Δεν υπήρξα ποτέ θαυμαστής του Γιασέρ Αραφάτ. Όχι γιατί δε συμπαθούσα την παλαιστινιακή υπόθεση. Αλλά τον έβρισκα πάντα "λίγο" για την ηγεσία ενός κινήματος όπως αυτό της εθνικής παλαιστινιακής αποκατάστασης. Που απαιτούσε ευελιξία, δεξιότητα και αντοχή απούσες, τουλάχιστον με την πρώτη ματιά, από το μικροκαμωμένο ανθρωπάκο με το κάπως αστείο παρουσιαστικό και τα νευρικά, σε ναϊφ αγγλικά, ξεσπάσματα. Ενδόμυχος και κρυφός ευρωπαϊστής, πιστός της δυτικής κουλτούρας μέχρι μυελού οστέων, ακόμη και κατά την ενθουσιωδώς εθελοντική θητεία μου στο ασυστόλως οριενταλίζον πρώιμο μεταπολιτευτικό ΠΑΣOΚ, δυσφορούσα ανομολόγητα για τη λατρεία που ενέπνεε στους "συντρόφους" εκείνου του αφελούς καιρού ο, έστω συμπαθητικά, μειονεκτικός ηγέτης των Παλαιστινίων. Ένα βράδυ του1982, όταν πια το ΠΑΣOΚ ήταν κυβέρνηση, στη "Γιορτή Νεολαίας" του στην Πολυτεχνειούπολη του Ζωγράφου, κατάπια με τα χίλια ζόρια, την ενόχλησή μου γιατί ο παρών Αραφάτ είχε κατατροπώσει, σ' επίπεδο χειροκροτημάτων κι ενθουσιώδους υποδοχής, έναν άλλο προσκεκλημένο του ΠΑΣOΚ, το νεόκοπο Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν. Που, λίγους μόλις μήνες πριν, ανασταίνοντας τον ιστορικό γαλαηκό σοσιαλισμό, είχε καταλύσει την πολύχρονη πολιτική ηγεμονία της κεντροδεξιάς σ' αυτή τη μεγάλη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Δε μου διέφευγε, βέβαια, ότι ο Μιτεράν, παρά τα πρόσφατα, εντός κι εκτός ελληνικού εδάφους, αλισβερίσια του με τον Ανδρέα Παπανδρέου, δεν έπαυε να είναι ένας εκπρόσωπος της ακόμα τότε επάρατης για το ΠΑΣOΚ ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας! Ενώ ο Αραφάτ, αν μη τι άλλο, αν όχι για το τότε (κι εδώ που τα λέμε, μέχρι του θανάτου του!) απροσδιόριστο ιδεολογικό του στίγμα, αντιπροσώπευε το συμβολιζόμενο κι από την προνομιούχα στα πασοκικά πανηγύρια ως σουβενίρ και πειστήριο επαναστατικότητας παλαιστινιακή "μαντίλα" εξωτικό "τρίτο κόσμο" της εξαρτημένης κι άνισης ανάπτυξης. Με τον οποίο είχαμε μάθει να νιώθουμε ανεπιφύλαχτα αλληλέγγυοι από τα βιβλία και πολιτικά κείμενα του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και νεομαρξιστών θεωρητικών, όπως ο Μπάραν, ο Σουίζι, ο Σαμίρ Αμίν κ.ο.κ.
   Στα χρόνια που πέρασαν από κείνη τη βραδιά οι πασόκοι συμφιλιώθηκαν και με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία και με το Φρανσουά Μιτεράν. Σε τέτοιο, μάλιστα, βαθμό, ώστε το κόμμα του τελευταίου, το σοσιαλιστικό κόμμα της Γαλλίας, να βρίσκεται πια αναμφίβολα αριστερότερά τους! Κι ο ίδιος ο επιβλητικός (παρά και το δικό του μικρό δέμας!) Γάλλος πολιτικός ηγέτης απήλθε του κόσμου τούτου, αν όχι άσπιλος πάσης ατομικής και πολιτικής αμαρτίας, τουλάχιστον συνοδευόμενος από το άφθαρτο κλέος της μεθοδικής, συνετής αλλ' αποφασιστικής οικοδόμησης της Ενωμένης Ευρώπης. Ακόμα και ο σημερινός πρωθυπουργός μας, παρά τις ιδεολογικές του αποστάσεις, τον περιέλαβε προ καιρού, μαζί με τον ομοϊδεάτη του (του κ. Καραμανλή) Χέλμουτ Κολ στο ζεύγος των ανσντικατάσταστων πατριαρχών του περιελθόντος (πάντοτε κατά τον κ. Καραμανλή) στα χέρια ανάξιων επιγόνων ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Ενώ από τον καημένο τον Αραφάτ τι απέμεινε, ύστερα από τους πλειοψηφικούς επιτάφιους θρήνους και τις μειοψηφικές επικήδειες αρές του λαού του;
   Αντιπαρερχόμενος, ως παντελώς ανίκανος να ελέγξω τη βασιμότητά τους,τους ισχυρισμούς για σκάνδαλα και τους υπαινιγμούς για προσοδοφόρα ιδιοτέλεια που σκίασαν, τα τελευταία χρόνια της ζωής του, την ηθική (και πολιτική) υπόσταση του παλαιστίνιου ηγέτη, πιστεύω πως η πολιτική κληρονομιά του Αραφάτ δεν είναι παρά ένας σωρός από αποτυχίες. Η ειρηνική συνύπαρξη Παλαιστινίων και Ισραηλινών, που είχε ανατείλει στο μεσοανατολικό ορίζοντα κι αποτελούσε, όσο κι αν υπολειπόταν της παλαιστινιακής "μεγάλης ιδέας", αφετηρία μιας Ειρηνικής, συμβατότερης με τις παλαιστινιακές επιδιώξεις, επίλυσης του παλαιστινιακού, πνίγηκε στη βία και στο αίμα! Και δεν είμαι διόλου σίγουρος πως αποκλειστικά υπεύθυνος για το αιματηρό αδιέξοδο, για το χωρίς όρια εκατέρωθεν φονικό κι αυτοκαταστροφικό μίσος, είναι μονάχα, ο πράγματι νοσηρά αδιάλλακτος Αριέλ Σαρόν ή οι ακραίες, εξ αριστερών της PLO, παλαιστινιακές σέκτες.
   Oι ηγέτες των ένοπλων απελευθερωτικών κινημάτων δεν ήταν ποτέ τα είδωλά μου. Είτε κατάφεραν να πραγματοποιήσουν και να εμπεδώσουν το πολιτικό τους όραμα είτε όχι. O αντιφατικός και αλλοπρόσαλλος Μάο Τσε Τουνγκ κατέλιπε ένα πρόθυμο για τις ευτελέστερες και κυνικότερες παραχωρήσεις στον καπιταλισμό αλλ' ανένδοτα κι άγρια συγκεντρωτικό κι αυταρχικό καταπίστευμα. O νασερικός παναραβισμός συρρικνώθηκε σε μια ήπια, υπό δυτικό έλεγχο, δικτατορία. O Κάστρο, επί σαράντα πέντε χρόνια, προσφέρει στο λαό του στερήσεις, καταπίεση και ανούσιους μαραθώνιους "επαναστατικής" λογοδιάρροιας. Το εκ γενετής εύθραυστο τιτοϊκό επίτευγμα της γιουγκοσλαβικής ενότητας κατέρρευσε με το γνωστό οδυνηρότατα παταγώδη τρόπο όταν εξέλιπε ο εμπνευστής και συντηρητής του. Το καθεστώς του Μουγκάμπε στη Ζιμπάμπουε βυθίζεται στη διαφθορά και στην αυταρχική σκλήρυνση. Μόνο το Βιετνάμ της ηρωικής αντιμπεριαλιστικής αντίστασης αλλά και των χαμηλών δημοκρατικών προδιαγραφών ενός διαρκούς πολέμου επέζησε, χωρίς ουσιαστικές ηθικές και πολιτικές επιδεινώσεις, της φυσικής έκλειψης του "πατέρα" του Χο Τσι Μινχ. Η επέκταση του άχαρου αυτού τριτοκοσμικού δειγματολογίου σε άλλα, περισσότερο ίσως ρητά, κατά καιρούς πρότυπα "αντιμπεριαλιστικής" εθνικής και οικονομικής χειραφέτησης των εγχώριων εθνικοαπελευθερωτικών μας "κινημάτων'', όπως η "τζαμαχιρίγια" της Λιβύης, η "ισλαμική δημοκρατία" του Ιράν και τα "Mπαθικά" καθεστώτα του Iράκ και της Συρίας, και στις ενσαρκώσεις τους, δηλ. αντιστοίχως στον Καντάφι, στο Χομεϊνί, στο Σαντάμ και στο Χαφέζ αλ Ασάντ, θα το καθιστούσε ακόμη μελαγχολικότερο. Αντίθετα, ήρωες της προσήλωσης στους θεσμούς της δημοκρατίας και στις αρχές του ανθρωπισμού, όπως ο Σαλβαδόρ Αγιέντε και ο Πατρίς Λουμούμπα, έχουν, παρά την ιδεολογική μας απόσταση, από του μαρτυρικού τους θανάτου αμετάκλητα περιληφθεί στο, ευρωπαϊκής κυρίως συνθέσεως, πολιτικό μου πάνθεο. Αυτών τουλάχιστον ή αποτυχία είχε κάτι το μεγαλειωδώς ηρωικό. Που έλειψε, παρότι επανειλημμένα είχε δηλώσει πως το επεδίωκε, από τη μάλλον ειρηνική και ανώδυνη τελευτή του Γιασέρ Αραφάτ! Αν, μάλιστα, θελήσουμε ν' αναζητήσουμε στη δική μας πρόσφατη πολιτική ιστορία έμπλεες "ελέου και φόβου" εξόδους από το πολιτικό προσκήνιο, δε θα σταθούμε σε μια ή δύο. Αττό δραματικές καταλήξεις πολιτικών αποτυχιών, όπως η εκτέλεση του λαϊκισμού του Θεοδώρου Δεληγιάννη από το μαχαίρι ενός χαρτοπαίχτη ή η βίαιη σφράγιση των αντιφάσεων του Δημητρίου Γούναρη από τα πυρά ενός επαναστατικού εκτελεστικού αποσπάσματος, έως τραγικές δοκιμασίες όλων των εκδοχών του πολιτικού μεγαλείου, όπως η δολοφονία του σπαρακτικά μοναχικού στο ηγετικό του βάθρο Ιωάννη Καποδίστρια, οι εσπευσμένοι από λαϊκά ή ίδια λάθη "εις ξένην γην" θάνατοι του Tρικούπη και του Bενιζέλου, η θανάσιμη παγίδευση του Άρη BελουχιώτηΙΙΙΙ
προς την πολιτική αθανασία υπό τις επευφημίες ενός ολόκληρου φιμωμένου λαού, η νεοελληνική πινακοθήκη πολιτικών προσωπογραφιών υπερέχει, αναμφισβήτητα, ποσοτικώς και ποιοτικώς, σε δραματικότητα της τύχης του ηγέτη της ΡLO. Που, ενώ μια ζωή κυοφορούσε το μαρτύριο, τον απέβαλε, εντέλει, μέσα στη μικροαστική συμβατικότητα. Η παλαιστινιακή τραγωδία παρέμεινε συλλογική, εθνική, λαϊκή! Δεν ενσαρκώθηκε, τουλάχιστον προσώρας, επωνύμως!!
   Όποια όμως και να ήταν η μοίρα του Αραφάτ, κατώτερη ίσως του αναμενόμενου, το παλαιστινιακό πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει. Ως πρόβλημα τόσο πολιτικής ηθικής όσο και πολιτικού ρεαλισμού. Η ειρήνη στη Μέση Ανατολή, η ειρήνη και η ασφάλεια του ίδιου του πανίσχυρου Ισραήλ και του εξίσου πολύπαθου (όχι μόνο στο παρελθόν) λαού του, διέρχεται υποχρεωτικά από την ολοκληρωμένη κρατική υπόσταση της παλαιστινιακής εθνότητας. Και το χάσμα μεταξύ του ισλαμικού κόσμου και της Δύσης δε θα γεφυρωθεί βέβαια με την ισοπέδωση της Φαλούτζα ή την εξουδετέρωση των μακελάρηδων του Αλ Ζαρκάουϊ (προς τους οποίους ο γράφων ασφαλώς αισθάνεται βαθύτατη αποστροφή). O διάλογος μεταξύ δύο αποκλινόντων
πολιτικών πολιτισμών, τις ουσιώδεις διαφορές των οποίων θα ήμουν ο τελευταίος που θα παραγνώρισα και η ενδεχόμενη επιβολή των δικών μας,δυτικών, πολιτικών αξιών ττου δικαίως εκλαμβάνουμε ως υπέρτερες, μπορούν να ξεκινήσουν μόνο με μια ελεύθερη Παλαιστίνη δίπλα σ' ένα ασφαλές Ισραήλ και με μια ειρηνική μέση Ανατολή. Ίσως τότε ο γελαστός, νευρικός ανθρωπάκος που με αντιφατικά συναισθήματα αποχαιρέτησε προχτές ο Δυτικός Κόσμος να προσλάβει τελικά το μέγεθος που εν ζωή διεκδικούσε, ενίοτε ιδιοποιείτο αλλά ποτέ δεν μπόρεσε να κατακτήσει.