρονικά. Ανάμεσα στους πολλούς συμμετέχοντες οι Jeff "Tain" Watts, Myron Walden, Orrin Evans και Doug Wamble.

www.ericrevis.com

Dom Minasi's DDT+2: "Time Will Tell" (CDM)
   O Dom Minasi κυκλοφόρησε πέρσι δύο εξαιρετικούς δίσκους από τους οποίους επιλέγουμε το "Time Will Tell" (ο άλλος ήταν το "Quick Response"), κυρίως λόγω της μπαλάντας με τον ίδιο τίτλο. O πάντοτε απρόβλεπτος κιθαρίστας δεν φτάνει στα άκρα, όπως στις δύο προηγούμενες δουλειές του και πατά σε πιο σταθερό έδαφος. Με ένα ασυνήθιστο σε δομή κουαρτέτο (Tomas Ulrich: τσέλο, Ken Filiano: κοντραμπάσο, John Bollinger: τύμπανα) αποτίνει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο φόρο τιμής στους ήρωές του (Eric Dolphy, Coltrane, Monk, Miles Davis, Dizzy Gillespie, Duke Ellington, Wayne Shorter) και κερδίζει το στοίχημα με το χρόνο που τον είχε αφήσει για μεγάλο διάστημα στο περιθώριο.
www.domminasi.com

Tomasz Stanko: "Suspended Night" (ECM)
 

  O πολωνός δεξιοτέχνης της τρομπέτας Tomasz Stanko, εκπρόσωπος της παλιάς γενιάς της ευρωπαϊκής τζαζ, σε μια προέκταση της προηγούμενης δουλειάς του "Soul of Things". Εξαιρετικά χαμηλόφωνες συνθέσεις που εμφανίζονται ως παραλλαγές του ομώνυμου με το άλμπουμ κομματιού, αξεπέραστος λυρισμός, οικονομία στα εκφραστικά μέσα και ήχος που ταιριάζει απόλυτα με την ατμόσφαιρα της ECM.

www.stanko.polishjazz.com

Bojan Z.: "Transpacifik" (Label Bleu)
   O βόσνιος πιανίστας από το Βελιγράδι Bojan Zulficarpazic, ή απλά Bojan Z, είναι γνωστός στην Ευρώπη από τη συμμετοχή του στο Azur Quartet του βετεράνου γάλλου μπασίστα Henri Texier. Στο "Transpacifik", την πέμπτη του προσωπική δουλειά έκανε ένα υπερωκεάνιο ταξίδι για να συναντήσει δύο εξέχοντες νεοϋρκέζους (τον μπασίστα Scott Colley και τον ντράμερ Nasheet Waits) και να φιλτράρει με τον ιδανικότερο τρόπο τις βαλκανικές του ρίζες και την ευρωπαϊκή του κουλτούρα μέσα από το λεξιλόγιο του κλασικού πιάνο τρίο.

www.bojanz.com

Lisa Sokolov: "Presence" (Laughing Horse)
   Το 2004 ήταν η χρονιά της Lisa Sokolov, αφού με το "Presence" απέσπασε μόνο διθυραμβικά σχόλια. Η μουσικοθεραπεύτρια και τραγουδίστρια της φρη τζαζ, με τη φωνή της να απλώνεται από το γκόσπελ ως το ευρωπαϊκό τραγούδι και από την Betty Carter ως την Janis Joplin, μαζί με τον John DiMartino, τον Cameron Brown και τον Gerry Hemingway προσφέρουν μια μουσική εμπειρία απελευθέρωσης συναισθημάτων και θεραπείας της καρδιάς.

www.lisasokolov.com

Thoth Trio: "Apropos of Nothing" (Dirty Hat Productions)
   Μια από τις πιο ευχάριστες εκπλήξεις της χρονιάς. Το Thoth Trio του σαξοφωνίστα Ben Opie από το Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια με το "Apropos of Nothing" ισορροπεί ανάμεσα στον παραδοσιακό τζαζ ήχο και την ελευθερία και χαλαρότητα που έτσι κι αλλιώς χαρακτηρίζουν ένα τρίο με σαξόφωνο, μπάσο και ντραμς. Oι τρεις μουσικοί αυτοσχεδιάζουν ελεύθερα και συχνά φτάνουν στα όρια της φρη τζαζ, όμως τις περισσότερες φορές βαδίζουν πάνω σε καθαρούς, απόλυτα μετρημένους τζαζ ρυθμούς.
http://members.bellatlantic.net/~vze4fks9/thoth.html

Kevin Norton's Bauhaus Quartet: "Time-Space Modulator" (Barking Hoop)
   O σπουδαίος ντράμερ και βιμπραφωνίστας της φρη τζαζ Kevin Norton, γνωστός από τη μακρόχρονη συνεργασία του με τον Anthony Braxton, σε ένα άλμπουμ μοιρασμένο ανάμεσα σε ζωντανές και στούντιο ηχογραφήσεις και ανάμεσα σε εντελώς αυτοσχεδιαζόμενα και ενορχηστρωμένα κομμάτια. Μαζί του ο τρομπετίστας Dave Ballou, ο εκπληκτικός μπασίστας John Lindberg και το συνεχώς ανερχόμενο νέο αστέρι του σαξοφώνου Tony Malaby.

www.kevinnorton.com

Andrew Rathbun - Owen Howard Quintet: "Days Before And After" (Fresh Sound New Talent)
   Το "Days Before And After" δεν μοιάζει με καμιά από τις προηγούμενες δουλειές του νεαρού Καναδού σαξοφωνίστα, γιατί αφενός ο Andrew Rathbun μοιράζεται το ρόλο του συνθέτη και ηγέτη με τον συμπατριώτη του ντράμερ Owen Howard και αφετέρου γιατί για πρώτη φορά σε δίσκο του ακούμε τον ήχο της κιθάρας και μάλιστα όχι από έναν αλλά από δύο κιθαρίστες (Ben Monder και Geoff Young). O συνδυασμός ανάμεσα στις κιθάρες, το τενόρο και το σοπράνο του Rathbun που κινείται με ποιητική διάθεση μεταξύ χάρντ μποπ και ελεύθερου παιξίματος, και τη φοβερή ευκινησία των κρουστών του Howard, δίνει μια ξεχωριστή ομορφιά σε ένα άλμπουμ με αξιοθαύμαστη συνοχή.

www.andrewrathbun.com

Chris Potter: "Lift - Live at the Village Vanguard" (Sunnyside)
   O Chris Potter αναδείχτηκε γρήγορα σε έναν από τους πιο ολοκληρωμένους σύγχρονους σαξοφωνίστες διατηρώντας ταυτόχρονα μια πολύ καλή προσωπική πορεία και μια σταθερή θέση στο κουαρτέτο του Dave Holland. Πέρσι δεν είχαμε καινούριο δίσκο του Dave Holland αλλά απολαύσαμε τον Potter στο "Strange Liberation" του Dave Douglas και στο δικό του "Lift". Ένα χορταστικό λάιβ στο Village Vanguard με τη συνοδεία ενός ζηλευτού ρυθμ σέκξιον (Kevin Hays, Scott Colley, Bill Stewart).

www.chrispottermusic.com

Paul Bourdeau - Shane Simpson: "Wild Rice" (Segment Multimedia)
  

Δώδεκα κιθαριστικά ντουέτα με τον Paul Bourdeau και τον Shane Simpson από την Oτάβα του Καναδά στην πρώτη τους κοινή δουλειά. Πανέμορφες ακουστικές μελωδίες και νοσταλγικά θέματα, που έχουν βασική πηγή έμπνευσης το μπλούγκρας και παίζονται με την αυτοσχεδιαστική λογική της τζαζ, συνθέτοντας αυτό που οι δύο μουσικοί ονομάζουν τζαζγκρας.

www.shanesimpson.com

Maria Schneider: "Concert in the Garden" (Artists Share)
 

  Η πολυβραβευμένη Maria Schneider, ίσως η πιο άξια διάδοχος του Gil Evans, σε έναν ακόμα σπουδαίο δίσκο με τη μεγάλη της ορχήστρα, που πωλείται αποκλειστικά και μόνο από την ιστοσελίδα της, εγκαινιάζοντας την τακτική να ελέγχει απόλυτα τα δικαιώματα της δουλειάς της. Ανάμεσα στους σολίστες είναι η Ingrid Jensen στην τρομπέτα και οι Donny McCaslin, Rich Perry και Charles Pillow στα σαξόφωνα.

www.mariaschneider.com

Ben Allison & Medicine Wheel: "Buzz" (Palmetto)
   Αν και το τέταρτο άλμπουμ του μπασίστα Ben Alisson με το συγκρότημά του είναι μάλλον άνισο και περιέχει μια άχαρη εκτέλεση του "Across the Universe" των Beatles κερδίζει μια θέση σ' αυτό τον κατάλογο κυρίως χάρη στις έξυπνες ενορχηστρώσεις και στα δύο πρώτα κομμάτια που ρυθμικά θυμίζουν τους Radiohead. Πολύ καλή δουλειά από όλα τα μέλη του γκρουπ (Michael Blake, Ted Nash, Clark Gayton, Frank Kimbrough) και ειδικά από τον έξοχο ντράμερ Michael Sarin.

www.benallison.com